Bijzonder

Vandaag was weer een bijzondere dag in een bijzondere Week van de Psychiatrie.

Vanmorgen heb ik deelgenomen aan een voorlichtende bijeenkomst over Dak- en Thuislozen in de Raadszaal van het Stadhuis, georganiseerd was door Martin en andere studenten van Sociale Studies van Fontys Hogescholen, Eindhoven. De bijeenkomst bestond uit een 4/5 Havo klas en verschillende voormalig dak- en thuislozen, waaronder ik. De vooroordelen naar dak- en thuislozen smolten weg als sneeuw voor de zon. En het was ook erg leuk en zinnig om te doen. Een goed gevoel dus. Daarna kregen we een lunch van broodjes en fruit, door de havo-leerlingen verzorgd voor de voormalige dak- en thuislozen. De resterende broodjes zijn vervolgens door de havo-leerlingen naar de daklozenopvang gebracht, alvorens verder te gaan met een stadswandeling met tekst en uitleg van de ex-daklozen. Na de lunch ben ik echter achtergebleven op het Stadhuis voor de tweede conferentie van die dag.

sxe2x80x99Middags was de Multiloog over veiligheid en crisis in de gemeente Eindhoven, met vertegenwoordigers van de GGzE ,  clienten- en familie-verenigingen, politie, een woningbouwvereniging, NEOS (nachtopvang), Novadic (verslavingszorg) en namens de gemeente de SP-wethouder Hans Martin Don. De Multiloog-bijeenkomst werd voorgezeten door Bram Bakker, psychiater van de Geestgronden. Ik was ook speciaal uitgenodigd.

Het was een pittige multiloog, waarbij wel eens een knuppel in het hoenderhok belande. De stelling: Er moeten minder plichten voor verpleging komen en minder rechten voor de client , raakte mij enorm en ik raakte bovendien ook gexc3xabmotioneerd omdat een psychiater van de GGzE opmerkte dat het klachtrecht van clienten ingeperkt moet worden, want die dienden volgens hem toch steeds ongegronde klachten in.xe2x80xa6 Wat een vreselijke opvatting. Daar gaan mijn haren recht van overeind staan, en ik heb me toen uiteraard dus ook verweerd tegen die stelling. De hele verdere bijeenkomst was het snijvlak van de wij-zij-cultuur voelbaar, maar die spanningen hebben het overleg niet zozeer gehinderd, als wel de discussie gevoed. Het was goed om de confrontatie aan te gaan. De Multiloog over veiligheid was grensverleggend en blikverruimend, doordat zoveel disciplines om de tafel zitten en in de volle breedte tegen het probleem kunnen aankijken.

Maar het hoogtepunt van vandaag is wel dat ik ingeseind werd toen Agnes Kant (SP 2e Kamerlid) spontaan op het stadhuisplein in Eindhoven opdook. Ik heb haar in haar auto op de valreep een kersvers exemplaar van het anti-separeerboekje Open Deuren kunnen geven, en ik heb haar daarbij uitgenodigd om met mij een gesprek aan te gaan. Ik hoop dat we daadwerkelijk een persoonlijke ontmoeting over het onderwerp psychiatrie kunnen realiseren. Een mooie gedachtexe2x80xa6

Advertenties

Gastvrijheid – week van de psychiatrie

De radio-uitzending van Casa Luna (NCRV) van maandagnacht 26 maart 2007 is hier te beluisteren (.wma)

Gisteren, dinsdag 27 maart vond de Workshop Etiket Dikke Pret over stigmatiseren en vooroordelen plaats bij de Boei. Het was erg leuk en leerzaam om op een vrije en ontspannen manier de rol van xe2x80x9cgekxe2x80x9d , xe2x80x9cnormaal mensxe2x80x9d en xe2x80x9chulpverlenerxe2x80x9d te spelen, waardoor de stereotype beeldvorming beter hanteerbaar wordt. 

Vandaag, 28 maart 2007 was de Conferentie Gastvrijheid op de Grote Beek (GGzE) in Eindhoven. Het was een zeer interessante en inspirerende bijeenkomst. Dhr. Leo van Eeghem, voorzitter van de Sector Restaurants van Koninklijke Horeca Nederland (en de Karpendonkse Hoeve) gaf een levendige uitleg over het begrip Gastvrijheid in de Horeca.

De ideale dienstverlener/ serviceverlener is het type mens dat blijheid uitstraalt, eenvoudig een glimlach toont en gemakkelijk en extrovert is ("de ronde mens") , en niet snel en gehaast doet en strak in hokjes denkt ("de vierkante mens"). Gastvrijheid gaat over gulheid, over het geven zonder vragen, de tijd nemen voor de gasten, inspelen op romantiek en geluk, en dat maakt dat gasten zich prettig en welkom voelen. Het marktgericht werken is belangrijk en dus moet men zich heel flexibel opstellen, om zich steeds aan te kunnen (en vooral willen) passen aan de wensen van de gasten. Men staat al klaar voordat men een opdracht heeft ontvangen, want men wil natuurlijk meteen punten scoren met de eerste indruk die de klant krijgt.

De gastheer is onderdeel van het product en begeleidt de gasten (welkom, ontvangst, verblijf, vertrek). De gastheer probeert een zekere binding aan te gaan en is nabij (zelfs inclusief gemoedelijk schouderklopje), doch niet overgastvrij. Men kiest voor deze High Touch service omdat men wil dat de gasten vaker terugkomen. ( xe2x80x9cUiteraard mag men hier plassen zonder consumptiexe2x80x9d).

Men dient niet productgericht te zijn in Toprestaurants, dus geen mentaliteit zoals xe2x80x9ctake it or leave itxe2x80x9d. Dat is niet aardig, dat is slechte service en een slechte sfeer. Het gaat om de klanttevredenheid, en dus klantgerichtheid, zodat gasten ook na een stressdag zich goed kunnen voelen en het etablissement. Dus geen verkeerde opmerkingen, niet pushen, maar aanvoelen.

Kwaliteitskeuring via bijv. Michelingidsen houdt de horeca scherp, en Dhr van Eeghem was dan ook blij met het bestaan daarvan. Het maakt de verbeterpunten publiek en dat leidt tot directe actie.

De tweede spreker was Bernadette van Gigch, projectleider van het project Gastvrije zorg, dat uitgevoerd wordt in het kader van het terugdringen van dwang en drang bij Parnassia Groep, Den Haag. Bernadette van Gigch houdt zich bezig met innovatie en ontwikkeling van klantgerichtheid en vertelde over het project Gastvrije zorg in de GGZ, waarbij een mensgerichte cultuur centraal staat. Het verschil tussen GGZ en horeca is het feit dat het in de GGZ om kwetsbare mensen gaat. Gastvrij was in haar visie daarom vrijwel gelijk aan veilig. Gastvrijheid bestaat uit een veilige plek, waar je je echt goed kan voelen (en je goed voelen draagt onmiskenbaar bij aan de genezing). Bovendien wordt ook de hulpverlener blijer en trotser, en geniet meer, als het goed gaat met de patient. Binnen Parnassia worden nu service-concepten ontwikkeld om de bedrijfscultuur te veranderen. Daarnaast is er ook aandacht voor scholing en training en is dwang en service nu ook consequent een onderwerp van gesprek. Een eerste indruk is ook in de GGZ erg belangrijk en gastvrije ontvangst en gastvrije kennismaking zijn daarom ook belangrijk. Om de behoeften, verwachtingen en wensen van de klant te kunnen vervullen, moet men zich daarvan bewust zijn en alert blijven op signalen. De beeldvorming van xe2x80x9cGGZ-bezoekersxe2x80x9d tav GGZ blijkt dus een essentieel punt te zijn, wat uiteraard ook weer gekoppeld is aan de beleving van het verblijf, alsmede de bejegening. Men moet het gezellig maken, zodat de client zich goed voelt en versneld geneest. Maar gastvrijheid kan men niet verplicht stellen, hooguit ontwikkelen door skills aan te reiken. Gastvrijheid komt van binnen uit. Het is zogezegd een basisgevoel van de mens.

Het was zeer interessant om de gastvrijheid uit de horeca te vertalen naar de GGZ. Gastvrijheid is ook gekoppeld aan gelijkwaardigheid. In een gastvrij klimaat is de ontmoeting tussen mensen gelijkwaardig, ook al is de functie verschillend. Gastvrijheid stijgt boven het functionele uit. En je krijgt ook zoveel dingen terug voor gastvrijheid.

Bovendien is er niemand die gastvrijheid niet waardeert.

Theatersport Dulcinea zorgde voor vrolijke improvisaties tussen de sprekers door, en op het einde van deze enerverende conferentie werd het kritische anti-separeerboekje onthuld, waaraan ik ook heb meegewerkt. Het anti-separeerboekje is getiteld Open Deurenxe2x80xa6.. (ISBN 978-90-78216-02-5, uitgegeven door Clientenorganisatie GGzE). Ook voor mij was het spannend om het eindresultaat te zien en te ontvangen en ik ben dan ook zeer trots. Het boekje Open Deuren geeft een grappige draai aan het moeilijke onderwerp separeren, en het staat boordevol tips, gedichten en gewetensvragen voor creatieve hulpverleners, clienten, beleidsmakers en alle andere betrokkenen en geinteresseerden.

Het was een bijzondere dag. Mijn eerste echte boekje waar ik aan heb meegewerkt is uitgekomen. En dat zelfs op de baanbrekende en hoopgevende conferentie over Gastvrijheid in de GGZ.

De eerste resultaten zijn dus eigenlijk al geboekt in deze daadkrachtige Week van de Psychiatrie 2007. De debatten morgen zullen ook wel goed gaan.

Activiteiten in de Week van de psychiatrie

Aankomende week, van 25 maart t/m 1 april 2007 (week 13) is de Week van de Psychiatrie, met het thema: Voel je veilig.

Ook Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! gaat aan de slag.

Activiteiten-programma van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!:

1.         TweedeStart van de actie: Latex handschoenen tegen jeugdvisitatie

Op 5 december 2006 voerden wij in Den Haag actie tegen jeugdvisitatie. Maar behalve wat mooie woorden, is er nog niks veranderd aan de situatie de jongeren die vanwege wachtlijsten van Jeugdzorg tijdelijk (onschuldig) in een JJI vastzitten en o.a. niet uitgezonderd worden van visitatie-procedures.

Vanaf 25 maart 2007, met de start van de Week van de Psychiatrie (week 13)  zullen er wederom handtekeningen op rubberen handschoenen verzameld gaan worden, als protest tegen jeugdvisitatie. Ovb op 5 juni 2007 (week 23) zullen de handschoenen aan de Tweede Kamer worden aangeboden. Kijk voor meer informatie op  www.mindrights.nl 

2.         Maandagnacht bij Radio 1, Casa Luna

In de nacht van maandag 26 maart/ dinsdag 27 maart:

Een interview met Jolijn Santegoeds op Radio 1 bij Casa Luna, xe2x80x99s nachts van 0.00 tot 0.45 uur, live vanuit de studio in Hilversum.

3.         Workshops en symposia in Eindhoven

  • Dinsdag 27 maart: Workshop Etiket dolle pret, Stichting de Boei, afd. Contact Dommelstraat Eindhoven, van 15.00 xe2x80″ 18.00 uur.
  • Woensdag 28 maart: symposium /presentatie van het Anti-separeer-boekje Clientenbelangenbureau GGzE, Grote zaal, Grote Beek Eindhoven. 12.30 xe2x80″ 17.00 uur
  • Donderdag 29 maart: symposium, thema: Daklozen. georganiseerd door Fontys Hogescholen (Sociale Studies) Raadszaal, Stadhuis Eindhoven van 11.00 – 13.00 uur)
  • Donderdag 29 maart: Multiloog, thema: Veiligheid, georganiseerd door Clientenbelangenbureau GGzE, Raadszaal, Stadhuis Eindhoven, 14.00-16.00 uur.

Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! is vanaf november 2006 onderdeel van onze nieuwe Stichting Mind Rights. (KVK 17198277 Eindhoven)

Het Giro-rekeningnummer van Stichting Mind Rights, Eindhoven is 2762216 (Postbank)

inzameling voor Afrikaanse clienten via verkoop van rapporten

Gisteren, donderdag 15 maart, was er een symposium voor het 200-jarig bestaan van de Broeders van de Liefde (Caraes Nederland) in het Stadhuis in Eindhoven. Caraes levert humanitaire zorg aan de kwetsbaren in de samenleving, waaronder psychiatrische patienten over heel de wereld.

Jan Verhaegh en ik, Jolijn Santegoeds waren aanwezig op dit symposium over psychiatrie in de derde wereld, n.a.v. onze reis door Oost Afrika. Het was erg interessant en we konden ons best wel vinden in de dingen die er gezegd werden. Caraes heeft een liefdevolle, humanitaire kijk op de opvang van psychiatrische patienten.

Er waren verschillende hulpverleners aanwezig die kortere of langere tijd in ontwikkelingslanden werkzaam waren geweest op het vlak van psychiatrische opvang en zorg. Hun verhalen over de Afrikaanse clienten waren herkenbaar voor ons, na wat wij haden gezien en gehoord op onze reis. Een warme ondertoon sierde de bjieenkomst.

Hans Martin Don, de SP-wethouder van Eindhoven hield zijn visie dicht bij huis, en vooruitwijzend op de wereldwijde uitsluiting van patienten pleitte hij er in zijn openingstoespraak voor, dat het gebruik van isoleercellen in de Nederlandse psychiatrie meer prioriteit in de politieke agenda moet krijgen. Bedankt Hans! Dat was mooi gezegd.

Daarna werden een aantal initiatieven van Caraes uitgelicht.

Jan Verhaegh heeft in de slotronde van de bijeenkomst nog spreektijd gekregen en heeft een goed betoog gehouden over het nut en het belang van clientenorganisaties en opgeroepen clienteninitiatieven te ondersteunen. Zijn bijdrage werd zeer op prijs gesteld door alle aanwezigen.

In de pauze en na afloop heb ik een aantal rapporten te koop aangeboden op een tafeltje: een artikel uit Ghana, een verslag uit Rwanda, Jan’s verslag over Oost Europa: Not on the Agenda, het Red Paper en mijn eigen eindverslag over het WSF, Afrika en Europa. (te vinden via www.mindrights.org)
Hiermee heb ik 140 euro opgehaald, wat verdeeld zal worden onder Mindfreedom Ghana en NOUSP-Rwanda.

Het was weer een mooie dag.

Wereld Sociaal Forum 2007 en rondreis door Oost Afrika

Op 22 januari 2007 is in Nairobi Kenia meegedaan aan het 7e Wereld Sociaal Forum (WSF, www.wsf2007.org) met een Workshop over Mental Health Care. Het WSF is een activistencenferentie onder de slogan: Another world is possible. De workshop was op eigen kosten en op eigen initiatief georganiseerd door:
Jolijn Santegoeds van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! (Stichting Mind Rights, www.mindrights.nl) en Jan Verhaegh van Clienten Centrum Limburg en Marietje Lemmens van Stichting Time out (Beiden: www.stichting-time-out.nl)

Van 7 januari tot 7 februari 2007 hebben wij rondgereisd door Oeganda, Kenia en Tanzania om te ontdekken hoe mensen met psychiatrische problemen leven in Oost Afrika. Dat was erg indrukwekkend. Onze reis-verslagen zijn te lezen op
* mijn eigen reis-blog (Jolijn) www.punkertje.waarbenjij.nu
* en Jan en Marietje schreven dagelijks op het WSF reisverslag dat te vinden is via:  www.stichting-time-out.nl

de eindverslagen van het WSF zijn, in het Engels, te vinden op het internationale deel van onze web-community: www.mindrights.org

English reports of participation on Mental health care at the WSF 2007 in Nairobi Kenya, can be found at www.mindrights.org

***

Een terugkoppeling van de ervaringen in Afrika naar de Nederlandse situatie wordt beschreven in een recent interview met Michiel Wetzer van de Bijstandsbond, Amsterdam:

xe2x80x98In de neoliberale context moet alles meetbaar zijnxe2x80x99

Jolijn Santegoeds van actiegroep Tekeer tegen de Isoleer! Is net terug van het Wereld Sociaal Forum in Nairobi, waar haar visie verder is verruimd. De actiegroep heeft zich tot doel gesteld om dwang in de psychiatrie af te schaffen. Er moet meer geld beschikbaar komen voor personeel, zodat er meer ruimte voor aandacht voor de patient ontstaat. Verder moet de relatie tussen arts en patient meer op vertrouwen en wederzijds respect worden gestoeld.

De psychiatrie in Afrika loopt grofweg tweehonderd jaar achter op die van de westerse wereld, zegt Santegoeds. Toch zijn er overeenkomsten. xe2x80x98De visie op psychiatrisch patienten is daar vaak dat ze zijn xe2x80x98bezetenxe2x80x99 door boze geesten. De behandeling bestaat uit een soort van uitdrijving, die vaak heel gewelddadig is voor de patienten. Er is iets dat je niet begrijpt en dus bang maakt. Dat moet worden weggejaagd.xe2x80x99

De westerse psychiatrie heeft raakvlakken in oorsprong, zegt Santegoeds. xe2x80x98Ik concludeer dat de dwang in de psychiatrie in Nederland is gebaseerd op ouderwetse (geloofs-)overtuigingen. We hebben een christelijke achtergrond. Het begon met de heksenverbrandingen. Later, in de Tweede Wereldoorlog, werd in eerste instantie iedereen vermoord die xe2x80x98minder goedxe2x80x99 was: de psychiatrische patient. Mensen zijn bang voor het vreemde en komen tot uitdrijving. Wanneer later de angst is verdwenen, komt er pas een reeel beeld van de problematiek.xe2x80x99

De psychiatrie is iets sociaals, aldus Santegoeds. xe2x80x98Want een psychisch probleem heeft gevolgen voor de patienten en hun omgeving. Het is niet iets spiritueels, en de oorzaak moet niet worden gezocht in een chemische disbalans.xe2x80x99 De westerse psychiatrie richt zich in de behandeling met name op behandeling van die disbalans.

De workshop van Tekeer tegen de Isoleer! is een uiting van protest tegen de xe2x80x98liberale hokjesgeestxe2x80x99. Santegoeds: xe2x80x98De mens wordt steeds meer gezien als standaard, waarbij afwijkingen kunnen worden weggemedicaliseerd. Ondertussen is met scans gezocht naar waar de oorzaken van depressiviteit in de hersenen te vinden zijn, en geconcludeerd dat het een stofwisselingsprobleem is. Zo kan het met medicijnen worden behandeld. Daarbij wordt depressie losgekoppeld van sociale oorzaken. Want in de neoliberale context moet alles meetbaar zijn. Maar van verliefdheid en homoseksualiteit is ook geconcludeerd dat het te maken heeft met de stofwisseling achter in de hersenstam. Dat zijn toch ook geen ziektes?xe2x80x99

Nu wordt het gevaarlijk, aldus Santegoeds. xe2x80x98Om te beginnen schuilt er uiteraard al gevaar bij een streven naar een perfecte mens, en dat is iets dat zeker in Nederland al aan de hand is. Bovendien: als je bepaalde symptomen niet serieus neemt, kunnen mensen wegkomen met onrecht. Als iemand is mishandeld en daar bijvoorbeeld een depressie aan overhoudt of langdurig werkeloos wordt, dan kun je zo iemand een pilletje geven. Maar het echte probleem, het sociale onrecht, wordt dan niet aangepakt. Of denk aan kinderen die aandacht vragen. Ouders hebben het vaak te druk in deze tijd, en dan is zoxe2x80x99n kind vervelend. Het heeft dan ADHD, en dat valt met een pilletje op te lossen. Zo kun je een hele samenleving aan de pillen helpen.xe2x80x99

De grens is rekbaar, erkent ze. Zo kan medicatie best een goede aanvulling zijn. xe2x80x98Maar het gaat hier de verkeerde kant op. Terwijl de kwaliteit van de gezondheidszorg bedroevend is, richt de huidige discussie zich voornamelijk op verruiming van dwangmaatregelen. En daar ben ik fel tegenstander van. Denk hierbij aan het vastbinden van demente bejaarden in verzorgingshuizen, het opsluiten van daklozen in politiecellen en het opsluiten van probleemjongeren op wachtlijsten in jeugdgevangenissen. Maar ook aan dwangmedicatie. Dat voelt als vergiftiging; alsof iemand drugs in je drankje heeft gegooid. Ik meet de kwaliteit van de gezondheidszorg graag af aan de tevredenheid van de clienten. En die zitten in een keurslijf, en vinden de psychiatrie in het algemeen verschrikkelijk.xe2x80x99