Alarm! Nederlandse overheid wil afwijken van mensenrechten!

Diep geschokt ben ik, nu ik lees welke Verklaringen de Nederlandse Staat heeft toegevoegd aan de ratificatie van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen.

De Verklaringen bij Ratificatie betekenen dat Nederland het anders wil doen dan de VN voorschrijft. Het gaat dus om afwijkingen van de mensenrechtenstandaarden.

Aanvankelijk dacht ik dat Nederland die “interpretatieve verklaringen” had laten vallen,  – althans, dat is mij verteld door de Nederlandse delegatie op 13 juni 2016, zie mijn blog: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4921178/new-york-day-1-civil-society-crpd-forum  –
maar dat blijkt dus niet waar te zijn.
Ik weet niet waarom men mij onjuist heeft voorgelicht…. Ik vind het wel heel erg raar.

Dit is een enorme teleurstelling!

Zie hier de website van de VN (OHCHR) met de informatie over ratificaties en verklaringen: http://indicators.ohchr.org/
Klik op Nederland.
Klik op Declarations.
En scroll naar: Convention on the Rights of Persons with Disabilities.

Daar staat een extreem lange lijst met uitzonderingen die Nederland bij dit Verdrag wil aanhouden.

Hierbij valt enorm op, dat de uitzonderingen vooral over het system van gedwongen interventies gaan (wilsonbekwaam-verklaringen en gedwongen interventies).

 

Lees hier de Declarations of the Netherlands:

Déclarations made upon ratification (2016): “Article 10 The Kingdom of the Netherlands acknowledges that unborn human life is worthy of protection. The Kingdom of the Netherlands interprets the scope of Article 10, in line with the relevant case law of the European Court of Human Rights on this issue, to the effect that such protection – and thereby the term ‘human being’ – is a matter of national legislation. Article 12 The Kingdom of the Netherlands recognizes that persons with disabilities enjoy legal capacity on an equal basis with others in all aspects of life. Furthermore, the Kingdom of the Netherlands declares its understanding that the Convention allows for supported and substitute decision-making arrangements in appropriate circumstances and in accordance with the law. The Kingdom of the Netherlands interprets Article 12 as restricting substitute decision-making arrangements to cases where such measures are necessary, as a last resort and subject to safeguards. Article 14 The Kingdom of the Netherlands recognizes that all persons with disabilities enjoy the right to liberty and security of person, and a right to respect for physical and mental integrity on an equal basis with others. Furthermore, the Kingdom of the Netherlands declares its understanding that the Convention allows for compulsory care or treatment of persons, including measures to treat mental illnesses, when circumstances render treatment of this kind necessary as a last resort, and the treatment is subject to legal safeguards. Article 15- The Kingdom of the Netherlands declares that it will interpret the term ‘consent’ in article 15 in conformity with international instruments and national legislation which is in line with these instruments. This means that, as far as biomedical research is concerned, the term ‘consent’ applies to two different situations: 1. Consent given by a person who is able to consent, and 2. In the case of persons who are not able to give their consent, permission given by their representative or an authority or body provided for by law. The Kingdom of the Netherlands considers it important that persons who are unable to give their free and informed consent receive specific protection taking into consideration the importance of the development of medical science for the benefit of persons with a disability. In addition to the permission referred to under 2. above, other protective measures as included in international instruments are considered to be part of this protection. Article 23 With regard to Article 23 paragraph 1(b), the Kingdom of the Netherlands declares that the best interests of the child shall be paramount. Article 25 The Kingdom of the Netherlands interprets article 25 (a) to concern access to health care and the affordability of health care, and confirms that discrimination in such matters is not allowed. The Kingdom of the Netherlands considers it also important that health care professionals may determine which health care is provided based on medical grounds and its expected (in)effectiveness. The individual autonomy of the person is an important principle laid down in Article 3 (a) of the Convention. The Kingdom of the Netherlands understands Article 25 (f) in the light of this autonomy. This provision is interpreted to mean that good care involves respecting a person’s wishes with regard to medical treatment, food and fluids, and that a decision to withhold any of these can also be based on medical grounds. Article 29 The Kingdom of the Netherlands is fully committed to ensure the effective and full exercise by persons with disabilities of their right and opportunity to vote by secret ballot. It recognizes the importance of persons with disabilities to have, where necessary, at their request, assistance in voting. To safeguard voting by secret ballot without intimidation, as provided for in article 29 (a) (ii), and to ensure the principle of one vote per person, the Kingdom of the Netherlands declares that it will interpret the term ‘assistance’ in article 29 (a) (iii) as assistance only to be effected outside the voting booth, except with regard to assistance required due to a physical disability, in which case assistance may also be permitted inside the voting booth.”

Declarations made upon signature (2007): “The Kingdom of the Netherlands hereby expresses its intention to ratify the Convention on the Rights of Persons with Disabilities, subject to the following declarations and such further declarations and reservations as it may deem necessary upon ratification of the Convention. Article 10 The Kingdom of the Netherlands acknowledges that unborn human life is worthy of protection. The Kingdom interprets the scope of Article 10 to the effect that such protection – and thereby the term ‘human being’ – is a matter for national legislation. Article 15 The Netherlands declares that it will interpret the term ‘consent’ in Article 15 in conformity with international instruments, such as the Council of Europe Convention on Human Rights and Biomedicine and the Additional Protocol concerning Biomedical Research, and with national legislation which is in line with these instruments. This means that, as far as biomedical research is concerned, the term ‘consent’ applies to two different situations: 1. consent given by a person who is able to consent, and 2. in the case of persons who are not able to give their consent, permission given by their representative or an authority or body provided for by law. The Netherlands considers it important that persons who are unable to give their free and informed consent receive specific protection. In addition to the permission referred to under 2. above, other protective measures as included in the above-mentioned international instruments are considered to be part of this protection. Article 23 With regard to Article 23 paragraph 1 (b), the Netherlands declares that the best interests of the child shall be paramount. Article 25 The individual autonomy of the person is an important principle laid down in Article 3 (a) of the Convention. The Netherlands understands Article 25 (f) in the light of this autonomy. This provision is interpreted to mean that good care involves respecting a persishes with regard to medical treatment, food and fluids.”

 

*

Het is bijna niet te geloven dat Nederland met deze stellingen komt, zelfs nadat het CRPD-Committee reeds vele verduidelijkende artikelen ter jurisprudentie heeft uitgegeven, zoals o.a.:

de General Comment no.1 on article 12 Equal recognition before the law, (2014) http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CRPD/Pages/GC.aspx

de Guidelines on article 14 Liberty and security of the person, (2015) te vinden op: http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CRPD/Pages/CRPDIndex.aspx

de oproep van 2 Speciale VN-Rapporteurs: Dignity must prevail (2015) http://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=16583&LangID=E

 

De Verklaringen bij Ratificatie betekenen dat Nederland het anders wil doen dan de VN voorschrijft. Het gaat dus om afwijkingen van de mensenrechtenstandaarden.
Het is werkelijk onbegrijpelijk dat de Nederlandse overheid hiervoor kiest.

Er zijn namelijk zoveel inspanningen, ook in de GGZ zelf, om dwang uit te bannen en humane zorg te leveren.
Zoals bijvoorbeeld:

De ontwikkeling van High Intensive Care Psychiatrie (HIC), http://hic-psy.nl/

En het Dolhuys Manifest: Nederlandse GGZ separeervrij! , zie http://www.hetdolhuys.nl/nieuws/de-isoleercel-is-rijp-voor-het-museum-

 

Dwang was gedurende de laatste 25 jaar al een “laatste redmiddel dat vermeden dient te worden, en zo min mogelijk gebruikt, omdat het namelijk geen therapeutische waarde heeft, en nadelig kan zijn” (grondslag uit MI-principles en wet BOPZ).

We hebben allemaal kunnen zien dat het gebruik van het “ultimum remedium” desondanks al 25 jaar lang toeneemt, en dat het huidige systeem van “zo min mogelijk dwang” dus niet werkt.

Het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen brengt nu verandering. Na 25 jaar lang “proberen om dwang te voorkomen”, wordt de norm nu verlegd, en erkent men dat dwang niet hetzelfde is als zorg. Dwang dient te verdwijnen. Eenieder heeft recht op goede zorg.

Ratificatie zonder uitzonderingen zou de ontwikkeling van humane zorg versterken. Echter, de Nederlandse overheid blijkt dwang te willen behouden!! Dit is een bizarre keuze, die teruggedraaid moet worden.

Wat nodig is, is zorg, geen dwang!

Het is nu nog belangrijker dan ooit om je stem te laten horen.

Ik wil daarom iedereen vragen om onze petitie te ondertekenen:

 Wetgevers Regel zorg in plaats van dwang!

https://www.openpetition.eu/nl/petition/online/wetgevers-regel-zorg-in-plaats-van-dwang

Campagne: VOOR een absoluut verbod op dwang in de GGZ – Steun de positie van het VN-Comité voor de Rechten van Personen met Beperkingen

Wil je meehelpen in de strijd tegen dwang in de GGZ?

Laat dan van jezelf horen, en geef op je eigen manier aan waarom jij vindt dat dwang niet thuishoort in de geestelijke gezondheidzorg. Schrijven, tekenen, zingen, filmen, alles mag, (en het mag ook anoniem). 

Draag met jouw publicatie bij aan de internationale campagne:

Vóór een absoluut verbod op dwang in de GGZ – Publicaties ter ondersteuning van de positie van het VN-Comité voor de Rechten van Personen met Beperkingen

 

INTRODUCTIE VAN DE CAMPAGNE

 

OPROEP TOT ACTIE:
De internationale campagne is gestart door Tina Minkowitz,
“Campaign to support CRPD absolute prohibition of commitment and forced treatment”
zie ook: https://absoluteprohibition.wordpress.com/

Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! / Stichting Mind Rights doet graag mee aan deze internationale campagne, en wil iedereen oproepen om ook mee te doen aan de campagne:

VOOR een absoluut verbod op dwang in de GGZ – Publicaties ter ondersteuning van de positie van het VN-Comité voor de Rechten van Personen met Beperkingen

 

ACTIE:
Gecoördineerde publicaties en blogberichten die gelanceerd worden op 29 maart 2016, de openingsdag van de 15e sessie van het VN Comité voor de Rechten van Personen met Beperkingen.

 

DEELNEMERS:
Ervaringsdeskundigen, (ex-) clienten, overlevenden en zorgmijders, bondgenoten, naasten, onderzoekers, juristen, academici, hulpverleners, journalisten, bezorgde burgers vanuit de hele wereld…

 

INHOUD:
Schrijf (of kies een andere creatieve manier) vanuit je hart en ziel over aspect(en) van het absolute verbod op gedwongen psychiatrische interventies, en waarom het nodig is:

denk bijvoorbeeld aan:

  • de schade door gedwongen medicatie of andere gedwongen psychiatrische interventies;
  • het belang van solidariteit en het opbouwen van een inclusieve samenleving waar alle mensen gelijk zijn;
  • de juridische implicaties van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD) en het internationaal en nationaal recht;
  • de ontvangst van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD) door andere mechanismen voor mensenrechten;
  • het potentieel van het absoluut verbod op gedwongen psychiatrische interventies in relatie tot de transformatie naar vraaggestuurde diensten en ondersteuning op basis van vrije, geinformeerde keuze en respect voor de eigen regie van mensen met psychosociale problematiek;
  • de relatie tussen het pathologiseren van diagnoses en gedwongen behandeling en opname;
  • en nog veel meer….

Het is niet nodig om je tot deze voorbeelden te beperken; Wat belangrijk is, is dat vele stemmen vanuit vele perspectieven het nut en de noodzaak van het absolute verbod op gedwongen psychiatrische interventies aangeven.

 

REFERENTIE:
Link in je publicatie naar het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD) en spreek je steun uit voor de positie die het VN-Comité voor de Rechten van Personen met Beperkingen uitdraagt.

Het VN-Committee voor de Rechten van Personen met Beperkingen heeft in de afgelopen jaren een aantal juridische stukken uitgebracht om het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen te verduidelijken. In de General Comment nr. 1 on CRPD Article 12 (mei 2014) en de Guidelines on CRPD article 14 (november 2015), wordt duidelijk uitgelegd dat dwang in de geestelijke gezondheidszorg in strijd is met het recht op vrijheid, het recht op handelingsbevoegdheid (zelfbeschikking), en vrijwaring van wrede, inhumane of vernederende behandeling of bestraffing.

Het verouderde concept, waarbij gedwongen psychiatrische interventies gezien werden als “laatste redmiddel” en “legaal mits omgeven door procedurele waarborgen” zoals onder de bestaande wetgeving (BOPZ, WVGGZ) is inmiddels achterhaald.

Voortschrijdende inzichten hebben geleid tot een vernieuwde norm, waarbij vrijheidsbeperking en dwangtoepassing op grond van een gezondheidstoestand of beperking als discriminatie en mensenrechtenschending wordt beschouwd.

Het VN-Committee voor de Rechten van Personen met Beperkingen promoot deze nieuwe norm, hetgeen in lijn is met wat Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! / Stichting Mind Rights ook al jaren benadrukt: “Opsluiting en dwang zijn het tegenovergestelde van zorg.”

** (NOOT voor juridische experts) Het kan ook nuttig zijn om in publicaties te refereren aan de Basic Principles and Guidelines van de Working Group on Arbitrary Detention, (zie Principle 20 en Guideline 20), waarin een brug wordt geslagen van het oude concept naar de nieuwe norm, met instructies voor rechters om het absolute verbod op gedwongen psychiatrische interventies toe te passen.

 

CONTEXT VAN DE CAMPAGNE:
Het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen voorstaat een grote verandering voor de huidige ‘status quo’ van de rechtsstaat en de macht van de georganiseerde psychiatrie.

Inmiddels zijn twee VN-verdragsorganen openlijk in conflict gekomen met de tekst en de gezaghebbende interpretatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen. Dit zijn:

– het Human Rights Committee (HRCtee) (dat toeziet op naleving van het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten) middels hun General Comment No. 35 (para 19);

– het Subcommittee on Prevention of Torture (SPT) (dat plaatsen van vrijheidsbeneming bezoekt, en toezicht houdt op nationale preventie-mechanismen die hetzelfde doen), middels hun document “Rights [sic] of persons institutionalized and medically treated without informed consent”.

De positie van het SPT is het meest grimmig, en zij staan niet enkel gedwongen opname en gedwongen behandeling toe, maar zij stellen bovendien dat een absoluut verbod op dwangtoepassing het “recht op zorg” zou schenden, alsmede het “recht op vrijwaring van marteling en andere mishandeling”. Met andere woorden, het SPT steunt het achterhaalde argument van “recht op (gedwongen) behandeling” in lijn met de gevestigde psychiatrie, hetgeen dus gebaseerd is op talloze misvattingen, zoals bijvoorbeeld:

– alsof “het verlies van vrijheden, zeggenschap en maatschappelijke deelname”, of “het recht op opsluiting” een mensenrecht zou zijn ….

– alsof  dwangtoepassing een heilzame interventie zou zijn, of “therapeutisch-verantwoorde, wetenschappelijk-ontwikkelde, herstel-ondersteunende, welzijns-bevorderende, kwalitatief goede zorg” genoemd zou kunnen worden…

– alsof er geen alternatieven zoals echte heilzame, herstel-ondersteunende zorg zou bestaan, ook in crisissituaties …

 

Het afnemen van het recht op regie, zeggenschap en zelfbeschikking, en het afnemen van de bevoegdheid van de persoon om eigen beslissingen te nemen is in strijd met artikel 12 van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen.

Lichamelijke en geestelijke integriteit, en autonomie omvatten de fundamenten van persoonlijkheid en veiligheid, en vormen zowel basale aspecten van mensenrechten alsook noodzakelijke condities voor een goed leven.

Zie eventueel ook de tekst van de oorspronkelijke internationale oproep:

https://absoluteprohibition.wordpress.com/2016/01/19/introducing-the-campaign-call-to-action/

 

METHODE:
Als je een individuele blog of website hebt die je wilt gebruiken voor je post, geef dan a.u.b. de naam en de link (URL) door, en een samenvatting van de inhoud voor 14 maart 2016. Er kan dan een link geplaatst worden vanuit deze blog.

Als je geen blog of website hebt, maar wel iets wil publiceren, neem dan contact op met Jolijn Santegoeds, tekeertegendeisoleer@hotmail.com .

Of neem contact op met de internationale coordinator van deze campagne: Tina Minkowitz, tminkowitz@earthlink.net

 

Deze campagne is onderdeel van de internationale campagne gestart door Tina Minkowitz,
“Campaign to support CRPD absolute prohibition of commitment and forced treatment”
https://absoluteprohibition.wordpress.com/

 

Reactie op wetsvoorstel Verplichte GGZ – Is Nederland nog een rechtsstaat?

Stichting Mind Rights heeft op 19 oktober 2015 haar reactie op het gewijzigde wetsvoorstel Verplichte Zorg verzonden aan de verantwoordelijken bij de overheid.
De reactie is hier te lezen: Reactie MindRights_NvW_WVGGZ_oktober 2015

Stichting Mind Rights is tegen wetsvoorstel Verplichte GGZ .

Wij vragen ons af of we nog wel in een rechtsstaat leven. Het verwaarlozen van klachten van (ex) clienten getuigt immers niet van een rechtsstaat. En het negeren van VN-verdragen, het uitsluiten van kritische groeperingen bij beleidsontwikkeling, en het wettelijk regelen van hardhandige vrijheidsbeperking in plaats van echte zorg, getuigen evenmin van een ontwikkelde beschaving of rechtsstaat.

Dwang is geen oplossing maar een probleem!
Dwang is het tegenovergestelde van zorg.

Stichting Mind Rights wijst op het primaire ethische beginsel : geen schade doen , dat zowel vanuit zorgverleningsperspectief als mensenrechtenperspectief van toepassing is, en benadrukt nogmaals dat het wetsvoorstel Verplichte GGZ niet aansluit bij de verantwoordelijkheden van de overheid jegens haar burgers.

Het wetsvoorstel Verplichte GGZ is in strijd met de mensenrechten anno 2015. Het is daarom onbegrijpelijk dat de overheid dit wetsvoorstel probeert door te zetten.

Stichting Mind Rights roept de Nederlandse overheid op om te stoppen met wetsvoorstel Verplichte GGZ, en om de energie te richten op het sturen van een transitie van dwang naar echte zorg. Goede zorg kan crisissituaties en dwang voorkomen. Wat nodig is, is wetgeving die voorziet in goede zorg in en ter voorkoming van crisissituaties, waardoor dwang uitgebannen wordt.

Lees hier de reactie van Stichting Mind Rights op de 2e Tweede Nota van Wijziging van wetsvoorstel Verlichte GGZ in oktober 2015.
Reactie MindRights_NvW_WVGGZ_oktober 2015

Als bijlagen zijn de Guidelines on article 14 van het CRPD Committee (sept 2015) bijgevoegd, GuidelinesArticle14
(bron: http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CRPD/Pages/CRPDIndex.aspx )

en de recente oproep van VN Special Rapporteurs on Disability en the Right to Health (okt 2015), Statement on World Mental Health Day 2015 “Dignity must prevail, an appeal to do away with non-consensual psychiatric treatment” zie: http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=16583&LangID=E

Stichting Mind Rights benadrukt nogmaals met klem dat het absoluut noodzakelijk is om per direct te stoppen met het wetsvoorstel Verplichte GGZ  Zorg gaat om welzijn. Het doel is niet: Kwetsbare mensen ruw behandelen, maar het doel is goede zorg verlenen in crisissituaties. Regel goede zorg in plaats van dwang!

Wees een deel van de oplossing, niet van het probleem.

***

PS.

OPROEP:
Stichting Mind Rights heeft behoefte aan financiele steun. Eenieder die onze campagnes wil steunen kan een gift overmaken tnv:

Stichting Mind Rights te Eindhoven, IBAN: NL31 INGB 0002762216

Alvast hartelijk dank!
Meer informatie is te vinden op onze website: www.mindrights.nl

Persoonlijke verklaring: 16 years old, depressed and tortured in psychiatry

Het is 10 december 2014, de dag van de mensenrechten. Daarom wil ik vandaag aandacht vragen voor de mensenrechtenschendingen door dwang in de psychiatrie in Nederland.

Vandaag publiceer ik mijn verklaring van mijn persoonlijke afschuwelijke ervaringen met mensenrechtenschendingen door dwang in de psychiatrie.

Eerder dit jaar, in maart 2014, werden mijn klachten over mensenrechtenschendingen door dwangtoepassing in de psychiatrie zeer serieus genomen door de VN Special Rapporteur on Torture and other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment en de VN Special Rapporteur on the Right of Everyone to the Enjoyment of the Highest Attainable Standard of Physical and Mental Health, die een alarmerende brief stuurden aan de Nederlandse Staat.

Zie evt. dit eerdere blog-bericht over de brief van de VN Special Rapporteurs

Zie ook de TV-uitzending van EenVandaag van 29 mei 2014:  Het einde van de isoleercel? http://www.eenvandaag.nl/buitenland/51755/het_einde_van_de_isoleercel_

 

Helaas reageerde de Nederlandse overheid niet zoals gehoopt, en stonden zij afwijzend tegenover het verzoek van de VN Special Rapporteurs om een onderzoek te starten naar mijn persoonlijke klachten.

Nu, 20 jaar na 1994 is het mij nog steeds niet gelukt om mijn dossier door een rechter te laten toetsen. Persoonlijk vind ik het noodzakelijk om de doofpot nu te doorbreken, door mijn ervaringen publiekelijk te delen, zodat eenieder weet welke taferelen aan het zicht onttrokken zouden zijn gebleven in het huidige Nederlandse systeem. Ik beschouw het als mijn plicht om dit bizarre onrecht te melden, en als dat niet op de reguliere weg kan, dan moet het blijkbaar via een persoonlijke publicatie.

Hier dient het nodige van geleerd te worden, zodat andere mensen dit leed bespaard kan blijven.

Mijn verklaring is in het Engels, zodat deze zaak ook door internationale ogen gevolgd kan worden.

Klik hier voor mijn Engelstalige verklaring over mijn persoonlijke ervaringen met dwang in de psychiatrie:16 years old depressed and tortured in psychiatry

Bijeenkomst bij College voor de Rechten van de Mens – dit keer positief

Afgelopen vrijdag 30 oktober ging ik naar ’t Veerhuis in Nieuwegein voor de bijeenkomst “Leven met een beperking in Nederland”, georganiseerd door het College voor de Rechten van de Mens, zie https://mensenrechten.nl/agenda/bijeenkomst-leven-met-een-beperking-nederland

Het bleek een bijzondere dag te worden.

 

Het doel van de bijeenkomst was, dat mensen met beperkingen en ervaringsdeskundigen meedenken over de uitwerking en invulling van het VN-verdrag, en informatie aan het College geven voor de implementatie (uitvoering) van het VN-verdrag.

 

Om 14.00 begon het programma met een korte inleiding over de stand van zaken rond het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen in Nederland. Er zijn verschillende thema’s die belangrijk zijn en uitgewerkt worden, bijvoorbeeld mobiliteit en toegankelijkheid, onderwijs en werk, zelfstandig wonen, maar ook zeggenschap en het nemen van beslissingen, hoewel over dat laatste nog weinig wordt geschreven in het ratificatie wetsvoorstel van de regering. Het is nu dus de bedoeling dat mensen met beperkingen en ervaringsdeskundigen actief meedenken over goede oplossingen om de mensenrechten voor personen met beperkingen in Nederland goed en volledig te realiseren. Ik was er uiteraard om de belangen van GGZ-clienten te behartigen.

 

Vanaf 14.15 begonnen er 6 verdiepende workshops, met 6 verschillende thema’s. Ik ging naar de workshop over Persoonlijke integriteit en Privacy. Er waren ongeveer 10 deelnemers met diverse achtergronden en chronische aandoeningen, en ook Nannie Flim van de Stichting PVP was erbij. Als eerste benoemde iedereen een paar belangrijke knelpunten waar hij/zij tegenaan liep. Dat leverde een interessante uitwisseling op over vooroordelen (afwijzing), bureaucratie en de vele brieven die gestuurd worden (niet allemaal even doordacht en vriendelijk…), dossiervormen en wat daarmee allemaal mee gebeurt, en het figuurlijk uitkleden van mensen door het afpakken van voorzieningen die er waren en non-stop herkeuren (3 of 4x per jaar, alsof je bij voorbaat een fraudeur bent). Ook kwam het onderwerp dwang aan de orde: zowel de fysieke als manipulatieve dwang. Veel mensen met beperkingen ervaren manipulatieve dwang, waarbij er maatregelen dreigen als ze niet doen wat een ander wil, bijvoorbeeld: Als men een bepaalde behandeling niet ondergaat wordt de uitkering stopgezet (bijv. verplichte psychotherapie bij de ziekte ME, een ziekte die niet overal erkend is). Dan is de persoon niet meer vrij om te beslissen over medische zorg. Dit is ook dwang. Er was veel herkenning onderling.

Na een korte pauze praatten we verder over: Hoe ziet de wereld eruit in 2031. Wat zijn de oplossingen? Educatie, bewustwording en minder bureaucratie werden direct genoemd. Daarna discussieerden we over het begrip Menswaardigheid, en vervolgens over sociaal isolement en diverse groepen zorgmijders. Er was een korte pittige discussie over het recht om zorg te weigeren, en hoe zich dat verhoudt tot bijv. iemand wegduwen van een spoorweg. We waren het erover eens dat bij zorgverlening zelfbeschikking altijd het uitgangspunt moet zijn, zowel bij het ontvangen als bij het weigeren van zorg, en dat moet zonder sancties zijn, en ook de beschikbaarheid van verschillende keuzes speelt een rol, en de acceptatie van keuzes (als je bijvoorbeeld aan je arts vraagt om informatie over meditatie, yoga en wandelen, in plaats van het pillen aanbod). Ook hadden we het over “het recht om in een schoon huis te wonen” (iets wat voor veel mensen met beperkingen steeds verder wordt afgebroken).

Onder het kopje: goede voorbeelden en het versterken van de regie van de persoon, benoemde ik de Eigen Kracht-conferenties (http://www.eigen-kracht.nl/ ) , waarbij de hoofdpersoon met zijn/haar eigen (zelfgekozen) netwerk kan overleggen over wat zij zelf willen dat er gebeurt, en gezamenlijk een plan maken om een bepaalde situatie mee aan te pakken. Dit kan eigenlijk overal over gaan (bijv. wat is er nodig om: zelfstandig thuis te wonen, een opleiding af te ronden, een bepaalde crisis door te komen enz.). Het eigen plan wordt dan de basis voor alle zorg en begeleiding en ondersteuning, en dit kan helpen om regie en eigen kracht van de hoofdpersoon te versterken. Dit is een concrete methode die op veel terreinen ingezet kan worden om mensen zelf de regie te geven over de “menswaardigheid” van hun bestaan.

 

Om 16.15 moesten we afronden en terug naar de plenaire zaal, waar de dagvoorzitter nog enkele vragen aan het publiek stelde. Daarna was er nog een borrel met gelegenheid tot napraten.

 

Mijlpaal

Ik heb nog even met Dick Houtzager van het College voor de Rechten van de Mens gesproken, en die zei me dat er inmiddels visieveranderingen gaande waren bij het College voor de Rechten van de Mens. Hij wees me op de reactie van het College op het ratificatie wetsvoorstel. Hij dacht dat ik daar wel blij mee zou zijn. We praatten nog wat, en het was opvallend genoeg een constructief gesprekje (hoe anders dan voorgaande keren…)

 

Ik ben deze keer niet overstuur weggegaan bij deze bijeenkomst van het College voor de Rechten van de Mens. Deze keer was ik hoopvol toen ik de bijeenkomst verliet. Ik heb de reactie van het College op het ratificatie wetsvoorstel doorgenomen (te vinden op: http://www.mensenrechten.nl/publicaties/detail/34841 ), en ik zie inderdaad verandering.

 

Het College voor de Rechten van de Mens beschrijft in hun Advies over de wetsvoorstellen ter ratificatie van het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, o.a. hun visie op  artikel 14 van het VN-verdrag (zie ook mijn vorige bericht: Nederlandse ratificatie wet op gespannen voet met VN-verdrag artikel 14 ) over vrijheidsbeperking en dwang in de zorg:

 

Artikel 14 Vrijheid en veiligheid van persoon (MvT p.50)

In de Memorie van Toelichting wordt terecht opgemerkt dat het gevaarscriterium van de Wet BOPZ voorkomt dat het enkele bestaan van een psychische beperking een grond voor gedwongen opname zou kunnen zijn. Ook bij vergelijkbare criteria, zoals te vinden in de voorgenomen Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (ernstige schade) en de voorgenomen Wet Zorg en Dwang (ernstig nadeel), wordt deze lijn aangehouden. Wel stelt het College vast dat het verdrag ervan uitgaat dat gevaar zonder de aanwezigheid van een geestesstoornis niet tot een gedwongen opneming kan leiden. Dit betekent dat anders wordt omgegaan met personen met een beperking (in de vorm van een geestesstoornis in de zin van de wet). Dit lijkt in strijd met artikel 14 lid 1 van het verdrag.

Het College stelt vast dat het toepassen van dwangbehandeling, -middelen en –maatregelen op grond van de Wet BOPZ niet alleen bij wilsonbekwame, maar ook bij wilsbekwame patiënten kan plaatsvinden. Het College wijst er op dat het toezichthoudend VN-Comité bij het verdrag benadrukt dat gedwongen behandeling door psychiatrische en andere medische professionals strijd oplevert met de beginselen van het recht op persoonlijke integriteit (artikel 17), de vrijwaring van foltering (artikel 15) en de vrijwaring van geweld en misbruik (artikel 16). Mensen met een beperking hebben het recht een medische behandeling te kiezen. Het gedwongen opleggen van een behandeling is volgens het Comité dan ook een inbreuk op artikel 12 van het verdrag. Ook wanneer mensen in (psychiatrische) instellingen in crisissituaties geraken moet de Staat hun handelingsbekwaamheid respecteren.

Het College vraagt uw Kamer bij de behandeling van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en de Wet zorg en dwang na te gaan of de verplichtingen ten aanzien van dwang in de zorg op grond van de verplichtingen uit het verdrag aanpassing behoeven.

 

De regering stelt een interpretatieve verklaring voor bij dit artikel. Een dergelijke verklaring is onnodig. Immers, het verdrag doelt op vrijheidsontneming vanwege het enkele bestaan van een beperking. Nu eventuele vrijheidsontneming gebaseerd moet zijn op het gevaar dat iemand vormt voor zichzelf of voor zijn omgeving, is duidelijk dat deze niet is gebaseerd op het enkele bestaan van een beperking.

Het College beveelt de Kamer aan te bewerkstelligen dat deze verklaring niet wordt opgenomen bij de ratificatie.

(bron: http://www.mensenrechten.nl/publicaties/detail/34841 )

 

Dit is echt een verandering!!! Het is nog pril, maar het blijft een echte mijlpaal!! Het College geeft een belangrijk signaal af, en toont aan dat het VN-verdrag in opkomst is. Hopelijk vinden we nu ook eindelijk een plek waar de klachten over dwang in de zorg wel serieus worden genomen. Het is dus een belangrijke mijlpaal dat het College voor de Rechten van de Mens zich nu uitlaat tegen dwang, en haar visie begint bij te stellen in lijn met het VN-verdrag. Dat is heel erg hoopgevend. Dan kunnen we constructief gaan samenwerken aan oplossingen (dat was ook de verandering die ik voelde toen ik met Dick Houtzager praatte). Ik ben echt blij met deze wending. Ik vond het dus wel een positieve bijeenkomst.

 

 

Verder werd ik ook nog gewezen op de Thematische Wetsevaluatie Gedwongen Zorg van ZonMW, zie http://www.zonmw.nl/nl/publicaties/detail/thematische-wetsevaluatie-gedwongen-zorg/?no_cache=1&cHash=3f72b13f461cbc5d3141aa73e2e13655

Deze publicatie was dan weer een stuk minder positief. Het zijn meer dan 500 pagina’s zonder vernieuwende visie. Het is geschreven door een groep onderzoekers van 3 universiteiten. In het rapport verdedigen zij het Nederlandse beleid, en doen de VN af als “globaal adviserend orgaan dat niet bindend is”, en VN-verdragen noemen ze “soft law” die men als “inspiratie” beschouwd in plaats van als internationale fundamentele universele RECHTEN. Deze houding insinueert dat het ondertekenen van VN-verdragen eigenlijk niets betekent ?!? … Dit is onjuist, want de VN-verdragen beschrijven juist dat de lidstaten een verantwoordelijkheid hebben in het waarborgen van deze RECHTEN, en als men daarvoor tekent (dmv ratificatie), dan verbindt men zich aan dat internationale contract. Het feit dat er geen boetes zijn bij contractbreuk, betekent niet meteen dat het contract niks waard is…..

 

Anyway, met een dergelijke denigrerende inleiding ten aanzien van de internationale fundamentele mensenrechten, is voor mij al wel duidelijk in wat voor een verdedigende toonzetting dit rapport geschreven is. De professoren pogen in 500 pagina’s uit te leggen welke details er nog afgestemd dienen te worden tussen de vele verschillende wetten die gedwongen behandeling regelen (BOPZ, WZD, WVGGZ, WFZ, Jeugdwet, PIJ enz. enz.). Zelf zou ik het boekwerk willen beschrijven als bureaucratisch, paternalistisch en lomp, en niet meer van deze tijd.

 

De Thematische Wetsevaluatie Gedwongen Zorg is trouwens een duidelijk voorbeeld van een “adviserende tekst die niet bindend is”, in tegenstelling tot getekende mensenrechtenverdragen.

 

 

Het is 2014. Het is tijd voor compassie in de zorg. Geen dwang meer. Het is tijd voor mensenrechten.

Wil je meehelpen om dwang te laten verdwijnen uit de GGZ?

Teken onze petitie: Wetgevers: Regel zorg in plaats van dwang in de GGZ

Nederlandse ratificatie-wet op gespannen voet met VN-verdrag – artikel 14

We zitten in een spannende tijd. Het is inmiddels vast wel bekend; er is een nieuw VN-verdrag sinds 2006: Het Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD).

 

De ratificatie (goedkeuring) van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen staat in Nederland gepland op 1 juli 2015. Daarmee zijn wij een van de laatste landen van Europa die dit verdrag ondertekenen, zie ook de publicatie: Nederland als laatste van medisch model naar mensenrechtenmodel?

 

De Nederlandse staat is momenteel bezig met een ratificatie-wet (Kamerstuk 33 992 / R2034). De toelichting van het ratificatie-wetsvoorstel (Kamerstuk 33 992 / R2034 nr.3) beschrijft de interpretatie die de Nederlandse Staat geeft aan het VN-verdrag, en  beschrijft de beoogde uitvoering van het VN-verdrag in Nederland. Het ratificatie-wetsvoorstel is echter niet in overeenstemming met het VN-verdrag. Er bestaan nog grote verschillen tussen de visie van de Nederlandse Staat, en de visie van de Verenigde Naties.

 

Het VN-verdrag verbiedt dwang in de GGZ, o.a. op basis van artikel 14 Vrijheid en veiligheid van de persoon.

 

Article 14, Liberty and security of person
1. State Parties shall ensure that persons with disabilities, on an equal basis with others:
a.Enjoy the right to liberty and security of person
b.Are not deprived of their liberty unlawfully or arbitrarily, and that any deprivation of liberty is in conformity with the law, and that the existence of a disability shall in no case justify a deprivation of liberty

 

Dit betekent dat het hebben van een beperking of diagnose geen rol mag spelen in beslissingen over vrijheid en opsluiting, want dat zou discriminerend zijn. Een beperking of diagnose is geen keuze, maar een persoonlijke eigenschap. En persoonlijke eigenschappen mogen geen grond zijn voor vrijheidsbeperking, want elk mens heeft recht op vrijheid, ongeacht afkomst, leeftijd, geslacht, beperking enz.

 

In het Nederlandse ratificatie-wetsvoorstel wordt dwang in de GGZ o.a. benoemd onder artikel 14.

 

Onder artikel 14 (midden pagina 51) stelt de overheid: ” Het gevaarscriterium (Artikel 1, onderdeel f, van de wet BOPZ) voorkomt dat een stoornis van de geestvermogens als zodanig, dus enkel het bestaan van een handicap, een grond voor opname zou kunnen zijn. Alleen als een persoon met een stoornis van de geestvermogens zichzelf of anderen in gevaar brengt, kan de rechter een machtiging afgeven voor gedwongen opname.”

Ook over het wetsvoorstel Verplichte GGZ, zeggen zij (op pagina 52): ” Onder het wetsvoorstel Verplichte GGZ is verplichte zorg slechts mogelijk als uiterste middel indien >> het gedrag van een persoon als gevolg van zijn psychische stoornis leidt tot aanzienlijk risico op ernstige schade voor hemzelf of voor een ander >>  Ook in dit wetsvoorstel is het hebben van een psychische stoornis als zodanig, dus enkel het bestaan van een handicap, geen grond voor verplichte zorg.”

 

 

Maar toch is het gevaarscriterium binnen de visie van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen een discriminerende constructie. Er bestaat namelijk al een algemeen systeem om “gevaarlijk gedrag” mee aan te pakken, namelijk de algemene wet die geldt voor iedereen. Als een zogeheten gezond persoon gevaarlijk gedrag vertoont, dan wordt dit getoetst aan de algemene wetgeving die voor iedereen geldt, met o.a. aspecten als: is er een wet overtreden, is daar bewijs voor, wat is de verdediging, en welke kaders zijn er voor een redelijke sanctie. Als er –gekoppeld aan een diagnose of beperking- een apart systeem met aparte wetten bestaat, dat bepaalde mensen uitzondert van bepaalde rechten, en veel verder ingrijpt op de persoonlijke vrijheden dan de algemene wet ingrijpt in het leven van zogeheten gezonde burgers, dan is dat discriminatie op basis van beperking.

 

Straf is straf. Zorg is zorg.

 

Vrijheidsbeperking en de ontneming van fundamentele rechten heeft niets te maken met goede zorgverlening. De term verplichte zorg suggereert dat de Nederlandse overheid dwang in de GGZ nog steeds beschouwt als een werkzame, heilzame kwalitatieve zorg-interventie. Maar dwang draagt niet bij aan geestelijk welzijn. Dwang is ouderwetse symptoombestrijding, en leidt tot meer trauma’s, meer strijd, meer problemen, en meer kans op nieuwe escalaties. Dwang is achterhaald.

Echte zorg vereist een goede zorgrelatie.

 

Het VN-verdrag roept op tot een grote verandering in de GGZ, waarbij dwang niet langer verward wordt met zorgverlening.

 

Voor bestraffing cq vrijheidsbeneming geldt de algemene wetgeving voor iedereen op gelijke voet. Discriminatie op basis van een beperking is verboden. Goede zorg heeft niets met vrijheidsbeneming te maken, en dus is vrijheidsbeneming op basis van het gevaarscriterium gekoppeld aan een diagnose een discriminerende constructie.

 

Dit wordt ook bevestigd in de recente Verklaring van het CRPD Committee over artikel 14
zie http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=15183&LangID=E

 

 

In de praktijk betekent dit dus dat dwang moet verdwijnen uit de zorg. Opsluiting is geen zorg, maar een straf. Straf en zorg dienen volledig gescheiden te zijn.

 

Zorg is een vrije keuze. Vanuit respect voor diversiteit mag men iemand immers niet dwingen om zijn/haar persoonlijkheid te veranderen (dat zou marteling en wrede, inhumane en vernederende behandeling of bestraffing zijn, en dat is verboden). Mensen met beperkingen hebben dezelfde rechten als gezonde mensen, stelt het VN-verdrag.  Je hebt het recht om “ziek” te zijn, stelde het Europese Hof (Pleso v. Hungary, 2 oktober 2012). Gezondheid mag dus geen voorwaarde voor vrijheid zijn.

 

De wet geldt voor iedereen. Beslissingen over straf en vrijheidsbeneming dienen op basis van gelijkwaardigheid voor de algemene wet te worden besloten (dus geen preventieve opsluiting op basis van vermoedens, aannames en vooroordelen gelinkt aan diagnoses).

Het opleggen van een eventuele straf of vrijspraak dient te geschieden op basis van een zorgvuldige afweging, waarbij alle omstandigheden in ogenschouw worden genomen, en er in principe geen rigide, buitenproportionele of contraproductieve maatregelen hoeven te worden opgelegd, maar juist rechtvaardigheid wordt nagestreefd. Er zijn constructies mogelijk die passende consequenties op maat mogelijk maken ( dat heet “ reasonable accomodation ” ), zodat er geen disproportionele strafbelasting is.  Zorg kan echter nooit als straf opgelegd worden. Zorg is zorg. Straf is straf.

 

Goede zorg kan escalaties voorkomen, en daarmee kunnen sociale problemen, en de roep om gedwongen interventies, en ook straffen voorkomen worden. Dit blijkt o.a. uit de projecten Dwang en Drang ,  de ontwikkeling van High/Intensive Care in de psychiatrie (HIC, www.hic-psy.nl/ ), de signaleringsplannen,
de Crisiskaart  , de inzet van Eigen Kracht-conferenties  en ook inhet buitenland met bijv. Open Dialogue in Finland (zie de documentaire van 74-minuten op YouTube: http://www.youtube.com/watch?v=HDVhZHJagfQ ).

Bij al deze initiatieven staat respectvolle bejegening, crisispreventie en ondersteuning van herstel centraal.

 

Het is dus mogelijk om dwang te vervangen door goede zorg (met name crisispreventie).

 

In Nederland zijn er een heleboel hoopgevende initiatieven in de GGZ , en er is een groeiende weerstand tegen dwangtoepassing (denk aan de vastgebonden Brandon ). Clienten, naasten en hulpverleners hebben zich allang verenigd tegen dwang (zie ook intentieverklaring mbt het voorkomen van dwang in de GGZ ). Eigenlijk is onze samenleving en ook de zorgpraktijk klaar voor de omslag van dwang naar zorg. Het is een wens van velen.

 

Alleen laat de Nederlandse overheid het nog wel afweten. De teksten in het ratificatie-wetsvoorstel getuigen allerminst van inzicht in de moderne mensenrechtenstandaarden, en in plaats van te benoemen welke inspanningen er worden geleverd om dwang uit te bannen, beschrijft de overheid “hoe goed zij is in het uitvoeren van dwang”. Dat druist uiteraard volledig in tegen de strekking van het VN-verdrag.

 

Aan het eind van de paragraaf over artikel 14 in het ratificatie-wetsvoorstel (onderaan pagina 54), legt de Nederlandse overheid een  interpretatieve verklaring af:

 

The Kingdom of the Netherlands provides an interpretive declaration on CRPD article 14.
The Kingdom of the Netherlands recognises that all persons with disabilities enjoy the right to liberty and security of person, and a right to respect for physical and mental integrity on an equal basis with others. Furthermore, the Kingdom of the Netherlands declares iots understanding that the Convention allows for compulsory care or treatment of persons, including measures to treat mental illnesses, when circumstances render treatment of this kind necessary as a last resort, and the treatment is subject to legal safeguards.

 

Ook deze verklaring van de Nederlandse Staat geeft aan dat hun begrip van de mensenrechten voor personen met beperkingen nog in de kinderschoenen staat, en dat de Nederlandse Staat keihard inzet op het handhaven van dwang, in plaats van het afschaffen van dwang, en het realiseren van goede zorg in- en ter preventie van crisissituaties.

 

Het is de vraag hoelang dat overheidsstandpunt nog houdbaar is in onze samenleving. Dat is dus erg spannend. Het is niet ondenkbaar dat de Verenigde Naties een dergelijke interpretatie onvoldoende vinden. En het is ook niet ondenkbaar dat de samenleving toch weet aan te sturen op de beoogde verandering.

 

Als je het mij vraagt heeft dwang in de zorg in ieder geval zijn langste tijd gehad.

 

Wil je meehelpen om dwang te laten verdwijnen uit de GGZ?

Teken onze petitie: Wetgevers: Regel zorg in plaats van dwang in de GGZ
Het is hard nodig dat de GGZ verandert, en daarvoor zijn andere wetten nodig.
Laat mensen niet in een isoleercel zitten tijdens moeilijke tijden. Keer hen niet de rug toe. Geef je stem om te laten zien dat Nederland klaar is voor de omslag van dwang naar zorg!
Om de petitie te ondertekenen, vul je je email-adres in op deze site: http://www.avaaz.org/nl/petition/Aan_de_Voorzitter_en_de_leden_van_de_Tweede_Kamer_der_StatenGeneraal_Wetgevers_Regel_zorg_in_plaats_van_dwang_in_de_GGZ_3/?copy

 

Een andere wereld is mogelijk!

 

 

 

 

 

 

Nadere info over het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen:

bericht: Je hoeft niet 100% gezond te zijn om mensenrechten te hebben
publicatie: Nederland als laatste van medisch model naar mensenrechtenmodel?
publicatie: Herstel de depressie in het clientenrecht

 

 

Zie ook de website van het VN-comite voor het Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen, het CRPD Committee, http://www.ohchr.org/en/hrbodies/crpd/pages/crpdindex.aspx

 

Het CRPD Committee benadrukt in enkele officiele toelichtingen expliciet dat dwangtoepassing in de GGZ niet langer toelaatbaar is. Zie

 

 

Petitie aan wetgevers: Regel zorg in plaats van dwang in de GGZ

Wij hebben uw steun nodig om de GGZ te veranderen.

Er zijn andere wetten nodig.
Teken onze petitie, als je vindt dat de Tweede Kamer goede zorg moet regelen in plaats van dwang in de GGZ.

***
Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! / Stichting Mind Rights heeft een petitie tegen Wetsvoorstel Verplichte GGZ gelanceerd:

Petitie:  * Wetgevers: Regel zorg, in plaats van dwang in de GGZ *
http://www.avaaz.org/nl/petition/Aan_de_Voorzitter_en_de_leden_van_de_Tweede_Kamer_der_StatenGeneraal_Wetgevers_Regel_zorg_in_plaats_van_dwang_in_de_GGZ_3/

Wij verzoeken om intrekking van wetsvoorstel Verplichte GGZ.

Wetsvoorstel Verplichte GGZ (Kamerstuk 32399) staat toe dat kwetsbare mensen op een ruwe wijze behandeld worden.

Het doel van de Nederlandse GGZ is niet: Kwetsbare mensen ruw behandelen, maar het doel is: goede zorg verlenen in crisissituaties.

Dwangtoepassing in de GGZ is een probleem, en geen oplossing!

De werkelijke hoofdvraag voor wetgeving mbt zorg in crisissituaties zou moeten zijn:
“Hoe te voorzien in een goed zorgaanbod in crisissituaties dat dwang overbodig maakt?”

Er is een transitie nodig in het GGZ-crisiszorg-aanbod.
Daarvoor zijn andere wetten nodig.

Wij verzoeken aan de Tweede Kamer:
Regel goede zorg, in plaats van dwang.

Om de hele petitie te lezen en te ondertekenen, ga naar:
http://www.avaaz.org/nl/petition/Aan_de_Voorzitter_en_de_leden_van_de_Tweede_Kamer_der_StatenGeneraal_Wetgevers_Regel_zorg_in_plaats_van_dwang_in_de_GGZ_3/

(Onderteken de petitie op de bovenstaande website, door je email-adres in te vullen)

De petitie zal aangeboden worden aan de Tweede Kamer op een nog te bepalen tijdstip. Hierover volgt tzt nader bericht.

Regel goede zorg ipv dwang_Avaaz

Recente activiteiten en Reactie op Tweede Nota van Wijziging Wetsvoorstel Verplichte GGZ

Hieronder een verslag van diverse activiteiten:

Reactie op Tweede Nota van Wijziging Wetsvoorstel Verplichte GGZ
Afgelopen week, op 8 juli 2014, heb ik een reactie gestuurd naar de Ministeries van VWS en V&J, en naar diverse politici, over de Tweede Nota van Wijziging van Wetsvoorstel Verplichte GGZ. Stichting Mind Rights was niet benaderd door de ministeries voor deze consultatie, maar kreeg toch inzage via andere connecties, en bracht daarna ongevraagd advies uit. Het is heel schokkend dat het gevaarscriterium steeds verder wordt opgerekt: Nu spreekt men van “ernstig nadeel voor zichzelf of anderen” (bestwil-criterium). Dat is veel ruimer dan gevaar of schade. De deur naar dwangtoepassing wordt dus weer wagenwijd opengezet met deze nieuwe wijzigingen. Het is onwaarschijnlijk dat deze absurde verruiming gaat leiden tot een vermindering van dwangtoepassing.

Even schokkend is het feit dat Nederland zich met wetsvoorstel Verplichte GGZ en de voorgestelde wijzigingen steeds verder distantieert van de internationale ontwikkelingen en de mensenrechtenstandaarden. Sinds de totstandkoming van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen is er een internationale cultuurverandering gaande mbt de rechten van clienten. Er is een nieuwe visie met nieuwe normen. In het kort: Dwang is geen goede zorg, en wanneer gedwongen psychiatrische interventies ernstige pijn of lijden veroorzaken, dan valt het onder mishandeling en marteling. Dwangtoepassing in de zorg dient uitgebannen en verboden te worden. Tekorten in het systeem zijn geen rechtvaardiging voor mishandeling. De zorg dient op peil te worden gebracht. Goede zorg kan dwang overbodig maken. Het is nodig om te investeren in zorg en niet in dwang. Helaas gaat het Wetsvoorstel Verplichte GGZ niet over het verlenen van goede zorg in crisissituaties, integendeel: dwang wordt makkelijker: de mogelijkheden, criteria en inhoud van dwang wordt verruimd onder de WVGGZ. Dat staat haaks op internationale ontwikkelingen: De VN pleit voor een absoluut verbod op alle vormen van dwang in de zorg.

Lees hier de Reactie van Stichting Mind Rights op Tweede Nota van Wijziging WVGGZ

 

Dwangcijfers in Argus-rapport en Nieuwsuur
Verder heb ik uiteraard ook het nieuwe ARGUS-rapport bekeken, uitgekomen op 17 juni 2014: Zes jaar ARGUS- registratie van vrijheidsbeperkende interventies in de GGz in 2012 en ontwikkelingen ten opzichte van voorgaande jaren, http://www.ggznederland.nl/uploads/assets/Rapport%20-%20zes%20jaar%20argus%2017062014.pdf.pdf. Dit rapport bevat de dwangcijfers per instelling over 2012. Het verwerken van de gegevens kostte blijkbaar bijna 2 jaar (het is nu 2014). Dat betekent dat men pas na 2 jaar een overzicht c.q. inzicht heeft van de dwangpraktijken. Wat zegt dat over de rechtsbescherming van clienten!! Moeten zij 2 jaar wachten voordat men afwijkende trends signaleert? Krijgen zij dan na 2 jaar excuses als er een kliniek onder de maat scoort? Of komt de inspectie dan kijken 2 jaar te laat?? Dat is mosterd na de maaltijd, en de instelling zal dan zeggen dat er elk jaar weer veel nieuwe ontwikkelingen zijn en dat de data alweer verouderd zijn… Wat heb je aan cijfers die 2 jaar te laat komen??!! (bijv. als de klachtenprocedures al geweest zijn enz.)

Ook heb ik de uitzending van Nieuwsuur gezien op 17 juni 2014: Opsluiten psychiatrie: 60 extreme gevallen. http://nieuwsuur.nl/onderwerp/662367-opsluiten-psychiatrie-60-extreme-gevallen.html .
De openingszin van het item is: “Eenzame opsluiting in de psychiatrie is sinds een aantal jaren niet meer geaccepteerd, maar het gebeurt nog vaak: In 2012 bijvoorbeeld 10.000x”. Dat cijfer is afschuwelijk hoog, zeker voor iets dat niet meer geaccepteerd is. Dat zijn ontzettend veel mensen die er een diep trauma bij hebben gekregen!! In 2012 zaten 60 mensen zeer langdurig in eenzame opsluiting (langer dan 3 maanden). Het is onbegrijpelijk dat deze afschuwelijke verwaarlozing nog steeds kan plaatsvinden in Nederland, zonder echte sancties vanuit inspectie of de wetgeving.

De Nederlandse staat is inmiddels al tweemaal berispt mbt dwangtoepassing in de GGZ, en verschillende VN-organen drukken hun zorgen uit om de torenhoge dwangcijfers in Nederland (zie de  Reactie van Stichting Mind Rights op Tweede Nota van Wijziging WVGGZ). Men signaleert jaarlijks dat er torenhoge dwangcijfers zijn in Nederland, maar wanneer leidt dat tot consequenties?? Wanneer worden de clienten gered van deze verwaarlozing en mishandeling??!

 

Het moet anders: geen dwang maar zorg!
Bekijk hier nogmaals de uitzending van EenVandaag van 29 mei 2014: Het einde van de isoleercel? http://www.eenvandaag.nl/buitenland/51755/het_einde_van_de_isoleercel_
Nederland moet het omgaan met psychosociale crisissituaties echt anders gaan aanpakken! Zonder dwang en met zorg.

Stichting Mind Rights heeft in reactie op de Tweede Nota van Wijziging van de WVGGZ uiteengezet hoe het anders aangepakt kán worden: De WVGGZ moet van tafel, en er moet een wet komen die goede zorg in crisissituaties regelt en dwang overbodig maakt. Lees hier de  Reactie van Stichting Mind Rights op Tweede Nota van Wijziging WVGGZ.

 

Overige activiteiten:

Japanse delegatie bestudeert inzetten Eigen Kracht-conferenties ter voorkoming van dwang
Verder was er deze week op 11 en 12 juli een delegatie uit Japan in Nederland, om meer te leren over het inzetten van Eigen Kracht-conferenties om dwang en institutionalisering in de GGZ te voorkomen. Japan heeft het hoogste aantal dwangtoepassingen in de GGZ van de hele wereld, ongeveer 4x zo hoog als het gemiddelde van de OECD-landen (Belgie staat op enige afstand op nummer 2, en Nederland staat op 3). Mari Yamamoto, Yoshikazu Ikehara en Reiko Iciki uit Japan hebben een trainingsworkshop van 2 dagen gevolgd bij de Eigen Kracht-Centrale in Amsterdam (www.eigen-kracht.nl ), gegeven door Hedda van Lieshout (Eigen Kracht-centrale) en ik. Gert Schout (projectmanager/onderzoeker Eigen Kracht bij BOPZ) deed ook een bijdrage via Skype. We zijn erg trots dat deze Japanse delegatie speciaal is afgereisd naar Nederland om te leren over ons project met Eigen Kracht-conferenties ter voorkoming van dwang in de GGZ. 🙂

 

Human Rights Committee
Aankomende week ben ik weer een aantal dagen in Geneve (van 14-17 juli), samen met Tina Minkowitz (USA), Hege Orefellen (Noorwegen) en de Japanse delegatie. We gaan naar de 111e sessie van het Human Rights Committee. Het Human Rights Committee werkt aan een document over vrijheidsbeperking (Draft General Comment no.9 on the right to liberty and security of persons). Het Human Rights Committee heeft ook de ICCPR-review van Japan en Ierland op het programma staan. Ik ga met het World Network of Users and Survivors of Psychiatry (WNUSP, www.wnusp.net) proberen het bewustzijn van het Human Rights Committee te vergroten mbt de mensenrechtenschendingen door dwang in de zorg, en de schaduwrapporten van NGO’s en cliëntenorganisaties uit Japan en Ierland ondersteunen. Ook zal WNUSP proberen invloed uit te oefenen op het document over vrijheid en vrijheidsbeperkingen, door een seminar te organiseren voor de leden van het Human Rights Committee over dwangtoepassing en mensenrechten. Mijn reisverslagen zijn te vinden op www.punkertje.waarbenjij.nu

Uitgebreid verslag: Dwangtoepassingen in de psychiatrie

Op woensdag 21 mei 2014 ging ik naar congrescentrum de Reehorst in Ede voor het congres: Dwangtoepassingen in de psychiatrie – Belangrijke veranderingen voor de praktijk. (zie ook: http://www.sympopna.nl/ddp.html ). Het was een lange dag, waarbij veel informatie, actuele trends en cijfers mbt dwangtoepassing werden besproken. Hieronder volgt een verslag met een uitgebreide informatie over de actuele stand van zaken, cijfers en ontwikkelingen op het gebied van dwangtoepassing in de GGZ in Nederland.

Ik had het congres zelf min of meer per toeval ontdekt via mijn achterban, en had vreemd genoeg geen officiele aankondiging of uitnodiging ontvangen (terwijl er wel een workshop over het inzetten van Eigen Kracht-conferenties op het programma staat; mijn idee). Aanvankelijk zou ik dus als ervaringsdeskundige bezoeker (vrijwilligerswerk) 295 euro entree moeten betalen, maar na enige mailtjes over en weer heeft het LPGGZ (www.platformggz.nl ) mij gelukkig op de gastenlijst gezet, en kon ik zonder te betalen toch participeren. Dergelijke hoge entreeprijzen zijn bij elk congres weer een drempel voor clientenparticipatie.

Om 9.30 opende de dagvoorzitter Niels Mulder het congres.

De eerste spreker was dhr. Tunahan Kuzu, Tweede Kamer-lid voor de PvdA. Hij benadrukte dat het positief was dat congressen zoals dit dwangtoepassing bespreekbaar maken, want daardoor is verbetering mogelijk. De variatie in de toepassing van dwang door het land heen is zorgwekkend, maar geeft ook aan dat er ruimte is om dwang samen te voorkomen. Dwang is een ingrijpende beperking van de autonomie en de ergste en vergaande maatregel in de zorg die er is. “Dwang in de psychiatrie laat je nooit meer los”. Een cultuurverandering betekent hard werken en zorgen dat alle neuzen dezelfde kant opstaan. Er is eigenlijk al een cultuurverandering op gang gekomen: Dwang is bespreekbaar en we proberen te leren van fouten, zoals de behandeling van Brandon. De Tweede Kamer was geschokt en vond deze behandeling niet te rechtvaardigen. Voor Brandon kwam deze bezorgdheid te laat, want hij heeft al een trauma, maar de PvdA wil dat dit nooit meer gebeurd. En Brandon was niet de enige. Er was ook nog Alex Oudman, die geen behandeling kreeg, enkel eten en drinken in een cel. En Roelie, de vrouw die overleed door dwangtoepassing. Patienten hebben snel en veel te maken met dwang. Er zijn onvoldoende alternatieven en het duurt te lang. De schrijnende situaties van Brandon, Alex en Roelie geven een moment om te leren van fouten. En de urgentie is voelbaar en ook zichtbaar aan de grote opkomst bij dit congres.

alex oudman Brandon Roelie

Het is belangrijk om te bespreken hoe dwang teruggedrongen kan worden, en om betere wetten te maken, door ervaringen te delen en alternatieven te ontwikkelen. Hiervoor is samenwerking nodig. Het beginsel is NEE, … TENZIJ. Dat wil zeggen: “tenzij in uiterste situaties waarbij alle andere maatregelen geprobeerd zijn, en dat moet men dan ook kunnen hardmaken”. (Helaas is “nee, tenzij..” toch iets anders dan “nooit weer”)
Tunahan Kuzu zei: We hebben een gezamenlijke missie om dwang terug te dringen, en hij vond het wetsvoorstel Verplichte GGZ een stap in de goede richting, omdat er een recht is om een eigen plan van aanpak te maken om dwang te voorkomen. Den Haag heeft het veld nodig voor ideeen. Het is belangrijk om de handen ineen te slaan en dwang te beperken, en dat er een leercultuur is waarbij we elkaar kunnen aanspreken op fouten. Professionals zoeken alternatieven er wordt ge-experimenteerd met ambulante dwang en nieuwe gebouwen om dwang te beperken en te bestrijden, en naasten worden vaker betrokken. De wet of “Den Haag” kan niet zomaar een oplossing voorschrijven. Er zijn ideeen uit het veld nodig om de juiste invulling te geven aan de papieren normen. Het heeft dus ook zin om brieven te sturen aan de vaste Kamercommissie over wat er wel en niet werkt. Het kan en moet anders, en het is belangrijk om stappen te zetten en dit bespreekbaar te houden. Dwang kan alleen een uiterste uitzondering zijn. “Dwang laat je nooit meer los”, aldus Tunahan Kuzu.

 

De volgende spreker was Prof. Niels Mulder. Hij vertelde hoe het staat met dwangtoepassing in Nederland. Het aantal mensen met een Rechterlijke Machtiging stijgt nog steeds. In 2003 waren er 45 RM’s per 100.000 inwoners per jaar, en in 2013 zijn dat er 89 per 100.000 inwoners. Dat is dus een verdubbeling van het aantal RM’s in 10 jaar tijd.

aantal RM 2003-2013

Tussen 1998 en 2008 steeg het aantal separaties jaarlijks met 3,2 %. Tussen 2008 en 2011 neemt het aantal separaties jaarlijks met 2 procent af.
Voor de toepassing van dwangmedicatie was er een stijging van 8,5% per jaar tussen 1998 en 2008. En tussen 2008 en 2011 is daar weinig aan veranderd en steeg de toepassing van dwangmedicatie met 8,0 % per jaar.

reductie separeren 1998-2011

Er is een trendbreuk te zien mbt separatie, met name in de duur, maar er wordt nog wel steeds meer dwangmedicatie toegediend.

Niels Mulder gaf aan dat er momenteel veel ontwikkelingen zijn waar de GGZ rekening moet houden, zoals druk van buitenaf. Er zijn veel veranderingen gaande in beleid- en regelgeving, en natuurlijk bezuinigingen. Dit zorgt voor onduidelijkheid in het veld, en een onduidelijk toekomstbeeld. Wat zal ons antwoord zijn? FACT? HIC? WRAP? Crisismonitor? Crisiskaart? Eigen Kracht-conferenties?
(Ik was trots dat Eigen Kracht genoemd werd)

 

Toen was het woord aan Drs. Marjan ter Avest van het Landelijk Platform GGZ (www.platformggz.nl ), over de visie op recente ontwikkelingen op het gebied van Dwang & Drang vanuit clientenperspectief.
Clienten- en familie-organisaties voeren al jarenlang protesten tegen dwang in de psychiatrie.

protest 80s_isolatie is folter(protest in de jaren 80 – Clientenbond)

En toen zag ik mezelf op het scherm:

protest opsluiting=straf en flyerfrontside
(protest in 2003 – Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! http://www.mindrights.nl )

Marjan ter Avest vertelde dat het Landelijk Platform GGZ sinds 2005 jaarlijkse werkconferenties heeft georganiseerd over het verminderen van Dwang en Drang. Hieruit zijn o.a. 2 publicaties uit voortgekomen: een verslag van dwangreductie-activiteiten: Opsluiten is geen zorg en een Verkenning van mogelijke alternatieven) zie ook: http://www.platformggz.nl/lpggz/projecten_afgesloten/dwang_drang_2010

cover_publicatie LPGGZ opsluiten is geen zorg en cover_dwang-drang-verkenning LPGGZ

(publicaties van LPGGZ 2008 en 2009, te bestellen via: http://www.platformggz.nl/lpggz/projecten_afgesloten/dwang_drang_2010

Marjan ter Avest benadrukte dat dwangtoepassing in de GGZ een schending is van de mensenrechten. Personen die geen misdrijf hebben gepleegd mogen niet worden opgesloten. Opsluiting draagt niet bij aan genezing, maar leidt tot trauma’s en toenemende problemen. De Verenigde Naties hebben al meermaals kritiek geleverd op de dwangtoepassingen in de GGZ in Nederland. In 2013 heeft de VN een absoluut verbod afgekondigd op dwangtoepassing in de zorg. Wat betreft de mensenrechten is het nu dus 5 voor 12 in Nederland. Het terugdringen van dwang is niet meer vrijblijvend.

In de afgelopen jaren is er 35 miljoen uitgegeven aan projecten om dwang te verminderen. De ambitie was om vanaf 2006 jaarlijks 10% dwangtoepassing te verminderen. De separatiekans is inmiddels afgenomen van 11,8% van de opgenomen clienten in 2008 naar 6,5% van de opgenomen clienten in 2012. Maar per jaar worden er nog steeds ongeveer 10.000 separaties uitgevoerd, dat is bijna 30 per dag!

overzicht separaties 2008-2012

Er zijn nog steeds grote verschillen in het aantal separatie-uren bij verschillende instellingen. Er is inmiddels een stagnatie in de reductie te zien (misschien vanwege het stoppen van project-gelden of verslappen van de aandacht?).

separatie-uren per 1000 beduren  per instelling

In het verleden heeft het LPGGZ de boodschap van dwangreductie op een zachte manier gebracht, want men snapt het dilemma op de werkvloer en men wilde uitgaan van een stimulerende benadering in de hoop dat de cultuuromslag dan gerealiseerd zou worden. Maar na 10 jaar en 35 miljoen euro begint de LPGGZ ongeduldig te worden en lijkt de stimulerende aanpak te vrijblijvend.

Voor clienten zijn er nog steeds nauwelijks alternatieven beschikbaar, en 50% is ontevreden over de contacten met de hulpverlening. In de publicaties van LPGGZ zijn veel Best Practices te vinden. Het HIC-model is op zich ook een goed initiatief, maar men dient te waken voor afschuiving waarbij de HIC alles mag oplossen. Er zijn veel eenvoudige alternatieven in de bejegening (presentie, gastvrijheid, betrekken van naasten, Non-Violent-Resistance, signaleringsplannen, crisiskaart, comfortrooms enz.), en deze Good Practices zijn voor alle hulpverleners nuttig, maar deze lijken nu opeens weer minder aandacht te krijgen. Het is goed om na te denken over de duurzaamheid van dwangreductie en in hoeverre de mindset in de GGZ echt veranderd.

Het doel is samenwerken. Dwangreductie is niet langer vrijblijvend, en is een gezamenlijk doel. De GGZ-praktijk faalt. De zorg dient uit te gaan van de kracht van de persoon, en eenzame opsluiting is not done. En er is extra aandacht nodig voor de Jeugd-GGZ, waar helaas ook nog steeds eenzame opsluiting bestaat.

Marjan gaf het woord aan Christine de Haan. Zij vertelde op indringende wijze over haar ervaringen met dwang in de jeugdpsychiatrie, en hoe vernederend en traumatisch dat was. Hoe het is om als kind tegen de grond gewerkt te worden en overal blauwe plekken te hebben. Dan voel je je niet veilig. Het is onbegrijpelijk dat volwassenen dit niet door hebben. Het is heel heftig om in een scheurjurk in een isoleercel te zitten. Dan raak je in paniek en ga je je verzetten, zelfs slaan en bijten. En dan hoop je dat ze zien dat je dit niet wilt, maar ze lijken het niet te zien. Dan voel je je zo eenzaam en alleen, en onveilig. Dat helpt niet. Dat wens je geen enkel kind toe. En kinderen in de GGZ zijn extra kwetsbaar. Als kind ken je bovendien meestal je rechten niet, en dan heb je geen idee hoe je er iets aan kan doen.
Christine gaf een heleboel tips over hoe het beter zou kunnen: Hou contact, praat, leg uit wat er kan en helpt, bijvoorbeeld uitleggen dat de separatie stopt als je weer rustig wordt. En niet dwingen om kleding uit te trekken en erbij staan kijken, maar gewoon de eigen kleren aanhouden. En met ervaringsdeskundigen praten over het verwerken van problemen, ook de problemen van de separatie. Dat zou geen taboe moeten zijn. En de verpleging moet goed opletten en zich aan de afspraken houden en de tijd niet vergeten. En bezoek toelaten en vragen hoe het gaat, want je zit de hele dag alleen met jezelf en de muur.

Christine vertelde ook dat ze op een afdeling zonder isoleercellen had gezeten, en dat dat veel verschil had gemaakt voor haar herstel. Op de afdeling met separeers was ze boos op de cel en ze was erg tegendraads. Op de afdeling zonder separeers kon ze haar onrust niet langer “projecteren op de verpleging” door het aangaan van strijd, maar ze zelf moest leren omgaan met al haar gevoelens. Dat was weliswaar eigenlijk veel moeilijker, maar ook veel beter voor haar herstel. (dit vond ik echt een enorm leerzame opmerking!!)

 

Toen was het woord aan Tom van Mierlo, psychiater en directeur behandeling bij Zorggroep Impact/ GGz Breburg, met de presentatie: “het HIC-model: de nieuwe professionele standaard?”.
Tom van Mierlo is niet pessimistisch over de reductie van separatie. Bij GGZ Breburg was door de landelijke projecten Dwang en Drang zo’n 50% van het separeren gereduceerd. En er verandert van alles, o.a. door het besef dat we in Nederland het meeste separeren van heel Europa, en die positie willen we niet. Men is anders gaan denken. De Inspectie stelt “Een zieke laat je niet alleen”. Bij Breburg heeft dat allemaal samen geleid tot een doorbraak. Er was een nieuwbouw nodig, en de vraag werd op tafel gelegd: Hoeveel separeercellen zijn er nodig in de nieuwbouw? Men heeft toen de koppen bijeen gestoken, en bedacht dat er behoefte was aan het ontwikkelen separeervrije zorg.
Vervolgens werden er zogeheten Heidagen georganiseerd, waarbij experts van 11 GGZ instellingen samen Intensive Care wilden definieren en ontwikkelen, door de Good Practices samen te brengen. Hieruit is het HIC-model ontstaan.

Men wilde meer thuis behandelen, en de ambulante behandeling dient door te gaan bij opname in de kliniek. De vraag rees of open afdelingen dan wel nodig waren. Ook wil men geen standaard separatie bij binnenkomst, maar iedereen een nieuwe kans bieden, door intensieve zorg vanaf het begin, om escalaties en dwangtoepassing te voorkomen.

Schema van het HIC-model:

hic-model

De focus van het HIC-model ligt dus bij ambulante behandeling (groene fase, zie bovenstaande schema). Als de crisis te groot wordt en ook na de opschaling van FACT enz. niet afgewend kan worden, dan kan een korte opname op de (gesloten) HIC-unit plaatsvinden (oranje fase). Als ook op de HIC-unit met intensieve zorg de situatie gevaarlijk is, dan is er de Intensive Care –unit (ICU, rode fase) met intensieve 1-op-1 begeleiding en geen prikkels van de groep. Het streven is dat de IC in principe leeg hoort te zijn, door de kwaliteit van zorg in eerdere fases (ambulant en HIC).

Op de ICU is ook een Extra Beveiligde Kamer (dat is een soort luxere isoleercel met een touch-screen, een luchtplaats en vaak een eigen wc/douche, en waar men probeert om het contact te behouden of te herstellen en de client altijd iemand in de buurt heeft om mee te praten, door een glazen deur of raam.. ikzelf vind dit nog steeds wrang).

Bij GGZ Breburg is het HIC model ingevoerd, en inmiddels zijn er van de 28 separeers die er binnen de hele instelling waren, nog 14 separeers over op 5 locaties. Inmiddels is er bij GGZ Breburg in de laatste 4 maanden sprake van een drastische daling, en is er nu nog maar ca 10% aan separaties vergeleken met de nulmeting voorafgaand aan het starten van de vele dwangreductie-projecten bij GGZ Breburg (dus een reductie van 90%). De resterende 10% wordt nu verder onderzocht om te zien of dit bijvoorbeeld samenhangt met de weekenden.

Argus cijfers Breburg 2013-2014Argus-cijfers Breburg – separatie-uren 2013 en begin 2014

verblijfsduur HICs Breburg 2013-2014Gemiddelde verblijfsduur HIC’s Breburg – 2013 en begin 2014

 

Na deze uitleg over het HIC-model volgde een leuk intermezzo van Ingmar Heytze, dichter en schrijver, die als woorden-kunstenaar een soort van ludieke, poetische reflectie gaf op de speeches. Dat was heel leuk 🙂

In de pauze kwam Tunahan Kuzu (de eerste spreker en Kamerlid voor de PvdA) op me af, en hij was geinteresseerd in mijn visie op dwangreductie en de rol van de overheid. We hebben het gehad over de onmacht van clienten en verpleging, en over het kromme systeem dat goede zorg vaak onmogelijk maakt, en over de (ineffectieve) inspectie. Daarna nodigde hij mij uit om hier een keertje verder over door te praten. Dat lijkt me een goed idee, dus ik heb die uitnodiging aangenomen 🙂

 

De volgende spreker was prof. Lieuwe de Haan, professor en hoogleraar psychotische stoornissen, AMC Amsterdam, over de ontwikkeling van de multidisciplinaire richtlijn Dwang en Drang. Hij begon met een inleiding over de begrenzingen van de openbare orde, en dat psychiatrie te maken heeft met mensen die over die grenzen heengaan. Hij gaf vervolgens een aantal cijfers. Er zijn grote regionale verschillen in het aantal onvrijwillige opnamen per 10.000 inwoners (In Limburg ruim 2x zoveel als in Groningen). De separatieduur neemt sneller af dan het aantal separaties. In 2002 duurde een separatie gemiddeld 16 dagen. In 2008 was dat nog 5 dagen.

Hij gaf ook een internationale vergelijking, waarbij te zien is dat Nederland wat betreft het aantal separaties ver boven de gemiddelden zit:

internationale vergelijking separaties

Het was heel schokkend om te zien dat de dwangmedicatie enorm toeneemt. Tussen 2002 en 2009 is er een toename van 45% inde toepassing van gedwongen medicatie (en het totale aantal dwangbehandelingen is gestegen met 3%). De toename van gedwongen medicatie is dus enorm.

dwangmedicatie 2002-2009

Daarna werkte hij een lijst met verschillende alternatieven af en vinkte aan welke van deze initiatieven er “evidence-based” waren. Het leek alsof deze spreker “wetenschappelijk evidence” (met RCT) als het heilige en noodzakelijke bewijs zag dat geleverd moet worden om van goede zorg te spreken (en vermoedelijk is de multidisciplinaire richtlijn dwang en drang op dat idee gestoeld). Ik ben zelf niet overtuigd van die benadering, want niet alles is meetbaar, zoals bijvoorbeeld de warmte van contacten. Maar de afwezigheid van “evidence” of “meetbare definitie” voor de warmte van contact, betekent niet dat die warmte niet belangrijk is voor goede zorg.

Toen maakte Lieuwe de Haan de opmerking dat dwangmedicatie dan weliswaar erg is, maar hij vroeg zich af of “iemand in een psychose laten” niet ook mishandeling was? Hij refereerde aan een stelling van Anoiksis; dat het verdedigbaar zou zijn om iemand 1x onder dwang antipsychotica toe te dienen, zodat iemand die ernstig in de war is het effect van medicatie kan ervaren, ook als diegene “teveel in de war is om ervoor te kiezen”. Na een eerste ervaring kan de client dan zelf beoordelen of het wel of niet beter is.
Ik werd echt kwaad om deze opmerking. Alsof het alleen maar zwart-wit is! Dwang versus niks doen. Het belang van contact, vertrouwen en gevoel van veiligheid wordt niet eens benoemd! We moeten af van deze tunnelvisie! Dergelijke ongenuanceerde uitspraken zijn wellicht de oorzaak van de stijging van dwangmedicatie. Ik was erg teleurgesteld dat dit soort uitlatingen nog steeds op dit niveau plaatsvinden, en zelfs nog steeds een podium krijgen. Ik vind dit echt erg!

 

De laatste spreker voor de lunch was Peter Lepping over de MySore Coercion Declaration van de EVIPRG. Ik wist al bij voorbaat dat deze presentatie niet goed zou zijn, want ik had de MySore Coercion Declaration al gelezen, en het is geen goed stuk, zie: http://www.mysorecoercion.com/content/mysore-declaration   De MySore Coercion Declaration is bedoeld als een aanzet tot een internationaal raamwerk voor het omgaan met dwangtoepassingen. Maar de uitgangspunten van “wilsonbekwaamheid” en dwangbehandeling zijn niet in lijn met de mensenrechtenverdragen, en kunnen dus ook geen toekomstbestendig raamwerk vormen. In de MySore Coercion Declaration wordt wel her en der gesproken over de rechten van clienten, zelfs over mensenrechten, maar het feit dat dwang een mensenrechtenschending is, wordt totaal niet erkend. Sterker nog, dwang wordt goedgepraat. Dat kan echt niet meer anno 2014. Ik wist dus al bij voorbaat dat deze presentatie waarschijnlijk niet zinnig zou zijn. En dat was ook zo. Dus ik wil hier verder ook niet bij stilstaan. De MySore Coercion Declaration is tijdverspilling. Er is een veel belangrijker document dat onze aandacht verdiend: het mensenrechtenverdrag voor de rechten van personen met beperkingen (UN CRPD, zie www.un.org/disabilities en www.vnverdragwaarmaken.nl ). Laten we ons daar eens mee gaan bezig houden!!

 

Na dit vermoeiende ochtendprogramma was het tijd voor de lunch (die was erg lekker). In de middag waren er nog 2 workshop-rondes. Dat was gelukkig wat luchtiger.

Ik ging eerst naar de workshop over Eigen Kracht-conferenties in de GGZ door Gert Schout (projectleider Eigen Kracht bij BOPZ, VUMC, zie ook http://www.eigen-kracht.nl/nl/categorie/onderwerp/vumc ). Het was een interactieve workshop, waarbij er continu ruimte was voor vragen vanuit de zaal. Gert legde uit dat Eigen Kracht-conferenties ingezet worden in dreigende BOPZ situaties of in situaties waarin er al een uitgesproken maatregel is. Een Eigen Kracht-conferentie (EK-c) is een bijeenkomst met familie, buren, vrienden en andere mensen die belangrijk zijn om samen een plan te maken als antwoord op de vraag van de hoofdpersoon. Als het eigen plan de rechter overtuigt van de veiligheid dan is er geen maatregel meer nodig. In de jeugdhulpverlening en OGGZ worden Eigen Kracht-conferenties al ingezet om bijv. uithuisplaatsing te voorkomen. Het model komt uit Nieuw Zeeland, en sinds 2000 bestaat er een organisatie in Nederland: de Eigen Kracht-centrale (www.eigen-kracht.nl ).

(klik hieronder voor de handout met een schematisch overzicht van het inzetten van Eigen Kracht-conferenties bij BOPZ).

EKC schema

Het inzetten van Eigen Kracht-conferenties om BOPZ-maatregelen mee af te wenden is uniek in de wereld. Bij Eigen Kracht-conferenties gaat vaak om spannende situaties waarbij maatregelen dreigen. Doordat bij een Eigen Kracht-conferentie allerlei zorgen bespreekbaar worden, treedt er vaak een soort algehele ontspanning op binnen het netwerk, waardoor herstel bevorderd wordt. In situaties waarin de GGZ meestal geen risico wil nemen en op “safe” gokt, brengt een EK-c vaak gezonde boerenwijsheid en nieuwe ideeen om het anders te doen.

De Eigen Kracht-coordinator helpt bij de voorbereiding van de Eigen Kracht-conferentie. De coordinator is geen verpleegkundige, maar een (getrainde) mede-burger die verbonden is aan de Eigen Kracht-centrale. Bij de inhoudelijke uitvoering van het plan heeft deze coordinator verder geen enkele rol. VUMC doet onderzoek naar de effecten van het inzetten van EK-c bij BOPZ-situaties, en de eerste resultaten zijn positief. Er blijken nog wel wat organisatorische knelpunten te zijn. Zo worden Eigen Kracht-conferenties doorgaans door de gemeente betaald (ca 4000 euro per conferentie, doorgaans eenmalig, omdat er 1 plan nodig is per casus), echter de winst van de uitgespaarde ligdagen in instellingen is voor de zorgverzekeraar. Hier gaat het systeem dus scheef, en er wordt nu geprobeerd hier een oplossing voor te vinden.

Een belangrijke rol van de GGZ is het verwijzen naar Eigen Kracht-conferenties. Een Eigen Kracht-conferentie helpt om het verhaal van de client in beeld te krijgen. Bij een EK-c kan de client zelf vertellen wat hij/zij ervaart, om vervolgens samen met het eigen netwerk op zoek te gaan naar mogelijkheden. Dit is laagdrempelig, en heel basaal: het gaat over de onderlinge verbondenheid in een netwerk. Tijdens een crisis treedt er vaak een verwijdering (overbelasting) op in het netwerk. Het is dan belangrijk dat het netwerk groter wordt. Een kleiner netwerk is dus geen contra-indicatie voor een EK-c, maar juist een reden.
De tijd die nodig is om een EK-c te realiseren varieert. Soms duurt het maanden, en soms kan het in 1 dag. Dit hangt af van het netwerk en de situatie. Als er een gevoel van urgentie is binnen het netwerk en men echt aan de slag wil met de vraag “hoe kunnen we stoppen wat er nu gaande is” , dan kan het heel snel gaan. Het is voorgekomen dat een familie ’s morgens besloot dat er ’s middags om 4 uur een conferentie gehouden zou worden, en dat is gelukt. Soms is er echter wat meer tijd nodig om alle partijen aan tafel te krijgen. Doordat de EK-c werkt met een groot netwerk van vrijwillige burgers die getraind zijn tot coordinator, is er eigenlijk altijd wel iemand die direct tijd kan maken, ook (juist) in het weekend. Alleen al in Groningen zijn er 41 Eigen Kracht-coordinatoren.

Een andere rol voor hulpverleners is het geven van informatie tijdens het informatie-deel van de Eigen Kracht-conferentie (bijv. informatie over de visie van de hulpverleners en een uitleg van wat de hulpverlening te bieden heeft). De EK-c bestaat uit 3 delen: Het informatieve gedeelte, de besloten familie-tijd, en het nalopen van het plan. Nadat alle deelnemers de benodigde informatie hebben besproken en allemaal begrijpen waar het bij de EK-c om gaat, verlaten alle buitenstaanders de conferentie, zodat de client en het netwerk in besloten kring vrijuit kunnen praten over “hoe nu samen verder”.

Hulpverleners hebben vaak de neiging om te denken “Als dat maar goed gaat…”, maar in de praktijk blijkt dat het meestal juist heel goed gaat. Een Eigen Kracht-conferentie kan heel heftig zijn, doordat emoties een rol kunnen spelen. De sociale dynamieken zijn doorgaans niet geheel nieuw binnen families en sociale netwerken. Het helpt meestal om de situatie bespreekbaar te maken en een gezamenlijk plan te maken om onprettige situaties te voorkomen.
De duur van een EK-c varieert, van enkele uren tot een lange dag. Het blijkt dat het netwerk doorgaans zolang als nodig bijeen blijft, zelfs als het heel lang duurt. Zij zijn oprecht betrokken, en willen dat het goed komt. Naasten vervullen dikwijls een rol in het plan, en doen vaak activiteiten die de hulpverlening niet levert. Heel vaak is dit sociaal ondersteunend (helpen met dagelijkse activiteiten, een praatje maken enz.). Doordat de rolverdeling helder in het plan wordt vastgelegd, weet iedereen waar hij/zij aan toe is, en wordt overbelasting voor alle partijen voorkomen. Het netwerk maakt het plan zelf, op basis van hun eigen ideeen en mogelijkheden, waardoor er ook draagvlak is om dit plan uit te voeren. Doorgaans wordt het monitoren van de uitvoering van het plan ook door een persoon uit het eigen netwerk gedaan.

In het plan kan ook een rol voor de hulpverlening zijn weggelegd. Vaak gaat het dan om een specifieke vraag voor ondersteuning. De psychiatrie wordt daarmee weer een behandel-specialisme. Het netwerk heeft vooral een rol in de sociale zorg en levert ook de boerenwijsheid. De Eigen Kracht-conferentie is dus geen vervanger voor de GGZ, maar een aanvullende mogelijkheid om tot een passend plan te komen.
De mogelijkheid om via een Eigen Kracht-conferentie een eigen plan te maken om daarmee dwang te voorkomen, is ook opgenomen in het wetsvoorstel Verplichte GGZ. We verwachten dan ook een toename in het aantal aanvragen voor Eigen Kracht-conferenties om dwangmaatregelen te voorkomen.

Voor meer informatie of aanvragen van een Eigen Kracht-conferentie, ga naar: www.eigen-kracht.nl .

 

Daarna ging ik naar de workshop over Externe consultatie bij het terugdringen van dwang en drang, door Geraldine Raap en Didier Rammers van het Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE, www.cce.nl ). Het CCE is bedoeld voor consultatie bij probleemgedrag in de langdurende zorg. Zowel zorgaanbieders, client en familie kunnen bij op www.cce.nl via het aanmeldingsformulier aanmelden voor consultatie. Het gaat daarbij vooral om vastgelopen situaties waarbij een frisse blik van buiten gewenst is. Het CCE werkt met een landelijk netwerk van deskundigen. Het CCE heeft aandacht voor omgevingsfactoren en beschouwt probleemgedrag in de context. Het CCE neemt de zorg voor de client niet over, maar biedt advies (consultatie) en zonodig tijdelijke ondersteuning bij de implementatie van adviezen. Consultatie door het CCE wordt volledig gefinancierd door VWS.

Het Toetsingskader Separeren van de inspectie (IGZ) schrijft voor dat er sinds 1 juli 2013 bij stap 4, bij een separatie van 3 maanden externe consultatie ingeschakeld moet worden. Jaarlijks zitten er gemiddeld zo’n 50 mensen langer dan 3 maanden in de separeer, en toch heeft het CCE geen 50 aanmeldingen gehad, maar pas 9! Dit lijkt op laksheid vanuit de instellingen, die zich dus niet aan de wet houden!
Er werd ons toevertrouwd dat het Toetsingskader wordt aangepast, zodat afzondering ook wordt meegenomen en er zullen kortere termijnen worden gesteld (hehe, eindelijk). Volgens de wet dienen echter alle vormen van dwang te worden voorkomen, en dus is enkel een toetsingskader voor separeren misschien niet genoeg (een toetsingskader voor dwangmedicatie zou een goed idee zijn). Het CCE wil ook graag eerder worden ingeschakeld, liefst nog voordat een situatie totaal vastloopt, dus bij de eerste tekenen van het vastlopen van het contact tussen de hulpverleners en de client.

Bij aanmelding wordt er een consultdag ingepland, waarbij de casus wordt geanalyseerd door gesprekken, het dossier en een afdelingsbezoek. Daarbij wordt gelet op de client en het team, de beeldvorming, de visie, de interactie en de omgeving. Dan wordt er advies gegeven. Bij voorkeur zijn alle partijen daarbij aanwezig, van client tot geneesheer-directeur.

In de tweede helft van de workshop werd gezamenlijk een casus besproken. We kregen een situatie voorgeschoteld waarbij een spiraal van dwangtoepassingen was opgetreden, en vervolgens werd aan ons, aanwezigen, gevraagd of we een idee hadden waar we zouden beginnen om deze situatie vlot te trekken. Het was wel interessant om te zien dat iedereen zijn best deed om een oplossing te vinden. Dit was een praktijkoefening in het anders-benaderen van situaties, en dat is een goede ontwikkeling.

Na de workshops gingen we terug naar de plenaire zaal.

 

Het laatste woord was aan dhr. Rembrandt Zuijderhoudt met een kritische speech: Gaat de wet verplichte GGZ ons helpen bij de reductie van dwang? Hij schudde de zaal goed wakker. Rembrandt Zuijderhoudt gaf 3 redenen waarom hij geen antwoord kon geven op deze vraag. Ten eerste is de toekomst uberhaupt onbekend, en zeker gezien de veelheid aan ontwikkelingen (bezuinigingen, marktwerking, toenemend keuzerecht voor clienten, de ontwikkeling van kwaliteits-richtlijnen enz.) is het onmogelijk om een uitspraak te doen over hoe de praktijk er in de toekomst door dit alles uit gaat zien. Ten tweede staat de wetswijziging ook in een context met een scala aan transities binnen de zorg (WMO, Zorg en Dwang, Forensische Zorg) en is het onduidelijk of dit zal gaan leiden tot meer of minder dwang. Ten derde is het nog niet eens duidelijk hoe de wet eruit gaat zien, omdat het Kamerdebat tot wijzigingen kan leiden. Dat alles maakt de uitkomst van dit wetsvoorstel onvoorspelbaar.

De huidige wetgeving BOPZ is gebaseerd op de MI-principles (WHO, 1991), en de wet stelt dat bij crisis-situaties een inbreuk op de rechten legitiem is. Daarbij is er een soort binair, bot systeem dat in een diversiteit van situaties toestaat om 1 soort inbreuk te maken op 1 fundamenteel grondrecht, namelijk beroving van de vrijheid. Deze beslissing wordt genomen door een rechter die enkel ja danwel nee kan oordelen. Daarmee is er is dus zogezegd 1 enkele “oplossing” (namelijk vrijheidsberoving) voor alle problemen.
Als het antwoord van de rechter NEE is, dan gebeurt er niks, en de persoon krijgt dan meestal helemaal geen zorg (verwaarlozing), en vervolgens wacht men tot het erger wordt om dan opnieuw een aanvraag voor een machtiging te doen. Als de rechter JA zegt dan volgt gedwongen opname. Eenmaal in de kliniek blijkt de psychiater dan opeens een vrijbrief te hebben om nog meer dwang toe te passen (dwangbehandeling), hetgeen inhoudt: separatie, dwangmedicatie of fixatie.

In wetsvoorstel Verplichte GGZ wil men de reikwijdte van de dwangbehandeling opnemen in de rechterlijke toets, en het toegestane scala aan dwangtoepassingen vastleggen in de zorgmachtiging. Echter onder wetsvoorstel Zorg en Dwang is er dan weer geen rechterlijke toets voor de reikwijdte van dwangbehandeling opgenomen, en is er een soort vrijbrief voor “verzorgers” (inclusief naasten) om dwang toe te passen, ook ambulant (thuis). Daarbij ontbreekt enige toetsing, registratie en toezicht. Dit is erg tegenstrijdig, zeker omdat het gaat om de ontneming (schending) van de grondrechten van zeer kwetsbare burgers. De wetgeving bevat dus nog steeds allerlei ongerijmdheden.

Dwang wordt bovendien in toenemende mate beschouwd als een inbreuk op de mensenrechten, oa door het Europees Hof en de Verenigde Naties. Rembrandt Zuijderhoudt voegde toe: “De Verenigde Naties vindt Nederland zelfs een beetje sukkelig in dit opzicht”. (dat refereert natuurlijk aan de brief van de Speciale VN-Rapporteurs 🙂

Dwang moet korter en minder. Wetsvoorstel Verplichte GGZ beoogt een reductie in gedwongen opname en gedwongen separaties, maar zet tegelijkertijd aan tot meer ambulante dwang. Men dient zich af te vragen of het hier gaat om een reductie of een transitie van dwangtoepassing.

Het is ook de vraag of de toenemende bureaucratie in de zorg niet gaat zorgen voor meer dwang.
Wetsvoorstel Verplichte GGZ vraagt veel meer werk van de aanvragers en de rechters. Rechters dragen geen witte jas. De multidisciplinaire richtlijn dwang en drang zal bij de rechters voor verduidelijking, houvast en een leidraad voor beslissingen moeten zorgen. De ruimte voor eigen interpretatie in wetsvoorstel Verplichte GGZ zorgt voor onvoorspelbare jurisprudentie.

De inspectie kampt al 175 jaar met dezelfde problemen (mbt capaciteit). (En als een metafoor bleek dat er niemand van de IGZ op dit congres aanwezig was). Het is absurd dat deze capaciteitsproblemen nooit opgelost zijn, terwijl het hier om wettelijk-verplichte rechtsbescherming van kwetsbare burgers gaat. De werkwijze van de inspectie is ook een probleem. De IGZ verzamelt en evalueert allerlei data van instellingen, en de groeiende vraag naar data wordt door veel hulpverleners als een belasting ervaren. In zoverre de IGZ een probleem signaleert, dan heeft zij vervolgens enkel de mogelijkheid om repressieve sancties op te leggen (verplicht toezicht, verplichte verbetering of sluiting). Dit ervaren velen als het principe van: “No trust, High penalty”.

Veel hulpverleners die de BOPZ gewend zijn, zien op tegen de werklast die wetsvoorstel Verplichte GGZ met zich meebrengt. Het is nodig dat de jurisprudentie onder wetsvoorstel Verplichte GGZ voorspelbaar is. Hulpverleners hebben behoefte aan een duidelijk instrument dat duidelijk beschrijft wat gewenst is, en wat illegaal is.

Het is vooralsnog zeer de vraag of wetsvoorstel Verplichte GGZ het juiste antwoord is op de problemen die er spelen, en om dwang te voorkomen.

(Ik vond dit een goede, kritische reflectie. Hopelijk zijn alle aanwezigen aan het denken gezet)

Tenslotte gaf Ingmar Heytze nog een laatste ludieke, creatieve samenvatting en daarna verliet iedereen de zaal toch nog met een glimlach. Het was een hele lange, zware dag met heel veel informatie. Maar het is goed dat het thema zo leeft. Er is nog veel werk te doen.

EenVandaag : Het einde van de isoleercel

Op donderdag 29 mei 2014 werd bij EenVandaag op televisie en radio aandacht besteed aan de brief van de Speciale VN-Rapporteurs, over mensenrechtenschendingen door dwang in de psychiatrie. In die uitzending zit ook een interview met mij (Jolijn Santegoeds, initiatiefneemster van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! / Stichting Mind Rights).

Op de website van EenVandaag is de uitzending (radio en TV) terug te vinden: http://www.eenvandaag.nl/buitenland/51755/het_einde_van_de_isoleercel_

Natuurlijk ben ik erg trots op deze uitzending, en de erkenning van het leed waar velen mee te maken hebben (gehad). Ik ben heel blij dat de media aandacht geeft aan dit onderwerp. Het is fijn om te zien dat alle inspanningen van de laatste jaren nu toch vruchten beginnen af te werpen. De discussie over het uitbannen van dwang in de zorg is weer volledig actueel.

Het feit dat Dick Leurdijk (VN-deskundige van Clingendael) in de uitzending bevestigt “dat Nederland absoluut een gele kaart heeft gehad voor dwangtoepassingen in de GGZ” is superduidelijk: Er moet iets veranderen, want dit kan zo echt niet. Ook zegt hij dat mijn klachten over mensenrechtenschending door dwang in de GGZ “echt een serieuze zaak is die op het diplomatieke niveau verder wordt afgehandeld”. Dat hoop ik. Het is echt fijn dat de hele procedure bij de Verenigde Naties door de EenVandaag en diverse experts wel serieus genomen wordt – ondanks de bittere, afwijzende reactie van de Nederlandse Staat op de brief van de Speciale VN-Rapporteurs, waarbij de Nederlandse Staat te kennen geeft dat zij mijn klachten niet willen onderzoeken-. Gelukkig geven andere mensen er blijkbaar wel wat om. Dat doet me echt goed.
Ik heb heel veel fijne positieve reacties gekregen op de uitzending, echt hartverwarmend. En via social media (zoals facebook) zijn er veel discussies gaande over het uitbannen van dwang in de zorg. Het onderwerp is dus actueel en komt uit de taboesfeer. Mensen geven er iets om, en het houdt de gemoederen bezig. Het is fijn om te zien dat de uitspraken van de Verenigde Naties dus uiteindelijk WEL effect hebben in Nederland (ook al is de officiele reactie van de Staat negatief). De publieke erkenning is ook erkenning, en het gaat er uiteindelijk om dat de praktijk verandert, en niet alleen de mooie woorden op papier. De publieke opinie is dus zeker zo belangrijk.

Het is mooi om te zien welk effect onze (internationale) acties hebben: Het is landelijk nieuws! Ik ben erg benieuwd naar het verdere vervolg van deze procedure en consternatie. Hopelijk leidt dit alles ertoe dat dwang in de zorg nu echt zo snel mogelijk afgeschaft wordt.

De brief van de Speciale VN-Rapporteurs is uiteraard een bijzondere mijlpaal in mijn leven. Deze erkenning is niet alleen belangrijk voor mij persoonlijk, maar is tevens een belangrijke mijlpaal voor ons allemaal. De brief van de Speciale VN-Rapporteurs spreekt immers van “remedy and redress to all victims”. Op dit moment probeer ik daarom om in Nederland een groepsproces te bewerkstelligen, zodat alle slachtoffers van dergelijke mensenrechtenschendingen gehoor kunnen vinden. Het idee wordt onverwacht goed ontvangen door enkele juristen, en dat stemt zeer hoopvol. Het is nog te vroeg om hierover in details te treden, maar we hopen dat het gaat lukken om recht te doen aan alle slachtoffers van dwang in de GGZ.

“wordt vervolgd” 😉

Voor meer informatie over de brief van de Speciale VN-Rapporteurs, zie eerdere berichtgeving op deze blog: https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2014/03/23/vn-waarschuwt-voor-mensenrechtenschendingen-in-de-nederlandse-psychiatrie/