Bericht in Psy

Isoleeractiviste Jolijn Santegoeds gelauwerd

Vanwege haar xe2x80x98bijzondere en belangrijke inzet voor de samenlevingxe2x80x99 kreeg Jolijn Santegoeds afgelopen maandag een waarderingssubsidie uitgereikt door de burgemeester van Eindhoven. Hij prees haar baanbrekend verzet tegen de isoleer.

Jolijn_01

Het initiatief om Santegoeds (32) in het zonnetje te zetten was van de psychiatrisch verpleegkundigen Cecile aan de Stegge, Justine Theunissen en Heidi de Kam, allen actief betrokken bij het terugdringen van dwang in de psychiatrie. Ze hadden haar voorgedragen voor een lintje, maar daar was ze, aldus burgemeester Rob van Gijzel, nog te jong voor. De waarderingssubsidie van 2.500 euro mag ze naar eigen inzicht voor haar werk gebruiken.

Betrokken bij dwang- en drangprojecten
Met haar actiegroep Tekeer tegen de isoleer voert Santegoeds al jaren strijd tegen dwang in de psychiatrie en tegen het visiteren van kinderen in jeugdgevangenissen. Als ervaringsdeskundige participeerde ze in de klankbordgroep van het wetsvoorstel Verplichte ggz, de opvolger van de wet Bopz. Ze richtte de stichting Mind Rights en gelijknamige website op. Ze is bestuurslid van de World Network of Users and Survivors of Psychiatry, betrokken bij het dwang- en drangproject van GGZ Nederland, houdt lezingen op nationale en internationale congressen en heeft sinds kort een 0-urencontract bij de afdeling Metamedica van het VUmc, dat onderzoek doet naar dwang in de ggz .

Fulltime actievoerster
Santegoeds was officieel naar het stadhuis xe2x80x98geloktxe2x80x99 voor een gesprek met de burgemeester over het door haar ontwikkelde Eindhovens model, een alternatief voor dwang. Daarbij wordt de omgeving actief betrokken bij ondersteuning van de patixc3xabnt en het voorkomen van dwang. Aan de burgemeester vertelde ze hoe ze fulltime actievoerster was geworden: op haar zestiende een gedwongen opname vanwege suxc3xafcidepogingen, lange periodes in de isoleer, enkele jaren zwervend over straat, toen toch weer naar school en uiteindelijk een hbo-diploma.

Zelfgemaakte posters
Acht jaar geleden snelde ze een jongen, die gesepareerd werd in een jeugdpsychiatrische kliniek, te hulp: in haar eentje verspreidde ze zelfgemaakte posters in de buurt van de instelling om zo het onrecht aan te kaarten. De volgende dag stond het in de krant. Santegoeds: xe2x80x98Hxc3xa9, dat werkt, dacht ik. Zo begon het.xe2x80x99

Noodzaak van dwangopname
Van Gijzel erkende dat ook hij vaak worstelde met de huidige dwangwetgeving, waarbij de burgemeester toestemming moet geven voor een inbewaringstelling (ibs). xe2x80x98De wet schrijft voor dat ik alleen mag toetsen op veiligheid. Maar ik vraag me weleens af: moet het nu zo? Vooral bij die jonge mensen. Hoe moeten zij verder met hun leven als ze zo jong al een ibs hebben gehad? Ik ga niet zomaar akkoord. Ik vraag psychiaters altijd of ze wel echt zeker zijn van de noodzaak tot dwangopname.xe2x80x99

Voorkomen van escalatie
Erik Kuijpers, projectleider dwang en drang bij GGz Eindhoven legde hem uit dat als er een ibs aan te pas moet komen er al zo veel is gebeurd dat het vaak niet anders kan. xe2x80x98Daarom is de inbreng van Jolijn zo goed: zij wijst steeds op het belang escalatie te voorkomen door intensieve, preventieve zorg. xe2x80x98Maar daar isxe2x80x99, vermoedde Van Gijzel, xe2x80x98te weinig personeel voor. Heeft de samenleving wel voldoende over voor de ggz? Voor xc3xa9xc3xa9n hartoperatie is ze bereid honderdduizend euro te betalen, maar voor goede zorg is te weinig geld.xe2x80x99  (MvR)

Lees hier een uitgebreid interview met Jolijn Santegoeds in Psy 10/2007

Kijk hier voor meer informatie over de acties van Jolijn Santegoeds

Bron: http://www.psy.nl/meer-nieuws/nieuwsbericht/article/isoleeractiviste-jolijn-santegoeds-gelauwerd/ 

Advertenties

Waarderingssubsidie van de Burgemeester van Eindhoven!

Gisteren, maandag 29 maart 2010, was een heel bijzondere dag voor mij. Ik had om 15.00 uur een afspraak met de Burgemeester van Eindhoven, dhr. Rob van Gijzel, op het Stadhuis in Eindhoven, om over de rechtspositie van jonge GGZ-clienten en het Eindhovens Model te komen praten. Ik had een paar erg drukke dagen achter de rug, met het ENTMA-congres afgelopen donderdag en vrijdag (verslag volgt nog), en op zondag de eerste xe2x80x9cOnt-moetingxe2x80x9d met de Mind Rights-Supportgroep met lekkere zelfgebakken appeltaart (ook dat verslag volgt nog). Ik moest dus elke dag snel omschakelen van het ene onderwerp naar het andere.

Gisteren had ik me in de ochtend voorbereid op het gesprek met de burgemeester, en ik had de relevante documenten meegenomen. Maar toen ik de kamer van de Burgemeester in stapte, zag ik daar opeens mijn ouders en mijn broer zitten en ook een aantal mensen uit mijn netwerk waar ik graag mee samenwerk. Ik snapte er niks van. Er waren gebakjes en koffie en fris. Dit was blijkbaar geen gewone vergadering.

Het bleek dat ze mij in het zonnetje gingen zetten. De Burgemeester had een brief gehad van Cecile aan de Stegge, Heidi de Kam en Justine Theunissen (vooruitstrevende hulpverleners), en hij wilde mij een waarderingssubsidie uitreiken voor mijn vrijwilligerswerk als activist. Ik kreeg een cheque van 2500 euro die ik naar eigen inzicht mag besteden voor mijn doel tegen dwang in de GGZ. Ik was totaal verrast en ik was er natuurlijk heel erg blij mee.

De Burgemeester, Rob van Gijzel vroeg me een paar dingen over mijn acties, en vroeg ook dingen aan mijn ouders en de andere mensen uit mijn netwerk.(Cecile aan de Stegge, Yolande Voskes, Elleke Landeweer, Ge de Wilde en Erik Kuijpers). Ze waren allemaal heel trots op mij en ik kreeg veel bloemen en cadeaus.

Daarna werd ik gexc3xafnterviewd voor het Eindhovens Dagblad en de Psy, en zijn er nog wat fotoxe2x80x99s gemaakt. En daarna gingen we met de hele groep (zonder de burgemeester) uit eten. Dat was ook heel leuk en erg lekker, en het was ook echt heel bijzonder om in deze samenstelling met mijn familie en xe2x80x9ccollegaxe2x80x99sxe2x80x9d aan tafel te zitten. Het was echt een heel gave dag. Ik was totaal verrast en ik heb nog steeds een smile op mijn gezicht.

Vandaag staat het in het Eindhovens Dagblad:

Op internet: http://www.ed.nl/regio/eindhovenstad/6469914/Waarderingssubsidie-voor-baanbrekend-verzet-tegen-isoleerpraktijk.ece#reageren 

En echt in de krant:

Artikeled_waarderingssubsidie

Drukke dagen

Op 25 en 26 maart ben ik in Amsterdam bij het tweede Europese Congres van het European Network for Training in the Management of Aggression (ENTMA, zie http://www.entma.eu/cms/ ). Ik ben spreker (Coercion and Rights from a user/survivor perspective) en ik ga zelfs overnachten in een hotel in Amsterdam.

Op zondag 28 maart is de eerste xe2x80x9cOnt-moetingxe2x80x9d van onze supportgroep, en dat vraagt de nodige voorbereiding natuurlijk.

En op maandag 29 maart heb ik een afspraak voor een gesprek met de Burgemeester van Eindhoven Rob van Gijzel en de wethouder Hans Martin Don. Ik ben uitgenodigd om te komen praten over het Eindhovens Model en de rechtspositie van jonge GGZ-clienten.

Van 14 tot 18 maart ga ik waarschijnlijk naar Praag (als het lukt met de sponsoring). Daar sta ik ook op het programma van een Europese conferentie, Building Bridges van Horatio (European Psychiatric Nurses, zie http://www.horatio-web.eu/ ). Mijn workshop heeft de titel Building Bridges: Coercion does not help.

Een bijdrage voor deelname aan het congres in Praag is welkom, en kan worden overgemaakt op rekeningnummer 2762216 t.n.v. Stichting Mind Rights te Eindhoven, graag onder vermelding van Congres Praag.

Verslag van mijn bezoek aan KD 02 Vijverdal

Op donderdagmiddag 18 maart 2010 ging ik naar Vijverdal in Maastricht (GGZ Mondriaan zorggroep). Ik was uitgenodigd door Haiko Kessels, een afstuderende HBO-V verpleegkundige. Hij wilde graag met mij praten over zijn afstudeerproject: een glazen isoleerceldeur. 

Om 13.00 uur hadden we afgesproken. We gingen naar de onderzoekskamer op de gesloten afdeling KD 02, waar we hebben zitten praten over het idee van een glazen deur dat door Haiko onderzocht en uitgewerkt is, en daarna hebben we het ook nog gehad over verschillende andere projecten die op deze afdeling lopen om de separeers anders en minder te gebruiken.

We begonnen met de glazen deur.

Het beeld van een glazen deur roept bij mij gemengde gevoelens op. Ik begrijp dat dit ontstaan is uit het idee om te proberen contact te behouden op een veilige manier, maar als ik zelf in een separeer gezet zou worden, en er gaat een glazen deur dicht, dan zou ik me toch opgesloten voelen, en me afvragen of ze me voor de gek proberen te houden met hun onzichtbare deur, die open lijkt, maar dat niet is.. Dat lijkt me onbegrijpelijk, en dat zou me vast kwaad hebben gemaakt. Het lijkt mij persoonlijk dan ook beter om een wand te nemen, of een stuk dat groter is dan alleen de deur, want alleen de deur van glas, dat vind ik een misleidend gevoel geven. Dat was dan ook het eerste wat ik zei.

Op zich spreekt het idee me wel aan om de separeer opener te maken, zodat men kan communiceren, er iemand aanwezig kan zijn, en de clixc3xabnt niet zomaar verdwijnt in een hok, maar er xe2x80x9cietsxe2x80x9d mogelijk is.

Ik kan me voorstellen dat het wel werkt als er iemand achter het raam staat die je kan vertrouwen, bijvoorbeeld een naaste, iemand die je begrijpt. Maar het kan ook averechts werken, als er bijv. een conflictsituatie is met de hulpverleners en zij niet voldoende afstand nemen (olie op het vuur). Het gaat dus toch vooral om wie en wat en waarom, kortom bejegening.

Ik denk ook dat als er meer toezicht en nabijheid mogelijk is, dat men ook gemakkelijker kan kiezen om attributen in de separeer toe te laten, om iemand te ondersteunen bij het rustig worden. Maar het kan ook dat iemand zich erg bekeken voelt, en gekooid als een aap, ter bezichtiging aangeboden. Sommige mensen worden sneller rustig als ze helemaal alleen zijn, en anderen juist als ze niet alleen zijn. Ik denk dus dat het per persoon en per situatie verschillend is hoe het wordt ervaren. Ik kan me voorstellen dat een glazen stuk in de separeer bij sommige clienten wel beter is dan een gesloten separeer.

Maar het blijft een dwangtoepassing, een cel met een glazen deur of wand is nog steeds een cel. Het blijft daarom hoe dan ook een bittere nasmaak houden. Het is niet DE oplossing, maar dit lijkt mij een tussenstap bij het ontwikkelen van meer kennis en expertise op het gebied van omgaan met ernstige situaties (anders dan separeren).

We praatten nog wat, en ik vertelde dat ik wel eens vastgebonden had gelegen in de separeercel met iemand in de voorruimte voor toezicht. Ik vertelde dat ik dat eerst echt heel erg vervelend vond dat er iemand bij was die me kon zien, maar dat het minder erg werd, omdat hij toch best wel aardig probeerde te zijn. Waarschijnlijk ging ik hem een beetje vertrouwen omdat hij zijn macht niet verder misbruikte. Haiko en ik deelden de mening dat vertrouwen opgebouwd wordt door tijd. Het is dus belangrijk dat verpleging en clienten samen tijd doorbrengen. Dat is dan weer een pluspunt voor de glazen xe2x80x9cdeurxe2x80x9d (of zijde).

Nabijheid via een glazen deur/zijde lijkt me sowieso wel beter en eerlijker dan cameraxe2x80x99s, want contact is tweerichtingsverkeer. Cameraxe2x80x99s maken iemand vaak angstig en onzeker, en bovendien, een camera kan geen hulp verlenen.

Na dit inleidende gesprek liepen we naar de separeercellen op de afdeling.

De afdeling was schoon, maar redelijk kaal. Het had een behoorlijk ziekenhuis-gehalte. Maar er heerste wel rust. Enkele clienten zaten lekker in de binnentuin van de eerste mooie voorjaarsdag te genieten. Het leek allemaal heel gemoedelijk.

Tegenover de gang met de separeercellen stond de massagestoel. Daar werd veel gebruik van gemaakt. Ook door hulpverleners.

Er waren 4 separeercellen, maar 1 daarvan gaat verbouwd worden tot comfortroom/ relaxruimte (daar was het ijzeren bed al uit weggehaald) en dan zal de naastgelegen ruimte via een nieuwe tussendeur bij de comfortroom worden betrokken.

Haiko vroeg mijn ideeen over comfortrooms, en ik zei dat ik het doorgaans vaak te xe2x80x9cspace-achtigxe2x80x9d uitgevoerd vond. Alsof het over hele bijzondere en xe2x80x9cziekexe2x80x9d dingen gaat, die een speciale aanpak moeten hebben, en meestal niet gewoon xe2x80x9cgewoon fijnxe2x80x9d… (dan vraag ik me af: Waar word je zelf rustig van? Een gekleurde lamp of wellicht een warm bad, een boswandeling, goeie muziek enz..).

Ik zou zelf een huiselijk uitgangspunt nemen, en ik raadde Haiko aan om bijvoorbeeld ook onder het personeel een enquete te doen naar wat men zelf doet met stress en onrust, om op ideexc3xabn te komen. 

Ik vertelde Haiko ook over de theorie van de xe2x80x9cretreatxe2x80x9d (USA) waarover ik gehoord had in Stockholm, zie ook http://punkertje.waarbenjij.nu/?page=message&id=3184411 .

De theorie van de Retreat gaat over het aanreiken van positieve prikkels om zo te ondersteunen bij het rustiger worden. Een cel is eigenlijk enkel gevuld met negatieve prikkels, en dat maakt het doorgaans juist moeilijker om rustig te worden. Een comfortroom moet juist rust en positiviteit prikkelen. Dat is natuurlijk afhankelijk van degenen waar het voor bedoeld is. (bij een kinderafdeling in de USA had men daarom muurschilderingen IN de separeer). Dit is ook de basisgedachte achter de comfortroom.

Van de 3 overige separeercellen op de afdeling wilde men er 1 gaan gebruiken voor het project met de glazen deur, en kijken of men daar meer kan specialiseren op contact en begeleiding. Ze willen toe naar meer intensieve zorg en daarom wil men meer diversiteit in de separeermogelijkheden, zodat men niet direct het zwaarste middel hoeft in te zetten (volledige separatie).  

De andere twee separeercellen waren gewoon kil, kaal en hard (standaard met alleen een ijzeren bed en een half afgeplakt raam om een beetje naar buiten te kijken). Daarvoor had men verder geen concrete plannen. Toen Haiko vroeg of ik nog suggesties had, gaf ik hem het idee om een separeer w
at vriendelijker te meubileren en er een zogeheten afzonderingsruimte van te maken. Denk aan een tafel met een kleedje, een bankstel, een kast, een plant, een poster, enz. Dat zijn allemaal zaken die niet direct een gevaar hoeven op te leveren, zeker als men uitgaat van 1 op 1 begeleiding (niet achterlaten, maar contact behouden). Ik heb Haiko aangeraden eens contact op de nemen met de GGzE, om daar te kijken naar de afzondering.

Het leek Haiko best een goed idee, want de separeers schenen toch nooit tegelijk vol te zitten. Meer aanbod betekent meer keuze, en dat is wellicht goed.

We hebben nog even nagepraat over het idee van een kast in de separeer (boekjes, krijtjes, voedingswaren enz.). Dat zou clienten afleiding en positieve prikkels kunnen geven, om iemand te ondersteunen bij het welzijn. Het geeft een uitdaging, keuze, zelfstandigheid enz. Ik denk dat dat positief zou zijn, vergeleken bij de kansloze separeercel zoals we hem nu kennen.

Ook wil men een wc gaan inbouwen in de separeercellen. (zover ik weet schijnt dat ook al gebeurd te zijn in het noorden van het land, bij Parnassia Bavo Groep)

Het was fijn om te horen dat het scheurlinnen (de lelijke, oncomfortable scheurjurken en de ruwe, harde dekens) hier niet gebruikt worden en nog steeds in het plastic zaten, omdat ze nooit uitgepakt waren. Dat geeft mij kippenvel.

Ook had men eraan gedacht dat mensen zich vaak ontzettend zorgen maken als hun eigen persoonlijke bezittingen worden afgenomen (zoals gsm, portemonnee enz.), dus men had een raampje gemaakt in het kluisje waar de bezittingen van de clixc3xabnt in worden gestopt, zodat iemand zijn spullen wel kan zien als hij/zij in de separeer zit, en dus weet dat er verder niks mee gebeurd. Wederom kreeg ik kippenvel omdat men zich echt in de clienten verdiept en ze tegemoet komt. Die ogenschijnlijk kleine dingen kunnen soms zoveel verschil maken.   

Daarnaast zal het verpleegkundig kantoor binnenkort ook worden afgebroken en de verpleegkundigen worden geacht hun werk op de groep uit te voeren. Er worden o.a. laptops aangeschaft enz.

De cultuurverandering is hier echt aangeslagen, en het was fijn om te horen hoe gemotiveerd men hier is mbt het intensiveren van de zorg. Dit is dus duidelijk een van de vooruitstrevende afdelingen van Nederland. Het was fijn om dit te ervaren en om serieus mee te mogen denken over verbetermogelijkheden.

Verslag congres Wet Verplichte GGZ

Op vrijdag 12 maart 2010 ging ik naar Amstelveen voor het congres Wet Verplichte GGZ: Informatie, opinie en discussie. (zie http://www.scem.nl/nl/p_agenda_detail.lp?ID=1668&doelgroep=&trefwoord=&select=&expand= ) Ook daar was ik spreker. Het was dus een erg drukke week voor mij. Ik had niet veel slaap gehad. Om 9.45u begon de conferentie in het Congrescentrum in Amstelveen.

Dhr. Martin Roeten was de dagvoorzitter en hij heette ons welkom.

Hij meldde dat diezelfde ochtend bekend is geworden dat het wetsvoorstel Verplichte GGZ xe2x80x9ccontroversieelxe2x80x9d is bevonden, wat inhoudt dat het niet door een demissionair kabinet behandeld mag worden, maar moet wachten tot een nieuw kabinet. Zie ook het nieuwsbericht: http://www.ggznieuws.nl/2010/index.php?option=com_content&view=article&id=320:de-zorg-staat-even-stil&catid=3:verzameld-nieuws&Itemid=1 

Daarna was het woord aan Dhr. Rembrandt Zuijderhoudt met een algemene beschouwing: hoe ziet de wet eruit? Hij vertelde dat de wet BOPZ wordt aangepast, omdat in de Derde Evaluatie van de Wet BOPZ geconcludeerd is dat de wet niet toekomstbestendig is, en men in de wet die dwang regelt meer aandacht wilde hebben voor zorg, ivm de wederkerigheid (als je recht ontnomen wordt is er een verplichting om iets terug te geven).

Hij vertelde dat het wetsvoorstel Verplichte GGZ een betere aansluiting wilde maken van de GGZ met de Verstandelijk Gehandicaptenzorg (VG), met de Psychogeriatrie (PG) en met de Forensische Zorg (TBS). Het wetsvoorstel Verplichte GGZ heeft daarom dezelfde hoofdlijnen en systematiek als het wetsvoorstel Zorg en Dwang (VG/PG) en wetsvoorstel Forensische Zorg. 

De nieuwe wetsvoorstellen gaan uit van xe2x80x9cStepped Carexe2x80x9d, wat inhoudt dat er uit een breed arsenaal aan mogelijke dwangtoepassingen een selectie gemaakt kan worden die xe2x80x9caansluit bij de behoeften van de persoonxe2x80x9d. Dwangtoepassing kan dan bestaan uit: onderzoek van lichaam en kleding, urineonderzoek, dwangmedicatie, afname van bloed, afzondering, separatie, fixatie, toedienen van voedsel en vocht, onderzoek van woonruimte, onderzoek van poststukken enz. Hieraan worden verder geen eisen gesteld, zelfs geen leeftijdsgrenzen. Het ruime arsenaal aan dwangtoepassingen moet er o.a. voor zorgen dat de GGZ makkelijker clienten kan overnemen uit de Forensische sector.

Ook zal men meer voorwaarden aan verplichte zorg gaan koppelen, zoals naast de diagnose en de selectie van dwangmaatregelen ook voorwaarden voor bexc3xabindiging van dwang, zoals in de wet wordt genoemd als voorbeeld xe2x80x9chet hebben van een identiteitsbewijs, inkomen en/of woonruimtexe2x80x9d.

Persoonlijk vind ik dit bizar, omdat bijv. een gebrek aan woonruimte geen gegronde reden is voor het verlengen van DWANG-toepassing (NB hulp is oke, maar Dwang niet). Dit voorstel vind ik dus echt de perken te buiten gaan.

Dhr. Zuijderhoudt beschreef ook de voorgestelde commissies die benoemd zouden gaan worden door het Ministerie van Justitie, en die voor advies aan de rechter en voor samenwerking in de zorgsector moeten gaan zorgen. Dit brengt hoge kosten met zich mee, en men onderzoekt nu de doelmatigheid en haalbaarheid via pilots.

Het uitgebreide concept-wetsvoorstel is al door de Raad van State bekeken en die heeft advies uitgebracht (vooralsnog geheim). Dat advies moet nu verwerkt worden in het definitieve wetsvoorstel dat dan naar de Tweede Kamer kan voor discussie. Dat proces ligt nu stil vanwege het demissionaire kabinet.

De volgende spreker was Dhr. Fons Tholen: xe2x80x9cde wet verplichte GGZ: doelmatig en proportioneel?xe2x80x9d. Hij vertelde dat GGZ Nederland, de KNMG, de NVVP en de NVVA positief hadden gereageerd op het wetsvoorstel Verplichte GGZ. Deze organisaties vinden het wetsvoorstel logischer in elkaar zitten dan de wet BOPZ. Het wetsvoorstel Verplichte GGZ gaat uit van verzet in plaats van het bereidheidscriterium (dwz. dat men iemand ook kan verplichten tot xe2x80x9cbehandeling of zorgxe2x80x9d als iemand zich niet actief verzet). Daarnaast is het gevaarscriterium uitgebreid naar een Schadebeginsel, waarbij men ook xe2x80x9clijden zonder acuut gevaarxe2x80x9d aan wil pakken (onder dwang). Ook beschouwen deze organisaties het als een voordeel dat er een breed palet aan dwang mogelijk is, zodat men xe2x80x9czorg op maatxe2x80x9d kan bieden. Ook is de dwangbehandeling niet meer locatiegeboden (niet meer alleen in de kliniek, maar ook bijv. ambulante dwangmedicatie, of huiszoeking), maar in de praktijk is het dus aanbiederverbonden (afhankelijk van het aanbod van de zorgaanbieder).

De belangrijkste verschillen met de wet BOPZ zijn ten eerste de hoorzitting door de multidisciplinaire adviescommissie voordat de rechterlijke toets plaatsvindt, en ten tweede dat het advies niet alleen meer de geneeskundige verklaring omvat, maar ook een zorgplan (voorwaarden voor bexc3xabindiging) en een zorgkaart (beschrijving van de wensen van de clixc3xabnt).

De commissie zal de individuele mogelijkheden voor Verplichte GGZ onderzoeken en een advies uitbrengen. Dit behandel-advies zal bestaan uit een diagnose (geneeskundige verklaring met xe2x80x9cde relatie tussen stoornis en schadexe2x80x9d), een zorgadvies (welke interventies), de voorwaarden voor deelname aan het maatschappelijke leven (zorgplan), de wijze van voorkeur van de client (de zorgkaart), de minimale en maximale duur, en de kwaliteitsbewaking (evaluatiemomenten). Het advies van de commissie zal gaan over de bandbreedte van dwangbehandeling (de mate van detail is onduidelijk). Dit zorginhoudelijke advies zal vervolgens juridisch getoetst worden door de rechter en advocaat. Het is eveneens onduidelijk in hoeverre de rechter het zorginhoudelijke advies van de commissie kan bexc3xafnvloeden of wijzigen.

Uit de pilot-projecten met de commissies (www.commissieverplichteggz.nl ) komt naar voren dat de aangeleverde informatie vaak niet voldoet. Doorgaans ontbreken zorgplan en zorgkaart, omdat men daar nog geen ervaring mee heeft en niet weet hoe men dat nou het beste kan doen. Daarnaast is er tot dusver geen duidelijke meerwaarde van de interactie aangetoond.

Als positieve aspecten wordt aangevoerd dat er meer tijd is om de betrokkenen te horen en meer informatie is goed. Als nadelen wordt genoemd dat het vaak rommelig verloopt met teveel mensen, er wordt veel gepraat, de balans tussen de verschillende perspectieven is vaak moeilijk te vinden, in de praktijk blijkt het advies van de betrokken psychiater nog steeds dominant, vaak zijn alternatieven niet bereikbaar,
het kader ontbreekt, men heeft geen ervaring met het opstellen van voorwaarden voor deelname aan het maatschappelijke leven, er is sprake van juridisering en door de werklast gaat het ten koste van de vrijwillige zorg.

Bovendien is het invoeren van de commissies ontzettend duur (ca 30 miljoen euro per jaar oid). 

Daarna sprak Dhr. Ton Peter Widdershoven over xe2x80x9cDe bizarriteit van de wet BOPZxe2x80x9d.

De wet BOPZ gaat voorbij aan het eigenlijke probleem en biedt maar een enkele variant om met problemen om te gaan, namelijk dwangopname met gedwongen behandeling. Er wordt wel een onderscheid gemaakt tussen wel/geen verzet, en wilsbekwaam en wilsonbekwaam, maar daaraan worden geen consequenties verbonden. Ook heeft de psychiater een onbegrijpelijke positie in het geheel. Het besluit van de psychiater om met dwang te beginnen wordt namelijk uitgebreid juridisch getoetst (omdat men de psychiater niet eigenmachtig wil laten intervenixc3xabren op de vrijheden van de clixc3xabnt), maar vervolgens is er na deze juridische procedure geen enkel toezicht meer en krijgt de psychiater wel al het vertrouwen om naar eigen inzicht over dwangtoepassing te oordelen, soms jarenlang.

De wet BOPZ is onbegrijpelijk en brengt onderscheid aan in allerlei zaken waar dat niet gewenst is, of doet dat juist niet waar dat wel gewenst is. De wet BOPZ trekt bijvoorbeeld vreemde grenzen tussen opname en behandeling, intramurale en extramurale zorg, somatische zorg en niet somatische zorg. (de BOPZ spreekt bijv. wel over het toedienen van voeding, maar niet over het hechten van wonden, maagspoelingen, of medicatie zoals insuline, wat dan dus betekent dat dat onder de WGBO valt en de clixc3xabnt er toestemming voor moet geven).

In het wetsvoorstel Verplichte GGZ worden deze onbegrijpelijke zaken niet opgelost, en ook heeft men het advies van de Derde evaluatie BOPZ niet overgenomen om bij xe2x80x9ceigen gevaar en wilsbekwaamheidxe2x80x9d de zelfbeschikking van de clixc3xabnt te laten prevaleren.

Na de lunchpauze was ik aan de beurt. Ik vond het best wel spannend. In de trein op de heenweg had ik mijn presentatie over de Rechtspositie van patienten afgewerkt, en in de pauze heb ik er nog gauw even wat plaatjes van mijn pop in de isoleercel aan toegevoegd (zie ook: http://tekeertegendeisoleer.web-log.nl/tekeertegendeisoleer/2010/02/anti-iso-pop-fo.html ).

De xe2x80x9crechtspositie van patixc3xabntenxe2x80x9d vind ik persoonlijk een heel erg moeilijk onderwerp. Erg verwarrend ook, want wat IS rechtxe2x80xa6 Daar heb ik de laatste tijd veel over nagedacht, o.a. omdat ik 32 ben geworden, en dus ongeveer mijn halve leven al bezig ben met het rechtzetten van de gemaakte fouten mbt de gedwongen behandelingen in de psychiatrie op mijn 16e. En dat rechtzetten gaat niet via een rechtssysteem, maar voornamelijk door de media en maatschappelijke/politieke druk (activisme)… Tja, wat is je recht danxe2x80xa6 Het heeft me veel moeite gekost om deze presentatie voor te bereiden, want het is gewoon een enorm heftig onderwerp voor mij persoonlijk.. het wringt. Zelfs na zoveel jaren kan ik niet accepteren hoe ze over mijn grenzen zijn heengegaan onder het mom van xe2x80x9czorgxe2x80x9d. En het gebrek aan toegankelijkheid van procedures (advocaten die geen tijd hebben enzo) dat is inmiddels een even groot trauma geworden. Mijn klachten zijn nooit nader onderzocht, en ik heb het op allerlei wijzen geprobeerd (de zaak ligt nog wel open, gestuit). En zelfs na zoveel tijd kan ik het niet loslaten. Ik wil gewoon gehoord worden. Ik ben toch ook een mens, en ik wil dat ze mijn klachten serieus nemen. Maar de weg naar xe2x80x9crechtxe2x80x9d is blijkbaar zo enorm lang.. na 16 jaar heb ik het nog niet bereiktxe2x80xa6  Tja, xe2x80x9crechtspositiexe2x80x9dxe2x80xa6 een bitter onderwerp.

Ik begon mijn presentatie met mijn persoonlijke situatie, en ik voelde de onmacht en wanhoop in mij branden. Ik had dit nog niet eerder zo duidelijk openbaar verteld, en ik vond het zelf dan ook erg heftig om mijn pijn en onmacht te delen. Ik had echt een brok in mijn keel toen ik mijn persoonlijke situatie uitlegde en de fotoxe2x80x99s liet zien. xe2x80x9cdat is dus je recht op best beschikbare zorgxe2x80x9d, eenzaam opgesloten, onder dwang gedrogeerd, gevisiteerd en vastgebonden… Ik vertelde dat de rechtspositie van clienten eigenlijk niks inhoudt, omdat recht niet een papieren kader is, maar recht is Respect voor de mens als persoon, zodat je niet geschonden wordt in je persoon, maar dat je mag bestaan en je je heel kan voelen, en dat wreedheden niet gerechtvaardigd zijn. Het recht om te mogen bestaan. DAT is waar recht om gaat.

Ik vind dwang ontoelaatbaar in de zorg. De zorg gaat immers om welzijn van de client. De clixc3xabnt heeft ook recht op zelfbeschikking en bescherming tegen wreedheden. En de dwangtoepassingen zijn geen xe2x80x9crechtxe2x80x9d (recht op zorg) maar een schending van recht.  En dan heb je zogenaamd wel het recht om een klacht in te dienen, maar in de praktijk ligt dat echt heel erg gecompliceerd, en tja, dat is ook achteraf, als het allemaal gebeurd is, en dan mag je proberen om je recht te gaan vinden.. (en de IGZ reageert niet op individuele klachten, en de PVP is vaak ook erg beperkt, en de advocaten xe2x80x9chebben geen tijdxe2x80x9d.. en vandaar dat ik activist ben geworden).

Ik vind het wetsvoorstel verplichte GGZ onacceptabel, omdat het niet vernieuwend is en nog steeds uitgaat van dwangtoepassing bij crisissituaties. Het is zelfs illegaal volgens het nieuwste VN-verdrag (CRPD, zie http://www.un.org/disabilities/default.asp?id=150 ). Dwang mag geen zorg genoemd worden.

Ik heb vooral laten zien dat ik nog steeds kwaad en verdrietig ben om wat mij is aangedaan door de xe2x80x9czorgxe2x80x9d. Ik hoopte de aanwezigen ervan te doordringen dat het Recht niet om papieren procedures gaat, maar om mensen, en de mens moet dus overal direct centraal staan, en niet de procedure. Men moet kijken naar wat die persoon als heilzaam ervaart, en niet via een protocol over de grenzen van de persoon heengaan. Dwang heeft namelijk niets met welzijn te maken. Het is onze gezamenlijke taak om met iets beters te komen.

Het is belangrijk om actief te zoeken naar alternatieven voor dwang, en die zijn per persoon verschillend. Ik heb kort toegelicht hoe het Eindhovens Model in elkaar steekt (Eigen Kracht Conferentie met een High-Care-consultatieteam) waarmee men zorg op maat kan achterhalen en regelen. Het Eindhovens Model is bedacht als alternatief voor de wet Verplichte GGZ en heeft als doel om dwang te voorkomen en per situatie de juiste ondersteuning te bepalen. Zie voor meer informatie de handleiding van het Eindhovens Model.

Na afloop zei Martin Roeten, de dagvoorzitter, dat veel aanwezigen (ca 80 psychiaters en beleidsmakers) nu waarschijnlijk ook een brok in hun keel hadden na het horen van mijn persoonlijke pijn. Ik hoop dat ze beseffen dat patixc3xabnten ook mensen zijn, die lijden on
der dwang (nee is nee), en dwangtoepassing mag dus geen zorg heten.

Het was echt een heftige persoonlijke presentatie voor mij.

Na mij was het woord aan Dhr. Rutger Kips, die ook het clientenperspectief benadrukte met xe2x80x9ceen visie vanuit de patientxe2x80x9d. Hij vertelde dat er ook positieve ontwikkelingen te melden waren. Vroeger ging men uit van het bestwil-criterium, wat subjectief was. Dat is daarom later vervangen door het gevaarscriterium, wat men toetsbaar noemde. Nu is er sprake van een schadebeginsel, waarbij er misschien meer mensen tijdig geholpen kunnen worden, bijvoorbeeld bij maatschappelijk verval en verloedering, en het beschermen van kinderen tegen hun omgeving.

Hij illustreerde dit met het verhaal van iemand die last had van schizofrenie en paranoxc3xafde ideeen. Na een lange zoektocht had hij medicijnen gekregen waar hij goed op reageerde en het ging eindelijk weer goed met hem gedurende een langere tijd. Helaas zat het hem niet allemaal mee en kreeg hij een paar vervelende dingen te verwerken, o.a. het verlies van een ouder. Door een voorval raakte hij ook nog eens het vertrouwen kwijt in zijn behandelaar en raakte daardoor in een sociaal isolement. Het ging niet goed, en hij belandde op het politiebureau. Daar liet men hem weer gaan, omdat er onvoldoende grond was om een IBS aan te vragen. Een week later stond er opeens een groep mensen op de stoep (psychiater, rechter, advocaat, griffier) en toen bleek dat er wel een RM was aangevraagd door de behandelaar (die feitelijk geen aanvraag mag doen, maar wat wel vaak gebeurd). De groep mensen had in ca 15 minuten het dossier bekeken en de zitting voorbereid. Hij kreeg een RM van 6 maanden en heeft nu inmiddels een voorwaardelijke RM op basis van zelfbinding (op eigen voorwaarden van de client).

Rutger Kips verwacht dat met het wetsvoorstel Verplichte GGZ er meer aandacht zal zijn voor de clixc3xabnt, en meer betrokkenheid van de commissieleden, omdat er o.a. een zorgplan en zorgkaart opgesteld moeten worden. Het kader van zorg is daardoor nadrukkelijker aanwezig.

Daarna lichtte Mevr. Ine Klijn toe hoe de wet Verplichte GGZ het dualisme in de gezondheidszorg versterkt. In de ziekenhuispsychiatrie is de zorg namelijk gemengd: zowel medisch-somatisch als ook psychiatrisch. Elke patient is anders, en op het gebied van dwang in de ziekenhuispsychiatrie gelden er verschillende wetten die elkaar overlappen en tegenspreken (dat wordt dualisme genoemd).

De medische zorg wordt geregeld via wetten als de WGBO (wet geneeskundige behandelovereenkomst) die regelt dat iemand toestemming moet geven voordat er behandeld kan worden. In situaties waarbij de patient zelf geen toestemming kan geven (bijv. in coma) kan ook een vertegenwoordiger toestemming geven.

Ook is er de WPG (wet publieke gezondheid), die kan regelen dat iemand met een besmettelijke ziekte verplicht behandeld wordt omdat het een gevaar vormt voor de volksgezondheid, zoals bijv. bij TBC.

Volgens de medische wetten is behandeling zonder toestemming van de clixc3xabnt dus alleen mogelijk bij gevaar voor derden c.q. de algehele volksgezondheid, of als hij/zij niet in staat is te antwoorden en vertegenwoordigd wordt.

Echter, in de wet BOPZ staat dat patixc3xabnten met een machtiging zijn uitgezonderd van de WGBO. Dan is het criterium voor zorg zonder toestemming opeens: gevaar voor zichzelf of anderen, en dan is toestemming van de clixc3xabnt blijkbaar niet meer nodig voor de behandeling. En daarnaast mogen niet-wilsonbekwame clienten wettelijk gezien niet vertegenwoordigd worden zonder hun eigen toestemming.

Als een patient zowel medische als psychiatrische problemen heeft, en zich in een Algemeen Ziekenhuis bevindt, (bijv. op een PAAZ, maar ook op andere algemene afdelingen), dan wordt het erg ingewikkeld. Men moet in de ziekenhuispsychiatrie dan eigenlijk zelf kiezen hoe men een patient indeelt:

Volgens de WGBO, geen instemming is geen behandeling. Mits de clixc3xabnt niet kan antwoorden en vertegenwoordigd wordt.

Volgens de BOPZ is er geen toestemming van de clixc3xabnt nodig, mits er sprake is van gevaar (c.q. schade) en xe2x80x9cwilsonbekwaamheidxe2x80x9d. Feitelijk mag men dan volgens de wet BOPZ alleen opnemen en medicijnen of voeding toedienen, of opsluiten en vastbinden (reanimatie staat er niet bij). Bij wilsbekwame clienten is bovendien wettelijk gezien geen vertegenwoordiging zonder toestemming mogelijk (dus ook niet in comateuze toestand).

Het dualisme is niet werkbaar in de gezondheidszorg, want het leidt per casus tot moeilijke en complexe keuzes. (Strikt volgens de wet hebben psychiatrische patixc3xabnten die comateus op een IC terechtkomen een zorgmachtiging nodig die voorziet in medische ingrepen zonder toestemming, want zij vallen niet onder de WGBO).

Ine Klijn benadrukte ook nog dat xe2x80x9chet risico op schadexe2x80x9d eigenlijk inherent is aan elke ziekte (zowel medisch als psychiatrisch), en dat de zelfbeschikking van clienten in het gedrang komt door deze weg in te slaan.

Het wetsvoorstel Verplichte GGZ versterkt het dualisme, en dualisme leidt tot rechtsongelijkheid, discriminatie en onnodig stigma ten aanzien van psychiatrische patixc3xabnten, waardoor de bereidheid van medische hulpverleners verder zal afnemen en de toegankelijkheid van adequate somatische zorg voor patixc3xabnten met complexe problemen vermoedelijk nog verder zal verminderen.

De laatste spreker was Dhr. Remmers van Veldhuizen. Hij is een van de grondleggers van dit wetsconcept, en hij was erg positief over het wetsvoorstel Verplichte GGZ.

Hij verwacht dat xe2x80x9cdwang op maatxe2x80x9d in veel gevallen goed zal werken (denk aan een straatverbod, of het verplicht toelaten van een casemanager in de eigen woning, of het maandelijks toedienen van medicatie zonodig onder dwang..). Dit zou kunnen leiden tot een reductie van onnodige opnames, en bovendien is ambulante zorg veel goedkoper pleitte hij. Hij was positief over het schadebeginsel, en de mogelijkheid voor transmurale zorg, ambulante dwang en zelfbinding (dwang op eigen verzoek in bepaalde situaties, wat o.a. veel gebruikt wordt bij verslavingsproblematiek enz.). Volgens hem biedt de nieuwe procedure meer ruimte voor aspecten op maat, en meer uitleg en duidelijkheid voor alle partijen.

De minder positieve aspecten waren dat er nog weinig ervaring is met de zorgkaart, dat het verbindende karakter van de commissie nog niet tot uiting was gekomen, en dat de commissies erg veel geld kosten. 

Tenslotte was er nog ruimte voor een discussie met de zaal over enkele xe2x80x9chete hangijzersxe2x80x9d. Daarbij ging het vooral over privacy, zelfbeschikking, de commissie en de relatie met (de autonomie van) de behandelaar, rollen en verantwoordelijkheden.

Na de afsluitende borrel ging ik terug naar Eindhoven. Het was een intensieve dag en een intensieve week geweest. Ik was echt heel moe.

Verslag congres Van beheersen naar Intensive Care in de GGZ

Op donderdag 11 maart 2010 vond in Nijkerk het congres plaats Van beheersen naar Intensive Care in de GGZ, georganiseerd door GGZ Nederland. (zie ook http://www.ggznederland.nl/scrivo/asset.php?id=421644 )

Bij dit congres zouden de Veldnormen voor IC in de GGZ worden aangeboden aan (demissionair) Minister Klink van VWS. Echter, er is nog helemaal geen eenduidige, onderbouwde en breedgedragen opvatting ten aanzien van Intensive Care in de GGZ, en GGZ Nederland heeft min of meer op eigen houtje, zelfstandig, geisoleerd, een document met veldnormen gemaakt, zonder daarbij uitgebreid contact te onderhouden met het veld, zoals bijv. clienten- en familieorganisaties, en bijv. het Zuidelijk Netwerk: een samenwerking van 5 GGZ-instellingen in het zuiden van Nederland, begeleid door VUMC, met als doel het ontwikkelen van High Care. Wellicht wilde men snel doorpakken om de politieke aandacht voor dit onderwerp vast te houden, maar de term xe2x80x9cveldnormenxe2x80x9d vind ik een eufemisme en volgens mij is dit geen goed voorbeeld van branche-leiderschap door GGZ Nederland.

Ik was dus benieuwd naar de sfeer van dit congres.

De dagvoorzitter Marleen Barth, voorzitter van GGZ Nederland leidde de dag in met een welkomstwoord. Zij vertelde hoe clientenprotesten, de projecten Dwang en Drang en een aantal sterfgevallen in de isoleercel hebben geleid tot een bewustwording en verandering in de GGZ, en die resultaten leiden nu vervolgens tot de ontwikkeling van intensieve zorg in de GGZ. 

Na deze korte inleiding stond demissionair minister Klink op het programma, echter deze was verhinderd en had een vervanger gestuurd: directeur-generaal Cure van VWS, Dhr. Leon van Halder.

Dhr. Leon van Halder begon zijn speech met een passage uit het boekje Op blote voeten, over eenzaamheid en ontreddering tijdens een separeer ervaring, en hij meldde dat Nederland koploper separeren is in de EU, o.a. omdat Nederland een relatief grote intramurale GGZ-sector heeft, en veel regels en voorschriften die de separeer verplichten. Echter, de mentaliteit verandert, en dwang is iets waar men zo snel mogelijk vanaf wil. Dwang is geen macht, maar onmacht.

Sinds 2006 is dwangreductie een thema op de agenda van veel instellingen en ook de politiek heeft geld vrijgemaakt voor de projecten Dwang en Drang. Het aantal en de duur van separaties laat een forse daling zien. Nu is het zaak om de projecten een vervolg te geven. Het streven is 0 separaties en ook geen dwangmedicatie of vastbinden, maar het kunnen bieden goede alternatieven en een veilige omgeving. Separeren moet een uitzondering zijn, en het streven is een veilige en liefdevolle begeleiding.

In de praktijk (GGZ Oost-Brabant) blijkt dat er bijvoorbeeld minder en korter gesepareerd kan worden door het gebruik van signaleringsplannen, het besef dat separeren geen therapeutische maatregel is, en door gastvrijheid/ geruststelling centraal te stellen in het contact.

De resultaten uit de projecten Dwang en Drang zijn vaak themaxe2x80x99s die de dagelijkse routine van de hele hulpverleningsketen aangaan, en het is dus zaak om de projectmatige dwangreductie te laten overgaan in een structurele kwaliteitsverbetering. Daarvoor is onderzoek gedaan, met als doel het goede te behouden, en de vertaalslag van abstract naar concreet te maken. De resultaten van dat onderzoek zijn te vinden in de Richtlijn Dwang en Drang, een studie van het Trimbosinstituut waar tot 1 april 2010 op gereageerd kan worden.

De nieuwe manieren die ontwikkeld zijn in de projecten Dwang en Drang, worden momenteel doorvertaald naar de ontwikkeling van veldnormen voor intensieve zorg in de GGZ, waarvan de vervanger van (demissionair) minister Klink, dhr. Van Halder vervolgens een exemplaar kreeg uitgereikt.

Persoonlijk vind ik het verbazend dat de Richtlijn Dwang en Drang, een van de voorstudies voor de veldnormen voor intensieve zorg, nog niet definitief is, terwijl men nu stelt dat er xe2x80x9cveldnormenxe2x80x9d zijn. De term xe2x80x9cveldnormenxe2x80x9d lijkt dus echt een politiek-strategische keuze van GGZ Nederland te zijn, en niet zozeer een inhoudelijk onderbouwde keuze.

Dat baart me zorgen ten aanzien van het draagvlak, de inhoud en de effectiviteit van deze veldnormen, want dwangreductie en intensieve zorg zijn erg complexe zaken, die niet even snel en simpel geregeld kunnen worden met een nieuwe handleiding.

Na het in ontvangst nemen van de Veldnormen, was het aan Dhr. Van Halder om op de grote rode knop te drukken om de website xe2x80x9cdwang in de zorgxe2x80x9d te openen. Op deze website staat informatie over allerlei aspecten en rechten, wetgeving enz. over dwang in de zorg.

Wederom vond ik het een zeer ongelukkige woordkeuze, om nota bene op een congres over Intensieve Zorg in de GGZ een overheids-website te lanceren met als titel xe2x80x9cDwang in de zorgxe2x80x9d (www.dwangindezorg.nl ).  Dat is juist wat we NIET meer willen.

Ik heb zelf in het project van deze website gezeten, maar ik ben er uitgestapt, omdat het alleen maar over dwang ging, en dat leverde mij enorm veel frustratie op. Dit project trapte keer op keer op mijn hart (o.a. door als voorbeeldtekst op te voeren: visitatie, ja dat mag mitsxe2x80xa6). Ik verwacht dat de website pijnlijk is, omdat het uitgaat van dwangtoepassing. Toch zal ik er deze week eens naar gaan kijken, en mijn reactie geven aan de contactpersoon, zoals beloofd.

Na deze opening was het woord aan Dhr. Niels Mulder, hoogleraar OGGZ aan de Erasmus Universiteit, die de resultaten, cijfers en ontwikkelingen van de afgelopen 4 jaar toelichtte, namens de landelijke onderzoeksgroep Dwang en Drang.

T/m 2005 laten de cijfers een stijging zien van het aantal separaties en de toepassingen van dwangmedicatie. Er werden ca. 6000 dwangtoepassingen per jaar geregistreerd (BOPZIS). Toen kwam er een beter registratiesysteem (ARGUS), dat aanvankelijk in slechts een paar instellingen werd gebruikt. Een extrapolatie van de ARGUS-gegevens leverde een beeld op van ca 18.500 separaties per jaar. Men werd zich ervan bewust dat er een probleem was, en men wilde minder separeren, maar hoe?

GGZ Nederland stelde vervolgens als doel om 10% minder per jaar te separeren. De overheid stelde daarvoor geld beschikbaar, en er startten een diversiteit aan Dwang en Drang projecten bij allerlei GGZ-instellingen. Daardoor worden de dwangtoepassingen inderdaad teruggedrongen, maar de succesfactoren zijn echter nog grotendeels onbekend, en ook de kosteneffectiviteit is nog niet bekend.

Zo blijkt dat er op een bepaalde afdeling door dagelijkse risicotaxaties een afname is bereikt van 75% van de duur van separaties, maar geen afname van het aantal.
Een andere afdeling bleek terug te vallen in de oude routines toen het project stopte en de coaching wegviel en het borgen van de resultaten bleek dus noodzakelijk te zijn. Procesonderzoek, zoals bijv. het VUMC doet in het Zuidelijk Netwerk, is dan ook zeer belangrijk.

Naast bemoeienis op beleidsniveau (doelstellingen en budget) en procesonderzoek, is ook leiding op instellingsniveau nodig om een cultuurverandering op afdelingsniveau te faciliteren (o.a. door kwaliteitscriteria, intervisie, inzet ervaringsdeskundigheid, training agressiehantering en vaardigheden, gastvrijheidselementen, afbreken kantoor, separeers sluiten, enz.) zodat de hulpverleners op de werkvloer de attitudeverandering op patixc3xabntniveau kunnen maken (dmv. individuele bejegening op maat, signaleringsplannen, risicotaxaties, evaluatie van dwangtoepassingen, de-escalatiestrategien, alternatieven enz.)

Positieve factoren tbv dwangreductie zijn consistent leiderschap (kartrekken en geloven in de verandering), durven experimenteren met alternatieven, een gedeelde visie (draagvlak, besef, toewijding) en kennisuitwisseling (netwerk) en uiteraard is een goede registratie ook belangrijk.

Negatieve factoren die van invloed zijn op dwangreductie zijn: een gebrek aan continuxc3xafteit, wisselende leiders, financiele tekorten, gebrek aan kwalitatief opgeleid personeel, versplintering in Nederland, beperkte onderzoeken (gebrek aan kennis en evidence) en beperkte kennisuitwisseling.

De openbare ARGUS-registratie in 18 instellingen laat een gemiddelde daling van dwangtoepassingen zien van ca 20% in 2,5 jaar tijd, (een daling van 17,5% in aantal, 20% in duur, en 22% in dwangseparatie).

De landelijke totaalcijfers van de inspectie (IGZ) laten zien dat er tot 2005 een stijging was in dwangtoepassingen, en er in 2009 ten opzichte van 2005 een daling van dwangtoepassing met ca 25% is bereikt.

Het is echt heel erg fijn om te horen dat de dwangtoepassing afneemt en dat alle inspanningen ook echt vruchten beginnen af te werpen.

De daling van 25% geeft aan dat er meer kennis is gekomen ten aanzien van dwangreductie, en die kennis moet nu vertaald worden naar Evidence based best practices. Er is daarnaast continue leiderschap nodig om de cultuurverandering te implementeren en te borgen.

De derde spreker was Mevr. Ellen van Hummel, psychiater en bestuurder van Parnassia Bavo groep. Zij vertelde over xe2x80x9cVeldnormen en visie op IC in de GGZxe2x80x9d en ze maakte bekend dat de veldnormen nu pas in een conceptstadium zijn, en nog niet SMART geformuleerd zijn, maar dat het ca 130 punten zijn die momenteel nog een soort visiedocument vormen dat nog doorontwikkeld zal worden. (Het zijn dus geen normen, wat een spraakverwarringxe2x80xa6).

De bedoeling van het opstellen van veldnormen voor intensieve zorg is om samen met professionals, clienten en betrokkenen de belangrijke ingredixc3xabnten en randvoorwaarden voor de gewenste kwaliteit van intensieve zorg te definieren.

Echter, de diversiteit in opvattingen rond intensieve zorg gaf problemen met de focus van de veldnormen. Enerzijds is IC namelijk bedoeld om dwang te voorkomen, en anderzijds wordt gesteld dat er dwang nodig is op een IC in de GGZ.

Er werd een vergelijking gemaakt naar een cardio-IC, waar de clixc3xabnt niet gevraagd wordt naar een mening, maar een ingreep per direct uitgeoefend wordt. Zo stelde ze dat er ook bij Intensive Care in de GGZ, soms dwang nodig zal zijn in de vorm van separeren en/of medicatie.

Ook stelde ze dat de nadruk bij intensieve zorg vooral wordt gelegd op de aard van de bejegening, maar het blijkt erg moeilijk om de specialisatie van IC-competenties te definieren vanwege de overlap in competenties voor goede basiszorg. ( luisteren naar de clixc3xabnt, creatieve individuele bejegening, herstelgericht zijn enz.)

Het definieren van High Care en IC-normen bleek dus een onheldere opdracht te zijn, omdat er nog geen invulling aan het begrip is gegeven.

Vervolgens somde ze een aantal verschillende perspectieven ten aanzien van IC in de GGZ op (o.a. LPGGZ, PVP, NvvP). Het was jammer dat deze organisaties zelf geen kans kregen om openlijk hun standpunt te verkondigen. Nu werd het vooral een droog verhaaltje over allerlei verschillende verwachtingen en invullingen, zonder dat de verschillende standpunten beargumenteerd konden worden door de betreffende organisatie. Hierdoor miste dit de diepgang, vond ik.

Ze vertelde o.a. dat het LPGGZ zich afvraagt of een norm voor IC belangrijker is dan een norm voor basiszorg, die er tot op heden niet is. Het LPGGZ vraagt ervoor te waken dat er geen middelen uit de basiszorg verdwijnen en doorgeschoven worden naar een IC-specialisatie.

Ze somde nog vele standpunten op, waaruit bleek dat iedere organisatie een eigen invulling en eigen criteria aan het begrip IC geeft. En ondanks de grote verschillen en discussie rond het onderwerp, is er door GGZ Nederland toch een document met xe2x80x9cveldnormenxe2x80x9d tot stand gebracht. (dat tot mijn verbazing overigens wel aan de waarnemer van de minister is uitgereikt, maar niet aan de bezoekers van het congres, ofwel xe2x80x9chet veldxe2x80x9dxe2x80xa6).

Ze sloot af met haar wens dat er in 2010 een IC-unit, een IC-opleiding, een IC-DBC en een visie op de basiszorg zal worden ontwikkeld.

Persoonlijk ben ik niet blij met de manier waarop men de ontwikkeling van Intensieve zorg en veldnormen nu probeert te forceren, door op een hoog tempo beslissingen te nemen die onvoldoende onderbouwd zijn. Hiermee neemt men een aanzienlijk risico ten aanzien van de juistheid van beslissingen en daarmee ten aanzien van de kwaliteit van de intensieve zorg in de GGZ. 

De laatste spreker voor de lunchpauze was Dhr. Wim Schellekens, hoofdinspecteur curatieve zorg van de inspectie (IGZ). Hij presenteerde het onderzoek van de IGZ (tweede tranche van 40 opnameafdelingen).

Het doel van de inspectie is het voorkomen van slechte zorg en onnodig lijden. De inspectie houdt steekproefsgewijs toezicht door onderzoek op themaxe2x80x99s. Toen er vraag ontstond naar reductie van dwang en borging van de resultaten, besloot men aan te haken bij het programma van GGZ Nederland om separaties jaarlijks met 10% terug te dringen, en als inspectie aan te geven dat deze doelstelling niet vrijblijvend is.

In 2008 liep er een onderzoek naar separaties op de dag van opname, in 2009 was het onderzoek gericht op de preventie van separatie bij opnameafdelingen, en in 2010 vindt het vervolgonderzoek naar de preventie van separatie bij opnameafdelingen plaats.

De inspectie doet vooral papieren onderzoek en praat met de geneesheer-directeur en de Raad van Bestuur, en kijkt de laatste jaren bijvoorbeeld naar de actuele aanwezigheid van evaluatieformulieren, signaleringsplannen, registratie, (bij)scholingen, protocol
len en checklisten en de binnenkomst/ontvangst van clienten (gastvrijheid).

Het thematisch onderzoek is risicogestuurd, en van de 40 opnameafdelingen zijn er 7 die in de categorie xe2x80x9cgeen risicoxe2x80x9d zaten. Die kunnen gewoon doorgaan. Er waren 24 afdelingen met een xe2x80x9cgering risicoxe2x80x9d om onder de norm te zitten, en de consequentie is dat zij binnen 1 jaar een Plan van Aanpak moeten insturen aan de inspectie. Ook waren er 10 afdelingen met een xe2x80x9cmatig/hoog risicoxe2x80x9ddie per direct een Plan van Aanpak hebben moeten maken en actie moeten ondernemen. Er waren geen afdelingen in de categorie xe2x80x9choog tot zeer hoog risicoxe2x80x9d wat zou betekenen dat de afdeling zichzelf niet meer kan redden en er handhaving op maat wordt gestart.

Dit onderzoek naar preventie van separatie bij opnameafdelingen wordt in 2010 uitgebreid en zal dan ook vragen om bijv. dwangreductieplannen in de instelling, de organisatie van ketenzorg, betrokkenheid van de Raad van Bestuur (die helaas vaak zeer beperkt op de hoogte is) en nogmaals pleiten voor Argus-registratie.

De aanbevelingen van de Inspectie zijn: maak normen en regel het, zorg voor de openbaarmaking van resultaten, en vraag de Raad van Bestuur en Raad van Toezicht om sturing, zoals ook wordt aangeraden in het algemene IGZ rapport de Vrijblijvendheid voorbij, over sturing en toezicht in de zorg (http://www.minvws.nl/kamerstukken/mc/2009/staat-van-de-gezondheidszorg-2009.asp )

Daarna was de lunchpauze. Ik heb de pauze deels gebruikt om me voor te bereiden op mijn workshop Intensieve Clientenparticipatie en het Eindhovens Model, die ik in de eerste ronde van het middagprogramma zou verzorgen.

Daarvoor had ik in het begin van de week een handleiding geschreven voor het Eindhovens Model
Download handleiding_eindhovens_model_ic.pdf 
Download bijlage_bij_eindhovens_model___eigen_kracht_conferentie.pdf

Vervolgens heb ik ook een powerpoint-presentatie gemaakt

Download intensieve_clintenparticipatie_eindhovens_model.ppt

Er waren 11 personen bij mijn workshop die 75 minuten duurde. Ik heb verteld dat ik Intensive Care (IC) in de GGZ beschouw als Intensieve Clientenparticpatie (IC), omdat samenwerking met de clixc3xabnt noodzakelijk is voor zorg op maat. IC is dus xe2x80x9cIntensief Contactxe2x80x9d.

Dwang is geen zorg, en de clixc3xabnt heeft recht op regie en keuze (VN-verdrag CRPD). Er moet dus een manier worden gevonden om de clixc3xabnt zoveel mogelijk regie te geven, en de juiste zorg op maat te vinden, rekening houdend met de voorwaarden van de clixc3xabnt, zodat er vertrouwen is zodat de zorg voor de clixc3xabnt aanvaardbaar kan worden.

Uit de projecten Dwang en Drang blijkt dat successen in dwangreductie vaak worden gevonden in een benadering waarbij vertrouwen en voorkomen van een contactbreuk centraal staat. Dit kan o.a. vroegsignaleren en preventie, door betere communicatie en de-escalatie op maat, en door de inzet van vertrouwenspersonen uit het sociale netwerk van de persoon (naastbetrokkenen).

Zo is bij mij het idee ontstaan om voort te borduren op de Eigen Kracht Conferentie (www.eigen-kracht.nl). Vaak weten naasten beter wat er onder de oppervlakte meespeelt, en hoe iemand doorgaans met moeilijke situaties omgaat. Ook kunnen naasten de clixc3xabnt vaak enige geruststelling geven in moeilijke situaties (en vice versa). Een psychosociaal probleem ontstaat nooit zomaar, en kan niet losgezien worden van de context. Via een Eigen Kracht Conferentie kan men op zoek gaan naar een passende oplossing die zoveel mogelijk aansluit bij de individuele behoeften en wensen van de clixc3xabnt.

Door een consultatieteam (met een High Care uitgangspunt) toe te voegen aan de Eigen Kracht Conferentie zou er direct een deskundige crisisanalyse gemaakt kunnen worden, en gezocht kunnen worden naar een passende oplossing (ondersteuning in/van de samenleving, of specifieke hulp aan de persoon). Met behulp van het netwerk zou er in bepaalde situaties ook toeleiding naar zorg op maat kunnen plaatsvinden, door een creatief en flexibel aanbod (door het consultatieteam) gecombineerd met kennis van de persoon (door het netwerk), en zonodig een vrijwillige urgentiemogelijkheid om adequaat te kunnen reageren en wachtlijsten te omzeilen als de situatie daarom vraagt.

Het Eindhovens Model is dus een combinatie van de Eigen Kracht Conferentie met waar nodig een High Care-consultatieteam. Het Eindhovens Model kan gebruikt worden om dwang te voorkomen, en is ontstaan als alternatief voor de procedure van het Wetsvoorstel Verplichte GGZ, welke niet op oplossingen, maar op beheersing is gericht (net als de BOPZ).

Alle aanwezigen hebben een Handleiding gekregen van het Eindhovens Model, en ik heb de vragen beantwoord, die voornamelijk gingen over de mogelijke samenstelling van het consultatieteam, die vraaggestuurd, afhankelijk van de clixc3xabnt en de situatie zou moeten zijn. En over hoe om te gaan met een gebroken netwerk, zoals vele langdurig opgenomen clienten. Maar dan dient men het begrip xe2x80x9cnaastbetrokkenexe2x80x9d wat ruimer te interpreteren, als een xe2x80x9cvoor de clixc3xabnt betrouwbare persoonxe2x80x9d, wellicht is dat dan de kapper of de schoonmaker, of een medeclient. En bovendien, het Eindhovens Model kan een gebroken netwerk juist voorkomen, omdat het o.a. taboes, angst en onmacht, vooroordelen en misverstanden uit de weg kan ruimen, en sociale betrokkenheid stimuleert.

Het Eindhovens Model is toepasbaar voor het vinden van passende zorg op maat, en dus van (het voorkomen van) opname tot het regelen van nazorg, of het bepalen van de minst belastende en best passende interventie (en ook toepasbaar voor Forensische zorg).

Na mijn workshop was er een korte pauze en moest ik snel een keuze maken uit het aanbod van de tweede workshopronde.

Ik ging naar workshop 9 Onderwijs in interactievaardigheden binnen dwang en drang. Het bleek de training xe2x80x9cDe Matxe2x80x9d te zijn. Ik ben en blijf zeer enthousiast over deze inspirerende en verfrissende methode. Het was dan ook fijn om de dag hiermee af te sluiten.

Al met al was het een vermoeiende dag, en ik ben er wel trots op dat mijn workshop goed is gegaan. En ondanks dat GGZ Nederland hier de zogenaamde xe2x80x9cveldnormenxe2x80x9d al meende te hebben, was het uiteindelijk toch nog een constructieve en inspirerende bijeenkomst. Dat kwam vooral omdat er veel oprecht betrokken mensen aanwezig waren, wat ook te merken was aan het aanbod van workshops en de d
iscussies in de wandelgangen.

Het was dus toch een leuke dag.

Aanbevelingen inzake Wet Verplichte GGZ

De rechtspositie van clixc3xabnten – Zorg is compassie

Dwang of zorg?

De wet BOPZ wordt aangepast omdat men, zowel in het straatbeeld als in de klinische psychiatrie, van de verwaarlozing afwil en vindt dat mensen zorg moeten krijgen; niet dat ze onder dwang moeten worden opgenomen en uit de samenleving moeten verdwijnen, maar dat ze effectieve zorg krijgen, desnoods onvrijwillig.

Stichting Mind Rights stelt dat het principe van dwang en onvrijwilligheid onverenigbaar is met de doelstelling van de zorg. Dwangtoepassing is traumatiserend en heeft een averechts effect op de autonomie, ontwikkeling en het welzijn van een persoon. Zorg is aandacht, compassie en begeleiding en heeft als doel het bevorderen van levenskwaliteit, ontplooiing en groei van de persoon. Er is afgesproken dat de clixc3xabnt centraal staat bij de zorg. Dwang kan dan geen onderdeel zijn van zorg, want straf is straf, zorg is zorg.

Het nieuwste mensenrechtenverdrag inzake de rechten van personen met beperkingen (CRPD, zie http://www.un.org/disabilities) omschrijft expliciet het zelfbeschikkingsrecht voor personen met problemen en beperkingen. CRPD artikel 12 Legal Capacity, ofwel zelfbeschikking en rechtsbevoegdheid voor iedereen, impliceert dat xe2x80x9cwilsonbekwaamheidxe2x80x9d niet kan bestaan, want iedereen heeft het recht om over zichzelf te beslissen.

Daarnaast is er het universele recht op fysieke en mentale integriteit (CRPD art 17), het recht om veilig en zelfstandig in de samenleving te kunnen wonen (CRPD art 19), het recht op vrije gexc3xafnformeerde keuze van zorg (inclusief het recht om zorg te weigeren xe2x80″ CRPD art 25), en vrijwaring van wrede en inhumane behandeling (CRPD art 15).

Het maken van aparte (striktere) wetten voor de vrijheid van patixc3xabnten is bovendien discriminatie stelt de VN.

De VN geeft de term Supported Decision Making, aan interventies waarbij de client te allen tijden zelf de regie heeft over zijn/haar eigen leven. Supported Decision Making houdt in dat een persoon zelf de keuzes kan maken, en op zijn/haar eigen tempo, en indien nodig met ondersteuning, zoals het begrijpelijk maken van een keuze, of hulp bij het uitdrukken en uitvoeren van zijn/haar eigen wensen, of bijvoorbeeld contact met een vertrouwenspersoon. Supported Decision Making is doorgaans een zeer natuurlijke vorm van communicatie als het gaat om mensen met beperkingen. Het is aandacht op maat.

Een verpleegkundige zei eens: xe2x80x9cSommige mensen zijn kwetsbaarder dan anderen. Die mensen verdienen onze compassie.xe2x80x9d Hiermee slaat zij de spijker op de kop. Zorg is compassie.

Knelpunten

De zorgsector innoveert en probeert dwang uit te bannen met Dwang en Drang projecten onder de noemer: xe2x80x9cVan Beheersen naar Voorkomenxe2x80x9d. Deze inspanningen werpen hun vruchten af en laten een forse daling in het aantal en de duur van met name separaties zien. GGZ Nederland beheert het overheidsbudget voor verbetering van de zorgkwaliteit.

Het nieuwe wetsvoorstel Verplichte Zorg dient eveneens gericht te zijn op de cultuuromslag waar de overheid zelf in investeert, namelijk de cultuuromslag van beheersen naar voorkomen. Echter het wetsvoorstel Verplichte GGZ is nog ouderwets gericht op xe2x80x9cgevaarxe2x80x9d en xe2x80x9cbeheersingxe2x80x9d, terwijl het zou moeten gaan over het bieden van zorg.

Een gedwongen interventie is doorgaans eigenlijk goedbedoeld (xe2x80x98bestwilxe2x80x99), maar bestaat in de praktijk vaak uit gemarginaliseerde zorg met weinig tijd en aandacht voor bemiddeling, en grenst vaak aan overlastbestrijding. In de gehele GGZ speelt een discrepantie tussen enerzijds de zorgmissie en anderzijds de beschikbare middelen, zoals een zeer beperkte contacttijd met de clixc3xabnt(en).

Psychosociale problemen bevinden zich doorgaans op het snijvlak van de eigen identiteit en de omgang met de omgeving. Een crisissituatie met de roep om dwang ontstaat nooit zomaar, maar pas wanneer de omgeving het gedrag van de clixc3xabnt niet meer aankan. Toch wordt een crisissituatie vaak gezien als xe2x80x9chet probleem van de clixc3xabntxe2x80x9d, terwijl men net zo goed kan stellen dat de omgeving hierin een grote rol heeft. Een crisissituatie is een maatschappelijk probleem, en het is onjuist om de clixc3xabnt hiervoor te xe2x80x9cstraffenxe2x80x9d.

Voortschrijdende inzichten maken dat dwangtoepassingen in de zorg niet langer als legitiem kunnen worden aangemerkt en door steeds meer professionals als een onacceptabel zwaktebod worden beschouwd. xe2x80x9cVerplichte GGZxe2x80x9d en dwangtoepassingen in de zorg zijn immers niet doelmatig (geen effectieve zorg voor het welzijn van de clixc3xabnt), niet proportioneel (niet passend bij de situatie) en niet subsidiair (er zijn betere manieren). Het wetsvoorstel Verplichte Zorg voorziet echter niet in fundamentele alternatieven voor dwang, terwijl deze er wel zijn.

Hoe kan het beter?

Er zijn veel initiatieven voor het terugdringen van dwangtoepassing (zie o.a. Projecten Dwang en Drang). Al deze initiatieven leggen een accent op sociale relaties, nabijheid, betrokkenheid, contact en vertrouwen en communicatie. De bewustwording heeft geleid tot een cultuuromslag in denken, doen en organiseren van de zorg. Er is nu aandacht voor signaleringsplannen, comfortrooms en andere de-escalerende faciliteiten, crisiskaarten, familiekaarten, gastvrijheidprojecten, (F)ACT-teams enz. De moderne bejegening vergt een grotere inzet, en meer tijd, aandacht, expertise en samenwerking dan de voorheen reguliere crisisbestrijding. Dit noemt men xe2x80x9cintensieve(re) zorgxe2x80x9d.

Intensieve Zorg en High Care

IC en High Care zijn concepten die creativiteit en dynamiek kunnen oproepen in het veld, maar kunnen alleen maar dwangreducerend werken als ze verankerd zijn in een cultuur van onderhandeling en samenwerking. Een IC afdeling is geen panacee voor tekortschietende zorg noch een oplossing voor het terugdringen van dwang. Het is van belang dat alle afdelingen binnen de instelling crisissituaties vroegtijdig signaleren en zodanig werken dat overplaatsing naar de IC afdeling zo mogelijk kan worden voorkomen. Als dit niet gebeurt is het gevaar dat de IC afdeling volstroomt met xe2x80x98lastige clixc3xabntenxe2x80x99 en zodoende een xe2x80x98vuilnisvatxe2x80x99 wordt.

Om dit te voorkomen moet dwangreductie en intensieve zorg een verantwoordelijkheid worden van de gehele instelling. En binnen de hele instelling moet gewerkt worden aan het verbeteren van de zorg en het verminderen van dwang. Dit kan door middel van High Care: kwalitatief hoogwaardige zorg. Om de afdelingen te ondersteunen kunnen vanuit bijvoorbeeld een IC psychiatrie afdeling consultatieteams worden ingezet. Het consultatieteam is een multidisciplinair team van
deskundigen dat ingeroepen kan worden bij crisissituaties op afdelingen. Dit team kan dexc3xabscalerend te werk gaan op de afdeling maar veel belangrijker is dat het, met zijn specialistische kennis, de afdeling ondersteunt en de deskundigheid op de afdelingen bevordert. Bovendien kan dit team vastgelopen situaties op afdelingen analyseren en de reflectie van het team bevorderen. Ook kan het verbindingen leggen tussen afdelingen.

Conclusie

Het wetsvoorstel Verplichte GGZ is dus op vele fronten achterhaald, sluit niet aan bij de praktijk en is weinig innovatief.

Aanbevelingen mbt wetsvoorstel Verplichte GGZ

Organiseer goede zorg in plaats van xe2x80x9claatste redmiddelenxe2x80x9d!

Clixc3xabnten hebben recht op de best beschikbare zorg en dat moet dus geregeld worden. Gebleken is dat communicatie meer evidence based is dan dwang. Dwang noemt men het laatste redmiddel, dus preventie en communicatie verdienen een kans. Echter het wetsvoorstel Verplichte Zorg voorziet niet in fundamentele alternatieven voor dwang, terwijl deze er wel zijn.

Het nieuwe wetsvoorstel Verplichte GGZ is gericht op xe2x80x9cgevaarxe2x80x9d en xe2x80x9cbeheersingxe2x80x9d, maar de wet zou moeten gaan over goede zorg in crisissituaties, ofwel het bieden van werkelijke intensieve zorg op maat en High Care.

– xe2x80x9cHigh Carexe2x80x9d als eerste stap bij crisis

Volgens het principe van High Care en intensieve zorg zou intensieve crisisbegeleiding de eerste stap dienen te zijn bij een crisis. Een wettelijke High Care-verplichting voor hulpverleners zou een passende mogelijkheid zijn om daar waar een crisis ontstaat, direct een zorgvuldige benadering te kiezen en preventief en proactief bij te springen door nabij te zijn, en niet ontwrichtend op te treden, maar vertrouwen te winnen en te leren anders te reageren. Met een warme benadering zal in een groot aantal gevallen het ijs gebroken kunnen worden. Een wettelijke High-Care regeling kan intensieve zorg beschikbaar maken.

Door een benadering ter plaatse kan een consultatieteam ook meteen de omgeving steunen en bemiddelen in belangenbehartiging, want een crisis is immers ook deels afhankelijk van de draagkracht van de omgeving.

– Aanbodsverplichting mbt intensieve zorg en High Care

Een xe2x80x9cHigh Carexe2x80x9d- aanbodsverplichting kan worden vormgegeven in een zorgmachtiging die betrekking heeft op de hulpverleners, waarmee mogelijkheden beschikbaar gemaakt worden om hulpverlening zo lang als nodig in te zetten IN de crisissituatie, dus zonder tijdsdruk. Bij de xe2x80x9cHigh Carexe2x80x9d benadering heeft de vertrouwensrelatie met de clixc3xabnt prioriteit boven de ouderwetse interventies zoals bijvoorbeeld (dwang)opname, separatie of toediening van (dwang)medicatie.

xe2x80x9cEindhovens Modelxe2x80x9d om goede alternatieven te vinden

Het xe2x80x9cEindhovens Modelxe2x80x9d is een alternatief voor het wetsvoorstel Verplichte Zorg, en is gexc3xafnspireerd door de Eigen-Kracht-Conferentie. (www.eigen-kracht.nl)

De procedure in het Eindhovens Model gaat ervan uit dat oplossingen en compromissen gezamenlijk en xe2x80x9cop maatxe2x80x9d moeten worden gevonden, samen met het sociale netwerk, dat vaak veel kan bijdragen aan het vinden van het probleem en een oplossing.

Bovendien kan via het Eindhovens Model bijvoorbeeld ook in een vroeg stadium urgentie voor vrijwillige zorg op maat worden toegekend om een echte crisis te voorkomen, zodat men niet meer enkel anticipeert op een escalerende crisissituatie, maar ook in een eerder crisisstadium de wachtlijsten kan omzeilen en hulp kan inroepen. Voorkomen is immers beter dan genezen.

Schaf dwang zo snel mogelijk af.

Dwang ondermijnt (vertrouwen in) de hulpverleningsrelatie en draagt niet bij aan welzijn. Sluit aan bij de mensenrechtenverdragen en verleg het perspectief van xe2x80x9cSubstitute Decision Makingxe2x80x9d naar xe2x80x9cSupported Decision Makingxe2x80x9d. Vrij vertaald: van Beheersen naar Intensieve Zorg. Geef patixc3xabnten zorgkeuze en zelfbeschikking.

Stel een doel, het xe2x80x9cGGZ-Millenniumdoelxe2x80x9d : In 2015 wordt er geen dwang meer gebruikt.

Stel alles in het werk om dat doel te halen.