Charity Picture

Gisteren, op zaterdag 29 mei 2010, heb ik een kraampje bemand bij het Reggaefeestje in Cafe 50xe2x80x99s aan de Lijmbeekstraat in Eindhoven. Ik was daar met onze xe2x80x9cCharity Picture Wallxe2x80x9d om aandacht te vragen voor de rechten van psychiatrische patixc3xabnten in Afrika (en Nederland). We hebben ruim 25 euro opgehaald, en we sparen nog even door voordat we dat aan een clientenorganisatie in Afrika doneren (we gaan nog beslissen welke dat wordt). Het was een heel gezellig feestje!

Kopie_van_charitypicture_may2010__2

Charitypicture_may2010_009

Charitypicture_may2010_012 

Advertenties

GGZ-verkiezingsdebat

Op vrijdag 28 mei 2010 was ik in Utrecht bij Ottone, voor het Groot GGZ verkiezingsdebat dat georganiseerd was door LPGGZ, samen met PVP, Fonds Psychische gezondheid en Skipr.

De dag had als titel: Stemmen in de GGZ, Hou de GGZ op de politieke agenda en laat uw stem horen.

Het was een dag die een vreemde wending kreeg.

Ik had wat latex handschoenen meegenomen als symbool tegen visitatie, en die samen met twee foldertjes op de stoelen van de sprekers en de voorste rij gelegd, maar de organisatie vond de handschoenen echter xe2x80x9cgriezeligxe2x80x9d (dat vinden wij ook, als ex-gevisiteerden). Na een korte maar pittige discussie mochten ze gelukkig toch blijven liggen.

Ik had niet verwacht dat het LPGGZ moeilijk zou doen over de latex handschoenen. Voorheen werden dit soort acties juist toegejuicht door het LPGGZ (o.a. op de jaarlijkse werkconferenties Terugdringen van Dwang en Drang). LPGGZ is een landelijk platform voor clienten- en familieorganisaties, waar ik al jaren een goede band mee had. Ik vond het echt vreemd dat de organisatie de latex handschoenen nu opeens als aanstootgevend beschouwde. Maar gelukkig mochten ze wel blijven liggen.   

Visiteren is niet zo veel besproken, maar het gebeurt wel in de gesloten sector. Het is niet opgenomen in het registratiesysteem van dwangmaatregelen (ARGUS), en hoeft officieel dus niet eens gemeld te worden. De xe2x80x9cgewone lichaamscontrolexe2x80x9d (semi-vrijwillig/ met medewerking) bestaat uit 3x bukken terwijl je uitademt (zonder broek, terwijl men kijkt). Als de clixc3xabnt echter niet meewerkt kunnen zeer angstaanjagende taferelen ontstaan: worstelingen om de onderbroek af te nemen, fysieke overmacht om toch tussen de billen te kijken, en soms zelfs indringende inspectie op de tast (met de latex handschoenen). Dit alles onder het motto: xe2x80x9cveiligheid c.q. opsporen van gevaarlijke voorwerpen en/of drugsxe2x80x9d.

En deze gedwongen lichaamscontrole/visitatie vindt plaats buiten het strafrechtelijke systeem om, namelijk in de ZORG, waar het nota bene niet eens geregistreerd hoeft te worden. Maar het gebeurt WEL, en ik heb het persoonlijk meegemaakt, net als vele anderen, ook in de jeugdGGZ. (terwijl kinderen ook geleerd wordt dat ze hun broek niet uit hoeven doen als ze dat niet willen, en als ze onder druk worden gezet dan mogen/moeten ze verzet plegen, opkomen voor jezelf heet dat). En het is zo extreem verwarrend dat men er uitgerekend in de geestelijke gezondheidszorg hele andere theorien op na houdt, zoals xe2x80x9cdat het in het belang van de client is dat er onder dwang dergelijke vernederende lichaamscontroles worden uitgevoerdxe2x80x9d, (een soort aanranding op recept), zelfs op kinderen met ontwikkelingsproblemen. Het lijkt wel alsof men in een soort beroepsblindheid totaal is doorgeschoten in beheersing. Dit kan toch niet!

In het nieuwe wetsvoorstel Verplichte Zorg is ook geen aandacht voor dit thema, alsof men de andere kant op kijkt. Het is taboe, men spreekt er niet over. En men meldt het niet (men is er uiteraard ook niet trots op). Het is de duistere kant van de psychiatrie, grote onmacht en wanhoop. Het wordt tijd dat men de dingen durft te benoemen, hoeveel pijn het onderwerp eenieder ook doetxe2x80xa6

Het moet bespreekbaar zijn, zodat men ook aan betere oplossingen kan gaan werken.

De latex handschoen is een signaal aan de politiek dat visiteren een onderwerp is als het gaat om Dwang en Drang. Ik vind het echt onaanvaardbaar, vooral bij jongeren, en dit hoort op de politieke agenda. Het mag niet doodgezwegen worden. DAAROM had ik de latex handschoenen meegenomen naar het debat.

En volgens mij is het juist nu nog steeds hard nodig dat we protesteren tegen visitatie, want doorgaans mijdt men het onderwerp liever, en dan verandert er niks, dan blijft het ongeregistreerd, onerkend, en onopgemerkt, en dat geeft vreselijk lijden aan de clixc3xabnt. Er zijn wel degelijk grenzen aan het toelaatbare.

Ik ben me nu aan het beraden op vervolgacties tegen lichaamscontrole/visitaties in de GGZ.

Terug naar het debat:

De onverwachte confrontatie bij binnenkomst, over de xe2x80x9cgriezeligexe2x80x9d latex handschoenen gaf mij een vreemd gevoel, en ik zat die middag iets minder makkelijk op mijn stoel.

Ik heb gedurende de eerste themaxe2x80x99s alleen geluisterd, want ik was gevraagd om bij thema 3 (Dwang en Drang) een bijdrage te doen, en na de confrontatie bij binnenkomst begreep ik eigenlijk niet meer wat ze dan van mij verwachtten, wat mijn bijdrage zou moeten zijn aan dit debatxe2x80xa6 Ik heb altijd een goede relatie gehad met het LPGGZ, dus ik wilde ze ook niet voor de voeten lopen. Maar waarom hadden ze me dan uitgenodigd, als mijn acties niet gewaardeerd worden? Ik vond het vreemd en wist niet zo goed wat ik ermee moest.

Ik heb me eigenlijk beperkt tot goed luisteren, aantekeningen maken, en ik ben alleen bij thema 3 Dwang en Drang even aan het woord geweest. Het was heel erg jammer dat er veel te weinig tijd was om over Dwang en Drang te praten, omdat de voorgaande themaxe2x80x99s uitgelopen waren. Uiteindelijk zijn er maar enkele minuten aan het onderwerp besteed, en de debatleiding was ook niet optimaal. Er werden eerst opmerkingen vanuit de zaal verzameld, en vervolgens kreeg elke partij slechts 15 seconden (!!) om erop te reageren, omdat we al in de pauzetijd zaten. Dat was echt chaotisch en deed geen recht aan het onderwerp. De korte oneliners vlogen in het rond, en niemand kon nog bijhouden welke partij nou wat zei. De zaal wilde vervolgens ook niet stemmen over dit thema, omdat er te weinig informatie was, en de organisatie besloot vervolgens dat de pauze begon.

Ik vond het tegenvallen dat dit onderwerp ingekort en afgekapt was. Maar ja, het is zoals het is. Ik besloot me verder maar op de achtergrond te houden en dat heb ik ook gedaan.

Ook het laatste thema over Eigen regie, Herstel en Ervaringsdeskundigheid viel weg ivm tijdgebrek. De andere themaxe2x80x99s van de middag waren: Eigen Bijdrage, Bezuinigingen, Jeugdzorg en Participatiebeleid. Dat waren vooral stelseldiscussies over financiering en systematiek, maar de meer zorg-inhoudelijkere themaxe2x80x99s zoals Dwang en Herstel zijn helaas xe2x80x9cwegbezuinigdxe2x80x9d vanwege tijdgebrek. 

Het debat zelf was verder wel levendig. De vertegenwoordigers van de politieke partijen gingen onderling stevig in discussie, en gaven zo goed mogelijk antwoord op de vragen vanuit de zaal. Ik vond wel dat er vrij veel psychiaters, voorzitters en andere boboxe2x80x99s aan het woord kwamen, en ik vond zelf dat dat een beetje ten koste van het clienten- en familieperspectief ging. Maar toch was het wel een echt interessante middag.

Ik had gehoopt om nu een soort overzicht te kunnen maken, van de standpunten en visies van verschillende politieke partijen rond het thema Dwang en Drang, maar helaas is dat dus niet mogeli
jk, omdat dit niet over het voetlicht is gebracht. Dat vind ik echt jammer.

De debatmiddag was dus anders dan ik had verwacht, en ik voelde me niet echt op mijn plek daarzo. Maar ach, zo is het nu eenmaal. Ik blijf gewoon actievoeren op mijn eigen manier. En ik heb vandaag in ieder geval wel weer een punt kunnen maken van dwangtoepassing in de GGZ, dus: missie volbracht, al is het met een beetje een vreemde nasmaak. 

Gesprek met EigenKracht-coordinatoren over het Eindhovens Model

Vandaag, 27 mei 2010 heb ik een bijeenkomst gehad met twee experts van de EigenKrachtConferentie: Wil Janssen (regiomanager) en Fiet Verbeek (landelijke coxc3xb6rdinatie). We kwamen bij elkaar om over het Eindhovens Model te praten, wat gebaseerd is op de EigenKrachtConferentie.

Het was een fijn gesprek en we zaten op dezelfde lijn, maar het is nog niet helemaal duidelijk hoe de verhoudingen liggen tussen de bestaande EigenKrachtConferentie en het Eindhovens Model. We hebben samen een interessante brainstorm-sessie gehad over randvoorwaarden en doelstellingen enz., en we zijn er nog niet helemaal uit. Wel hebben we de intentie om te kijken of we dit gezamenlijk kunnen doen.

We hebben de afspraak gemaakt dat zij suggesties zullen maken voor het stappenplan, zodat het gedeelte van de EigenKrachtConferentie ook echt is zoals de bestaande EigenKrachtConferentie is opgezet, zodat dit helder en zuiver blijft. (o.a. woordkeuze)

Vervolgens zullen we bekijken of er in het Eindhovens Model een officixc3xable (reguliere) EigenKrachtConferentie kan worden uitgevoerd als onderdeel van de procedure in het Eindhovens Model. In het Eindhovens Model zijn ook de stappen ervoor en erna ingebed (EKC als onderdeel van de procedure in GGZ-gerelateerde / psychosociale / maatschappelijke crisissituaties).

Mochten er uiteindelijk te grote verschillen zijn met bedoelde opzet van het Eindhovens Model en de bestaande EigenKrachtConferentie (bijv. op het vlak van gesprekscoordinatie en begeleiding / consultatieteam), dan is het wellicht duidelijker om in de uiteindelijke procedure niet de naam EigenKrachtConferentie te gebruiken (daarom is de huidige werknaam ook xe2x80x9cEindhovens Modelxe2x80x9d).

De suggesties mbt het stappenplan zullen mij toegezonden worden, en dan zal ik kijken of dit aansluit bij het model dat ik voor ogen heb. Als dat zo is, dan kunnen we dit Eindhovens Model gezamenlijk opzetten (ism GGzE en gemeente), wat uiteraard voordelen biedt voor iedereen.

Rond september willen we dan het definitieve plan klaar hebben, zodat de pilot kan starten.

Ik heb er wel een goed gevoel bij. Het was een prettig gesprek, waarbij we elkaar denk ik wel hebben kunnen vinden.

Reactie op Nova – minstens 20 psychiatrische patienten langdurig opgesloten

Op zaterdag 22 mei 2010 was er een uitzending van Nova op Nederland 2 over het langdurig opsluiten van psychiatrische patienten.

Zie ook de website van Nova: http://www.novatv.nl/page/detail/uitzendingen/7840# 

In de uitzending werd gemeld dat er in de GGZ zeker 20 personen langdurig in een isoleercel verblijven, terwijl minister Klink vorig jaar meldde dat er xe2x80x9cslechtsxe2x80x9d ongeveer 5 personen langdurig werden op gesloten in Nederland. Het ware aantal is waarschijnlijk nog hoger dan 20, omdat niet alles goed gemeld wordt.

Dit is altijd weer pijnlijk en schokkend om te horen. Mensen die langdurig opgesloten worden, dag in dag uit tussen de muren, met een kartonnen po, een lelijk en ruw scheurhemd, met bijpassende ruwe dekens en een plastic kil matras, en TL-licht, en luxaflex. En wat knopjes. Verder een klok, zodat je de hele dag bewust kan kijken hoe je leven aan je voorbij trekt.. weer een seconde in eenzaamheid, weer een seconde zonder compassie… en die seconden worden minuten, en dan kwartieren, uren, etmalen, dagen, weken, maanden, en zelfs jaren. Met alleen een klok en een po.. en je wettelijke recht op 9 contactmomenten per dag.. en als je geluk hebt en ze kunnen het organiseren en inplannen mag je soms luchtenxe2x80xa6

DAT IS GEEN ZORG en heeft niets met welzijn te maken. In de GGZ zitten mensen die daar zitten vanwege psychosociaal problemen, waarbij er een interactie-probleem is ontstaan met de omgeving (bijv. problematisch en maatschappelijk moeilijk aanvaardbaar gedrag). Clienten doen dit niet vanwege criminele bedoelingen, maar vanuit onmacht.

De zorg heeft als taak om clienten te empoweren om op een andere manier om te gaan met de onmacht, maar in een cel vind geen behandeling plaats. Het is een beheersmaatregel die niets met zorg te maken heeft. Langdurige opsluiting in de GGZ is onmacht met onmacht beantwoorden, waardoor uiteindelijk iedereen onmachtig wordt. Opsluiting in de zorg is zinloos en mag geen zorg genoemd worden.

Gelukkig is er in de hele GGZ een cultuuromslag aan de gang, maar er zijn ook nog steeds veel schrijnende praktijken overal in het land, zoals de ruim 20 personen die langdurig in de isoleercel zitten in de GGZ in Nederland (oplopend tot 7 jaar).

Het is erg goed dat Nova dit onderwerp blijft vasthouden en de noodzaak tot veranderen wederom onder de aandacht brengt.

Op sommige plaatsen is het aantal separaties gestegen, maar ook korter geworden. Het gemiddelde is nu enkele uren (dat was vroeger ca 11 dagen), en langdurige opsluiting komt al wel veel minder voor dan vroeger. Clienten krijgen nu sneller een nieuwe kans en mogen sneller uit de separeer. Clienten zitten dus gemiddeld wel minder uren in de separeer.

Echter de cijfers mbt isoleercelgebruik zijn nog steeds niet betrouwbaar. Sinds enkele jaren bestaat er een nieuw registratiesysteem (ARGUS) waarmee instellingen tegenwoordig moeten werken. Maar het registreren van opsluiting in de separeer, afzondering en kamerprogrammaxe2x80x99s is nog steeds niet helder genoeg en wordt niet eenduidig toegepast.

Het gebruik van de separeercel moet altijd gemeld worden (zowel vrijwillig als onvrijwillig), maar soms wordt een separatie onterecht als xe2x80x9cvrijwilligxe2x80x9d aangemerkt, bijvoorbeeld als de clixc3xabnt vrijwillig opgenomen is en geen IBS of RM heeft. Volgens de wet mag er dan geen dwang worden toegepast (alleen op eigen verzoek), maar toch gebeurt het nog steeds dat vrijwillig opgenomen clienten ook dwang krijgen opgelegd. Dit wordt dan weggeschreven als xe2x80x9cvrijwillige separatiexe2x80x9d terwijl de clixc3xabnt dit helemaal niet wil (dus is het ook niet vrijwillig).

Ook worden er op allerlei plaatsen kamerprogrammaxe2x80x99s gebruikt, die eigenlijk naar eigen inzicht worden toegepast en geregistreerd. De ene instelling hanteert alleen vrijwillige kamerprogrammaxe2x80x99s (bijv. dwang op eigen verzoek of drang), terwijl de andere instelling aan gedwongen kamerprogrammaxe2x80x99s doet, en zelfs gestripte kamerprogrammaxe2x80x99s (in een kale kamer). De huidige cijfers mbt isoleercelgebruik zijn dus geen werkelijke afspiegeling van het totale aantal eenzaam opgesloten personen in de GGZ (in de separeer, afzondering of kamerprogramma).

Het is goed dat Nova aandacht geeft aan dit probleem, want de rechten van clienten zijn vooralsnog gekoppeld aan de registratie. De inspectie heeft namelijk geen tijd voor nader onderzoek, gaat niet in op persoonlijke situaties (enkel bij calamiteiten zoals overlijden) en houdt alleen toezicht op de cijfers. Als de cijfers niet betrouwbaar zijn, ben je als clixc3xabnt dus niet eens in beeld bij de inspectie en is er feitelijk dus ook helemaal geen wettelijk toezicht.

Wij als Actiegroep zijn nooit een voorstander geweest van deze afstandelijke manier van toezicht en zogenaamde xe2x80x9crechtsbeschermingxe2x80x9d op basis van dossiers. Wij willen een veel individueler en persoonlijker toezicht op de legitimiteit en kwaliteit van dwangtoepassingen, want er gebeuren nog veel dingen in de GGZ die echt mensonterend en onrechtvaardig zijn, zonder dat de clixc3xabnt daarbij een mogelijkheid heeft om zichzelf uit die positie te bevrijden, want die wordt op dat moment doorgaans xe2x80x9cwilsonbekwaam, buiten de realiteit en gevaarlijkxe2x80x9d genoemd, waardoor vaak er niet eens meer geluisterd wordt en je lot in handen van derden komt. De clixc3xabnt wordt dan totaal afhankelijk gemaakt van zijn omgeving, zonder onafhankelijk objectief toezicht op de betreffende situatie. Dat is werkelijk onacceptabel.

Bij Nova kwam ook een lijstje van instellingen in beeld die vorig jaar meer gesepareerd hebben. Daarbij stond ook de PAAZ afdeling van het Catharina ziekenhuis in Eindhoven. Het is mij bekend dat PAAZ-afdelingen nauwelijks aanspraak kunnen maken op het budget voor het terugdringen van dwang dat GGZ Nederland beheert (dat wordt gewoon afgewezen). Uiteindelijk is het dan ook niet zo vreemd dat wanneer er geen geld is om verbeterprojecten door te voeren, er ook niet zoveel verbetering optreedt.

Het is dan ook niet helemaal eerlijk om vervolgens een beetje appels met peren te vergelijken en de PAAZ als xe2x80x9cslechte afdelingxe2x80x9d in het nieuws te brengen. Dat is demotiverend voor de PAAZ en dat willen we niet. Ik zou liever zien dat ze geholpen worden om vooruit te komen, voordat men naar ze gaat wijzen als xe2x80x9cslecht voorbeeldxe2x80x9d.

Het was fijn om te merken dat de ondertoon van de uitzending was dat separeren moet stoppen, en dat daarin gexc3xafnvesteerd moet worden.

Om separeren te stoppen is meer deskundigheid, aandacht en begeleiding nodig. Zorg draait om nabijheid en daarvoor is meer personeel nodig (een verdubbeling). Dat kost wat, maar separeren is niet meer normaal
het moet veranderen!

Het is daarbij goed om te beseffen dat slechte ineffectieve zorg en de gevolgen daarvan op de lange termijn duurder zijn dan goede efficiente zorg, dus de investering in de zorgkwaliteit zal zich ook terugverdienen.

Ik vond het wel een goede uitzending, die de zaken opnieuw scherp zet. Er is duidelijk een noodzaak tot verdere verandering in de GGZ.

Zie ook de website van Nova: http://www.novatv.nl/page/detail/uitzendingen/7840# 

GGzE – Aftrap High Care en werkbezoek van VWS

Op woensdagmiddag 19 mei 2010 was de startbijeenkomst van High Care bij de GGzE in de kleine zaal van het conferentiecentrum. De startconferentie was een intern bij de GGzE en de aanwezigen waren dan ook allemaal werknemers van de GGzE (verpleegkundigen, vaktherapeuten, psychologen, projectleiders, ervaringsdeskundigen enz.).

Roelof heette ons welkom bij de startbijeenkomst en vertelde dat de Raad van Bestuur de lat hoog legt voor de tweede fase van xe2x80x9cHet Roer Omxe2x80x9d zoals het dwangreductieproject bij de GGzE heet. De roep om de cultuuromslag komt niet uit interne hoek, maar van de overheid (wetgeving), verzekeraars (kosten) en de inspectie. Het is nodig om duidelijk te krijgen wat er inmiddels bereikt is en wat er nodig is om vooruit te komen.

Er komt nieuwe kennis bij, zoals training in communicatie, het betrekken van familie en ervaringsdeskundigen, en technische mogelijkheden die kunnen bijdragen aan drukvermindering. Maar men ziet ook vaak dat afdelingen kennis zelf houden, als specialisme. De omslag gaat dus traag. Er moet aan getrokken worden en energie in gestopt worden.

Separeren is niet normaal en moet verminderen. High Care is echt nodig als stap. Separatie is geen zorg, maar hoe moet er dan omgegaan worden met gevaarlijk gedrag? Wanneer belt men de politie? Waar ligt de grens? Dit moet bespreekbaar zijn, om een antwoord te vinden op de vraag wat en hoeveel er nodig is om aan het einde van het jaar een aantal separeers te sluiten, bijvoorbeeld 3. Roelof vroeg nog xe2x80x9cWelke afdeling wil?..xe2x80x9d , maar het bleef erg stil. 

Daarna was het woord aan Erik Kuijpers, projectleider Het Roer Om.

Erik vertelde over de High Care visie en de High Care consultatieteams die gestart zullen gaan worden.

Hij begon met de opmerking dat verpleegkundigen respect verdienen omdat zij zichzelf in moeten zetten bij het moeilijke werk in de GGZ met de vele verschillende perspectieven. Verpleegkundigen zijn daarbij zelf ook kwetsbaar.

In de GGZ-hulpverlening staat de interactie centraal. Teveel doen is betutteling, en te weinig doen is verwaarlozing. Er is dus een bepaalde xe2x80x9cgrensxe2x80x9d bij elke clixc3xabnt, die het kader en de speelruimte van de hulpverlener bepaald. Een goede werkrelatie kan pas tot stand komen als een hulpverlener goed af kan stemmen op de grens die de clixc3xabnt aangeeft (geen verwaarlozing, geen betutteling, maar de juiste ondersteuning waar nodig). Het is dus belangrijk voor hulpverleners om goed te reflecteren.

Wat separatie kan voorkomen is:

  1. Reflectie (verpleegkundig perspectief)
  2. Clixc3xabntenparticipatie (clixc3xabnten perspectief)
  3. Organisatorische voorwaarden
  4. Alternatieve interventies (High Care)
  5. Projectdoelstelling Het Roer Om

Bij alternatieve interventies (punt 4) gaat het ook vooral om het reflectieniveau. Vaak ziet men namelijk dat er bij en na incidenten en escalaties een hoop xe2x80x9cgedoexe2x80x9d is tussen de clixc3xabnt en de hulpverlener, zoals strijd, wantrouwen enz. Men ziet elkaar niet meer als xe2x80x9cleuke persoonxe2x80x9d maar als bedreiging, en dan is de interactie en dus ook de werkrelatie verstoord en gaat men vaak over tot beheersing en strijd. Op dat moment is er eigenlijk coaching nodig om te reflecteren op de interactie, en de goede werkrelatie te herstellen.

De ervaring is dat het consultatieteam van de KIB bij coaching op andere instellingen ook steeds te maken heeft met situaties waarbij de reflectie binnen het team weg is, en waar men de clixc3xabnt als persoon uit het oog verloren is, en alleen nog maar vanuit angst of onmacht reageert (beheersmatig). Het reflectieniveau is dus een centraal thema bij vastgelopen werkrelaties.

De uitgangspunten voor de High Care visie zijn:

  • Separeren moet teruggedrongen worden en moet een voorbehouden handeling worden (fasering)
  • Verhogen van vaardigheden en reflectie
  • In contact blijven bij crisisontwikkeling
  • Interactie en werkrelatie zijn het uitgangspunt
  • Oordeel is menselijk, maar geen oplossing
  • Clixc3xabnt in crisis heeft behoefte aan echtheid
  • Clixc3xabnten en familie ervaringen inzetten bij crisisontwikkeling
  • Bouw van begeleide afzondering (High Care Unit, gebouw FF)

Op basis hiervan is het High Care model bij de GGzE ontwikkeld.

High Care bestaat uit getrapte zorg (stepped care) en kan weergegeven worden in de High Care piramide (ook bekend als het xe2x80x9cbrandweermodelxe2x80x9d met een specialistische top en een brede preventieve basis). De piramide is opgebouwd uit verschillende zorg-interventies (stepped care) en bevat van top naar basis:

o       High Care Unit

o       High Care medewerkers

o       High Care Consultatieteams

xc2xb7        DDG nieuwe stijl

xc2xb7        Toolkit bejegening

xc2xb7        Heldere communicatielijnen

xc2xb7        Preventiebeleid

xc2xb7        Gastvrijheid

De interventies van het onderste deel van de piramide zullen instellingsbreed op elke afdeling doorgevoerd worden, en de top van de piramide is de specialistische Intensievere zorg, voor als het op de gewone manier toch niet lukt.

De top van de piramide bevat de coaching door het consultatieteam (dat symboliseert het reflectieniveau), de inzet van High Care medewerkers op een afdeling (als een soort PIT-hulp in de kliniek) en tenslotte is de laatste stap overname door de High Care Unit, waarvan er 3 gaan komen bij de GGzE. Bij de High Care Unit kan men 1 op 1 begeleiden, afzonderen en vooralsnog ook nog separeren.

Vanuit de High Care Unit wordt ook gezorgd voor kennisuitwisseling door voorlichting en training op themaxe2x80x99s.

Bij crisisontwikkeling worden dus eigenlijk de volgende High Care interventies doorlopen, en dat kan op elke locatie:

xc2xb7        vroegsignalering (individueel en groep)

xc2xb7        team coaching (reflectie, incidentbespreking)

xc2xb7        de-escalatievaardigheden (trainingen interactie, non-verbale technieken: presentie, verbale technieken: motiveren en WKS model, fysieke technieken: holding)

xc2xb7        (aanbod) comfortroom (prettig, zelfcontrole)

xc2xb7        (aanbod) kamerprogramma (enkel vrijwillig, overeenstemming of drang)

En als dit alles de crisis of escalatie niet heeft kunnen voorkomen, dan kan er op de High Care Unit verder worden gegaan met intensievere en specialistischere interventies, zoals:

xc2xb7        begeleide afzondering (met inzet naastbetrokkenen)

xc2xb7        separeren (wordt beschouwd als probleem, geen oplossing)

Alle vormen van dwang worden dus voorbehouden aan de High Care.

De begeleide afzondering is een hufterproof ruimte die vriendelijker is dan de separeer. Er staat een stoel, tafel, kast, bank, en er is toegang tot een besloten tuin en wc/douche enz. Begeleide afzondering is bedoeld om separeren te voorkomen en/of te verkorten.

De begeleide afzondering probeert men prettig in te richten zodat de fysieke omgeving op een veilige manier kan bijdragen en ondersteunen bij het rustig worden (theorie van de Retreat). Er zullen onder andere audiovisuele middelen ingezet gaan worden (ism met Philips Research). Er zal aan 1 op 1 begeleiding maatwerk geleverd moeten worden met als doel om in contact te blijven met de clixc3xabnt, waarbij familie en naasten als mogelijk betrokken worden.

Het gebruik van de separeer probeert men te voorkomen. Een separatie van 24 uur is echt een probleem, en dan zullen er uitgebreide stappen gezet moeten worden om dit te doorbreken. Bij een separatie van maximaal 1 week volgt overplaatsing (naar bijv. een andere High Care Unit) om de clixc3xabnt een nieuwe kans te geven.

Er wordt vaak gezegd: xe2x80x9cals er een separeercel is, dan wordt hij ook gebruiktxe2x80x9d. Echter, de cijfers van het afgelopen jaar laten zien dat het sluiten van een separeer niet direct leidt tot minder separaties. Het is dus een complexer probleem dan enkel gemakzucht.

De GGzE kiest er daarom voor om eerst alternatieven vorm te geven, zoals High Care, voordat men de separeercellen definitief sluit. Men wil de drempel voor het gebruik van separeers verhogen, door alternatieven beschikbaar te maken, maar men wil enkele separeers vooralsnog achter de hand houden op gespecialiseerde High Care afdelingen (dat worden: de KIB, Acute Zorg en het Crisiscentrum Psychose).

Uit de cijfers van afgelopen jaar kwam wel naar voren dat er minder gesepareerd werd toen iedereen een eigen kamer kreeg bij de spoedeisende psychiatrie. Dat is een opsteker.

Tenslotte vertelde Erik Kuijpers nog iets over het pad van High Care binnen de GGzE.

De werkgroep High Care is in 2009 begonnen met het ontwikkelen en voorbereiden van High Care. Nu, begin 2010, ligt er een plan voor de uitwerking van de Units en wordt er officieel een begin gemaakt met de invoering van High Care.

In het tweede kwartaal van 2010 zal er een pilot gaan draaien met High Care, waarbij men gaandeweg de nieuwe middelen voor High Care beschikbaar zal maken (methoden, vaardigheden, ruimten, technische middelen enz.).

In het najaar worden dan de eerste resultaten verwacht, en op basis daarvan zal men een plan maken voor het implementatietraject volgend jaar.

De GGzE doet bovendien mee met het Zuidelijk Netwerk, een samenwerking van 5 GGZ-instellingen voor de ontwikkeling van richtlijnen voor High Care die gegrond zijn op de praktijk.

Daarna kwam Gaston van Gaalen (KIB/ werkgroep High Care) en hij gaf een presentatie over de Werkwijze van consultatie en ondersteuning. Binnen de GGzE is namelijk ervaring met consultatie vanuit de KIB-afdelingen (Kliniek voor Intensieve Behandeling).

Het hoofddoel van het consultatieteam is het vlottrekken van een vastgelopen behandelproces, zodat de afdeling het daarna weer zelf aankan.

Nevendoelen zijn: preventie, stabilisatie van symptomen bij de clixc3xabnt, second opinion tav de huidige zorg (symptomen van het team), ondersteuning in het primair proces en crisisinterventie door bijvoorbeeld een opname op de High Care Unit.

Voorwaarde daarbij is dat er intensief contact is met de plaatsende afdeling, en dat er afspraken zijn over de duur van opname (maximaal 3 weken). In die tijd kan dan een beleidsconsult, een teamconsult en de nodige kennisoverdracht plaatsvinden.

De intake gaat via telefonisch contact, waarbij er een lid van het consultatieteam met parate kennis aan de telefoon komt. De High Care is permanent bereikbaar, en via de telefoon wordt een afweging gemaakt of er sprake is van een preventieactiviteit of acute crisis.

Vervolgens wordt er in overleg met het consultatieteam of er een indicatie is voor ofwel een eenmalige activiteit (bijv. advies), ofwel geen vervolg ofwel teamcoaching. In dit overleg van het High Care consultatieteam zitten diverse disciplines, namelijk: casemanagers, een onafhankelijke psychiater, een verpleegkundige van elke High Care Unit (3 dus), een ervaringsdeskundige en een opname-coordinator (bij opstart)

Vervolgens kunnen er interventies gestart worden, te weten: overname van de clixc3xabnt (tijdelijke opname op High Care Unit), ondersteuning op locatie, combinatie van voorgaande, en teamcoaching door High care consultatieteam.

Elke High Care Unit zou minimaal 2 bedden beschikbaar moeten hebben voor High Care. Op elke High Care Unit zou daarvoor een opschaling nodig zijn van 3 Ftexe2x80x99s aan verpleegkundigen die qua formatie voldoen aan de veldnormen GGZ. Dat betekent dat er bij de GGzE 9 verpleegkundigen extra nodig zijn om dit High Care concept mogelijk te maken..

Een opname binnen High Care
duurt zo kort mogelijk en maximaal 3 weken (veldnormen GGZ). De behandeling bestaat uit: plaatsing op een unit, stabiliseren van gedrag en terugkeer met eventuele nazorg. De nadruk ligt op samenwerking met clixc3xabnt en systeem en na herstel van samenwerking vindt terugkeer plaats. De coxc3xb6rdinatie van het proces ligt bij het High Care team, maar de verwijzer blijft medeverantwoordelijk voor het zorgproces.

Binnen het dagelijks overleg wordt elke casus gexc3xabvalueerd.

Goede High Care vereist inzet en samenwerking van alle disciplines, zoals verpleegkundigen, psychiaters, casemanagers en ervaringsdeskundigen.

De competenties die belangrijk zijn voor een High Care team zijn o.a. beschreven in de xe2x80x9cvisie en veldnormen binnen de intensive care in de GGZxe2x80x9d (GGZ Nederland), waarbij de GGzE de volgende aanvullingen heeft:

  • vaardig zijn in kennisoverdracht, coachen en verzorgen van klinische lessen,
  • zicht hebben op en samenwerken met sociale partners GGzE
  • systemisch werken (o.a. met familie)

High Care kan men borgen door het een duidelijke status te geven, met een officixc3xable positie van het High Care team met een bijbehorend functieprofiel, door structurele inbedding van High Care in zowel faciliteiten als gedachtegoed in alle lagen van de organisatie, en door helderheid in taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van het High Care team.

Na een korte pauze vertelde Ellen Jacobs over het tijdspad naar operationalisering. xe2x80x9cVan inhoud naar organisatie: De plannen van eisen zijn er, nu nog de architectuurxe2x80x9d zo luidde haar presentatie.

Erik Kuijpers en Gaston van Gaalen hebben duidelijk uiteengezet wat wenselijk zou zijn, en het is nu aan de organisatie om daar wat mee te doen (bottom up).

De pilot met High Care zal midden 2010 starten en men moet nu middelen vrijmaken voor dit project. De pilot gaat enkel over de top van de piramide, de High Care, en zal ook nog niet instellingsbreed worden opgezet.

Na de eerste experimentele pilot wil men in 2011 starten met de volledige implementatie van de High Care. Dan moet dus de rest van de High Care plannen (de basis van de piramide) ook worden ingevoerd, zoals deskundigheidsbevordering, gastvrijheid en fysieke ruimten enz.

In 2012 wil men het totale pakket (de hele piramide) klaar hebben en borgen in de hele GGzE.

Het doel van de pilot is om ervaring op te doen en gegevens te verzamelen voor het realiseren en implementeren van High Care in 2011.

Aan de hand van de eerste evaluatie van de pilot (in oktober/november 2010), zal er ook worden gekeken naar deskundigheidsbevordering en DDG nieuwe stijl bij de Woenselse Poort (TBS-kliniek), de huisvesting, de definitieve organisatie van High Care en de borging in de Plan en Control cyclus (ofwel de verdeling van middelen zichtbaar maken aan het zorgkantoor: hoeveel uur/ wat is er geregeld).

Wat er nog duidelijk moet worden voordat de High Care pilot start is:

  • Borging: wie is verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering?
  • Clientenlogistiek: hoe regel je een extra functie erbij in de GGZ?
  • Hoe te registreren in xe2x80x9cuserxe2x80x9d op klinisch pad?
  • Organisatorische eenheid: hoe zit het met eigen registratie van kosten?
  • Arbeidsvoorwaarden, functieprofiel, medewerkers aanstellen en training en scholing

Daarna was er discussie met de aanwezigen (allemaal medewerkers van de GGzE). Er was niet op alle vragen een antwoord, maar het was een verhelderende dialoog.

Als eerste werd er gevraagd welke rol de ervaringsdeskundige krijgt die men in het consultatieteam wil betrekken. Meedenken of meewerken? Dat was nog niet helder.

Daarna vroeg iemand of men de separeers bij de Woenselse Poort (TBS-afdeling) ook wilde gaan sluiten, maar dat is vooralsnog niet het plan, men wil wel kijken of het daar ook anders kan.

Vervolgens kwam er een hele discussie over de beddenregie bij de High Care. Worden de (tijdelijk lege) HC-bedden straks ook gebruikt voor acute opnames als er een beddentekort is? Het antwoord is nee. Het is de bedoeling dat de beddenregie op de HC-Unit bij het HC-team komt te liggen (net als op een medische IC), waarbij het HC-team dus beslist wie er wel/niet van een HC-bed gebruik maakt. Men wil streven naar een unit met zuivere High Care-functie (professionaliteit).

Ook werd er gevraagd of het niet beter was om een psycholoog in het consultatieteam te hebben dan een psychiater, want psychiaters blijken nou eenmaal geen kartrekkers te zijn in het terugdringen van dwang, en bovendien heeft een psycholoog ook nuttige kennis. Ook zou men kunnen denken aan een systeemtherapeut, ivm systeemgericht werken. Uiteindelijk gaat het er vooral om dat het niet slechts 1 persoon is, maar een breed multidisciplinair team.

Ook was doelgroepspecialisatie een thema: Komt hetzelfde consultatieteam bij alle psychiatrische afdelingen, ook bij ouderen, jongeren en forensische zorg? Tot dusver is dit in principe inderdaad het geval, al worden er in de consultatieteams ook High Care medewerkers gerouleerd. Als blijkt dat er redenen zijn om het anders te doen en te specialiseren zal men daarnaar kijken.

Verder was er nog wat onduidelijkheid rond de timing van een consult, en hoe zoxe2x80x99n consultatie ontvangen zou worden op de werkvloer (als een afgang?). Qua timing kan dat zijn preventief, thematisch, of als de situatie al ontwricht is. Het consultatieteam is geen eiland, maar moet laagdrempelig in de organisatie staan. Door de teamcoaching en uitwisseling van kennis en ondersteuning zal hopelijk vertrouwen groeien. Het is juist mooi als een verpleegkundige een hulpvraag mag hebben (voorbeeldrol). Een verpleegkundige hoeft niet altijd alles zelf op te kunnen lossen, en het is juist erg belangrijk als men goed is in het tijdig signaleren van naderende onmacht.   

Tenslotte was er nog wat discussie over het clientvervoer naar de separeer/ High Care Unit. Dat is dan niet meer intern verborgen, maar openlijk zichtbaar over het terrein, en dat vond men xe2x80x9conterendxe2x80x9d (NB, als het openlijk zichtbaar is vind men het opeens een probleem). Er werden ideexc3xabn gegeven zoals een busje, een brancard, een taxi, lopend, samenwerken met politie enz. Er zal een nieuwe training gegeven worden op de GGzE, waarin o.a. holding aan bod zal komen.

Ik weet zelf
dat de trend bij de nieuwe trainingen is om xe2x80x9cminder haastxe2x80x9d te hebben, ofwel minder te trekken aan de clixc3xabnt, maar gewoon ter plekke al te de-escaleren. Het vervoer is niet het doel, dus waarom zou je gaan vechten? Het gaat vaak in de eerste plaats om het terugbrengen van rust in de situatie. Ik hoop ook echt dat dat de trend bij GGzE wordt.

Het was een zeer interessante middag, en ik heb veel informatie gekregen die nuttig zal zijn bij het uitwerken van het Eindhovens Model.

*

Vandaag, op dinsdag 25 mei kwam een delegatie van het Ministerie van VWS op werkbezoek bij de GGzE om op de hoogte te worden gebracht van de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van High Care bij de GGzE. Ik was daarbij uitgenodigd om mijn feedback te geven. De delegatie bestond uit Wim Brunenberg, Lobke Hurkmans en Thijske Fraanje.

Erik Kuijpers, projectleider het Roer Om (GGzE) ontving ons bij de GGzE en gaf een inleiding over de High Care ontwikkeling bij de GGzE (zie de voorgaande presentatie van High Care die op 19 mei aan de medewerkers van GGzE is gegeven).

Er werd doorgevraagd en doorgepraat tot het iedereen duidelijk was wat High Care bij de GGzE betekent.

Het was leuk dat er door Wim Brunenberg werd gezegd dat Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! verantwoordelijk is voor het xe2x80x9contploffenxe2x80x9d van de doofpot met het politieke debat en veranderingen in de GGZ tot gevolg.

Daarna gingen we met twee autoxe2x80x99s naar de opname-afdeling Acute Zorg van de GGzE bij het Catharina Ziekenhuis. Daar werden we gastvrij ontvangen door de locatiemanager Acute Zorg, John Swaneveld, die ons een lekker worstenbroodje aanbood in de comfortroom (Eerste 5 minuten van ontvangst). John gaf een korte inleiding over de werking en visie van de afdeling Acute Zorg. En we werden rondgeleid naar de tweede comfortroom, de afzondering en de separeer (een concreet voorbeeld van stepped care).

Ik ben hier al eerder geweest in november 2009. Mijn uitgebreide verslag van dat bezoek staat hier http://tekeertegendeisoleer.web-log.nl/tekeertegendeisoleer/2009/11/high-care-bij-g.html 

John vertelde dat Acute Zorg bij de 8 beste opnameafdelingen van de 40 in Nederland hoorde (inspectie-onderzoek) en stelde heel duidelijk dat dit een top-voorbeeld was, en dat het niet goed is om in de achterblijvers te blijven investeren. Hij zou het niet wenselijk vinden als de overheid nu besluit om bijvoorbeeld zomaar op alle afdelingen extra personeel bij te voegen, zonder verdere eisen te stellen.

Ook bij Acute Zorg hebben ze last van onderbezetting. Er zijn 21 clienten, en een dagdienst met 6 verpleegkundigen, avond 4 en nacht 3. xe2x80x99s Nachts wordt het team vaak aangevuld met GGZ-gespecialiseerde beveiligers (doorgaans 1 mannelijke beveiliger, dat verhoogt het veiligheidsgevoel bij de verpleging). John maakte zich hier terecht druk om, want hij zou er maar al te graag wat medewerkers bij hebben zodat er ook tijd is voor reflectie en het vasthouden van de xe2x80x9chelicopterviewxe2x80x9d.

Uit de cijfers was gebleken dat veel incidenten zich voordoen in de eerste 24 uur van opname, en sindsdien worden alle opnamegesprekken in de comfortroom gehouden (dat is nu standaard). Er is nu al 4 maanden geen nieuwe opname in de separeer terechtgekomen.

John vertelde dat de afdeling geen klachten ontvangt, omdat er erg veel aandacht wordt besteed aan de werkrelatie met de clixc3xabnt en er altijd overal over gepraat kan worden.

Alle dwangtoepassingen worden gexc3xabvalueerd met een ervaringsdeskundige die wekelijks op de afdeling langskomt en achteraf wordt de evaluatie teruggekoppeld naar de verpleging (met toestemming van de clixc3xabnt).

Er zijn 2 kamers met een slot op de deur waar een kamerprogramma kan plaatsvinden. John maakt zich ook druk om het gebrek aan heldere richtlijnen voor kamerprogrammaxe2x80x99s. Bij Acute Zorg geldt de opvatting dat een kamerprogramma alleen op vrijwillige basis, overeenstemming of met drang kan (keuze onder druk), maar op sommige plaatsen wordt een kamerprogramma onder dwang en onvrijwilligheid opgelegd, en dan komt het in de plaats van separeren, maar dan met oneigenlijke faciliteiten, ongecontroleerd en ongeregistreerd. Dit vindt men bij Acute Zorg onacceptabel en als er sprake is van onvrijwilligheid en dwang, dan kiest men uiteindelijk voor afzondering of separeren. Het is belangrijk dat het juiste gereedschap gebruikt wordt voor de juiste klus. En het gereedschap moet aansluiten bij de praktijk.

*

Er is trouwens geen samenwerking tussen Acute Zorg en de naastgelegen PAAZ afdeling in het Catharina ziekenhuis. Dat is absurd, want de PAAZ afdeling is aangemerkt als een van de afdelingen waar het separeergebruik het afgelopen jaar is gestegen (zie tv-uitzending van NOVA 22 mei 2010). De afdeling Acute Zorg is echter een voorbeeld-afdeling.

Er zit enkel een tussendeur tussen beide units, maar die deur is niet open. De samenwerking is nooit van de grond gekomen, en daar liggen ze dan: 2 werelden met hetzelfde doel, afgescheiden door een deur: letterlijk van elkaar gesepareerd. Ik schaam me bijna als Eindhovenaar. Kom op en maak die deur open!

Er gebeurd dus weer veel bij de GGzE. Ik heb het er maar druk mee.

Miniconferentie GGz Breburg in Tilburg

Op maandag 17 mei 2010 was de vierde miniconferentie van het Zuidelijk Netwerk voor de ontwikkeling van High Care. Ditmaal was het bij de GGz Breburg Groep, op de locatie Jan Wierhof Tilburg, en het thema was Preventie en Methodiek.

Martien Pepping heette ons welkom bij GGz Breburg (Breda/Tilburg) en gaf een korte inleiding over het Zuidelijk Netwerk. Het Zuidelijk Netwerk is een lerend netwerk van 5 GGZ instellingen en VUMC (Amsterdam) en heeft als doel het ontwikkelen van betere zorg (High Care) en het terugdringen van separaties en dwang. Door onderling informatie uit te wisselen kan men samen leren, en het VUMC begeleid dat leerproces met wetenschappelijk onderzoek. De 5 deelnemende GGZ-instellingen organiseren om de beurt een miniconferentie, waarbij een High Care-thema nader bekeken wordt. Dit keer is dat dus Preventie en Methodiek.

Vervolgens was het woord aan Yolande Voskes (VUMC) die een presentatie gaf over Preventie en Methodiek bij High Care en dwangreductie, met resultaten van een verkenning binnen GGZ Breburg Groep.

Preventie houdt in: voorkomen dat problemen ontstaan door vroegtijdig ingrijpen.

Er zijn verschillende niveaus van preventie in de zorg, namelijk

  1. Primaire preventie: het voorkomen van (nieuwe) problemen door bijvoorbeeld motivatie van goede leefstijl,
  2. Secundaire preventie: vroeg signaleren en opsporen gezondheidsproblemen
  3. Tertiaire preventie: voorkomen van complicaties en het beperken van de sociale gevolgen

De bovenstaande indeling gaat echter niet alleen over preventie, maar gaat vooral bij stap 2 en 3 over het verbeteren van de zorg. Daarom is er een vernieuwde indeling van preventieniveaus:

  • Universele preventie: voor de algehele bevolking
  • Selectieve preventie: voor hoogrisico groepen
  • Gexc3xafndiceerde preventie: bij symptomen
  • Zorggerichte preventie: terugvalpreventie

De zorggerichte preventie zit op het snijvlak van preventie en hulpverlening, zoals bijvoorbeeld het voorkomen van crisis en dwang.

Preventie binnen High Care vormt globaal gezien het middenstuk in de High Care-piramide (ook bekend als het xe2x80x9cbrandweermodelxe2x80x9d met een specialistische top en een brede preventieve basis). De High Care-piramide is verankert met 3 kernthemaxe2x80x99s: herstel aan de top en een basis gericht op autonomie en participatie. De piramide is opgebouwd uit getrapte zorg-interventies (stepped care) en bevat van top naar basis:

(Herstel)

o       Intensieve zorg

o       Consultatieteams

o       Preventieve interventies

o       Vroegsignalering

o       Zorgconcept

(Autonomie)                            (Participatie)

Binnen GGz Breburg heeft Yolande Voskes een onderzoek gedaan naar het thema preventie, waarbij bleek dat zorgverleners in de praktijk doorgaans niet bewust bezig zijn met het thema preventie, maar vooral met het leveren van goede zorg. Preventie is een troebel begrip op de werkvloer, want eigenlijk is alle zorg ook voor een deel preventie. Hulpverleners herkenden het thema preventie vooral in het voorkomen van crisis en dwang, met de kanttekening: xe2x80x9cvaak is de clixc3xabnt al in crisis en kan men eigenlijk alleen de crisis en de gevolgen proberen te beperkenxe2x80x9d, dus preventie is in de praktijk dan vaak xe2x80x9cin gesprek gaan en blijvenxe2x80x9d.

De preventieve interventies die bij GGz Breburg/ Jan Wierhof in Tilburg worden ondernomen zijn:

  • Vroegsignaleren :
    • Signaleringsplannen xe2x80″ echter overname tussen ambulant en kliniek is vaak lastig vanwege de diversiteit aan plannen.
    • Crisiskaart xe2x80″ in de planning,
    • Broset Violence Checklist (BVC).
  • Triade model :
    • Betrekken van familie xe2x80″ ook op de afdeling als familieondersteuners.
    • Inzet ervaringsdeskundige xe2x80″ in de planning
  • Ketenzorg :
    • (F)ACT xe2x80″ voor een xe2x80x9cwarme overdrachtxe2x80x9d tussen opname en ontslag.
    • Critical Time Intervention Clinic (CTIC). – * presentatie in de middag.
  • Bejegening en attitude:
    • Conflicthantering en persoonlijke veiligheid (o.a. holding),
    • De eerste 5 minuten (gastvrijheid)
    • Aanwezigheid op de groep (groepsverpleegkundige, ook tijdens overdracht),
    • Engagement model (Comfortroom)
  • Reflectie:
    • Evaluatie (ook met clixc3xabnt)
  • Medicatie (als preventieve interventie).

Ik vond wel dat er veel xe2x80x9cplannenxe2x80x9d werden genoemd die nog niet echt uitgevoerd waren (zoals de crisiskaart en inzet ervaringsdeskundige) en ik vraag me af hoeveel prioriteit ze daaraan gaan geven. Maar het blijkt dat de Inspectie al langs is geweest in Tilburg, en dat er een aantal verbeterpunten zijn aangemerkt (oa. de separeers). Er wordt nu dus hard gewerkt aan een inhaalslag op het gebied van kwaliteit, en er is draagvlak voor verandering.

Yolande benoemde nog enkele aandachtspunten die naar voren waren gekomen uit haar onderzoek naar preventie binnen High Care bij GGz Breburg.

Er is coxc3xb6rdinatie nodig van de zorggerichte preventie en de leiding moet kunnen enthousiasmeren. Ook is het belangrijk om niet alleen te evalueren maar ook te reflecteren (intervisie, elke casus). Men wil in het kader van preventie ook graag de fysieke gezondheid (somatiek) van een clixc3xabnt beter in de gaten houden door een bio-psycho-sociale benadering (door gebruik van MEWS – * presentatie in de middag).

Ook is de betrokkkenheid van de clixc3xabnt erg belangrijk bij het slagen van preventie, hoewel dat in de pr
aktijk vaak lastig is bij een crisis, o.a. door schaamte, stigma en drempels.

Voor een omslag van reactief naar preventief handelen dient men vooral in te zetten op selectieve en gexc3xafndiceerde preventie, dus de preventie te richten op hoogrisico groepen en mensen met de eerste symptomen. Dit is feitelijk xe2x80x9czorg vxc3xb3xc3xb3r de voordeur van de GGZxe2x80x9d.

(F)ACT en Bemoeizorg blijken dus onmisbaar bij preventie en High Care, waarbij het vermaatschappelijken van de zorg, betrokkenheid en continuxc3xafteit van zorg, en het voorkomen van een crisis in een vroeg stadium belangrijke themaxe2x80x99s zijn. Het is daarbij ook alom bekend dat het voorkomen van opname ook de beste manier is om dwangtoepassing te voorkomen (ivm de rechtspositie van de clixc3xabnt).

Hierna volgde en korte discussie, waarbij opgemerkt werd dat vaktherapeuten en activiteitenbegeleiders vaak ook bekend zijn met agressieregulatie en nuttig zijn in het kader van preventie, o.a. omdat ze op een andere manier contact maken en vaak sneller bij de xe2x80x9cgezonde kantxe2x80x9d van de clixc3xabnt kunnen komen. Het betrekken van vaktherapeuten zit ook in de planning bij GGz Breburg.

Vanuit de zaal kwam een kritische vraag: xe2x80x9cWxc3¡t moet er dan precies voorkomen worden door preventie?xe2x80x9d. Hierop was geen eenduidig antwoord, maar er werd vanalles genoemd: crisis, Middelen en Maatregelen, controleverlies en regieverlies, verlies van de relationele autonomie van de clixc3xabnt, contact behouden en afzakken voorkomen.

Daarna was het tijd voor de rondleiding. Ik ging naar de gesloten afdeling voor crisisbehandeling op Jan Wierhof 5. Daar waren 2 gesloten units: de IC voor de intensieve crisis en MC (medium care) voor de mensen die meer xe2x80x9cgroepsgeschiktxe2x80x9d waren. Op allebei de units waren 12 bedden en 2 separeercellen (dus 4 cellen in totaal, en die werden ook door omliggende afdelingen gebruikt: Ouderen, Langdurig, Jongeren en Dubbele Diagnose).

Er ging een grote groep naar de IC-unit, en ik ging met de kleinere groep naar de MC-unit. Qua bouw waren allebei de units hetzelfde, alleen bevindt de activiteitenruimte zich op de IC, en heb ik die dus niet gezien. De activiteiten in de naastgelegen IC-unit zijn toegankelijk voor clienten vanuit de MC-unit als de verpleging de gesloten tussendeur open maakt.

De afdeling 5.2 , de Medium Care afdeling van Jan Wierhof 5 was een kale, sobere afdeling (de ouderwetse jaren xe2x80x9970 stijl). Ik kreeg meteen nare herinneringen van mijn eigen opname op een soortgelijke gesloten afdeling terug.

We zagen 2 huiskamers, die eigenlijk leken op lege wachtkamers. Er was een TV en een paar gezelschapsspelletjes, verder tafels, stoelen, en enkele standaard-schilderijtjes aan de muur. Enkele planten. De keuken was altijd open, en de tuin ook. En men ging niet te strak om met bezoekregelingen.

Er was ook een centrale lange gang met allemaal deuren met bordjes: Zit/slaapkamer xe2x80x9cdhr. Jansenxe2x80x9d. Nou, dat schept verwachtingen, maar het bleek nogal een eufemisme, het was een klein, wit, kaal standaardkamertje van nog geen 3 bij 3 met een bed, een tafel en een stoel en een wasbak. Het is eigenlijk gewoon grof om dit karige ziekenhuisachtige onderkomen zogenaamd luxueus te laten klinken door het woord xe2x80x9czit/slaapkamerxe2x80x9d. (Uitgaande van mijn eigen normen heb ik hier trouwens geen enkele echte zitkamer gezien, het was nergens echt gezellig met een bankstel oid, en eigenlijk had alleen de comfortroom een fijne sfeer, en de zonnige binnentuin vanwege het mooie weer).

De kamers konden wel allemaal van binnenuit opengemaakt worden, dus afgesloten kamerprogrammaxe2x80x99s zijn er niet. Dat is dan toch nog een pluspunt.

Er waren 2 verpleegkundigen in dienst op de hele unit, waarvan er 1 al aan de administratie zat, dus er was er nog 1 over voor de groep. Gelukkig was ruim de helft van de clienten bezig met activiteiten buiten de afdeling, want het is toch onmogelijk om met zoxe2x80x99n bezetting voor 12 clienten te zorgen! De mensen worden opgenomen omdat ze xe2x80x9cintensieve zorg en begeleidingxe2x80x9d nodig hebben (intensiever dan ze thuis van hun naasten kunnen krijgen), en vervolgens op zoxe2x80x99n afdeling is ongeveer 1/6 verpleegkundige per clixc3xabnt en ook nog registratieplicht enz. Dus clienten hebben nauwelijks keuze met wie ze willen praten (1 uit 2), en ze hebben eigenlijk xe2x80x9cgelukxe2x80x9d als ze de verpleging xc3xbcberhaupt tijd heeft (1 uit 6). Dat is helemaal geen intensieve begeleiding, laat staan begeleiding op maat.

We kwamen een clixc3xabnt tegen, en hij begon meteen tegen ons te praten. Hij had duidelijk behoefte aan contact. Hij vertrouwde de sap-automaat niet vertelde hij. Het raakte me ontzettend om te zien hoe deze jongen zenuwachtig rondscharrelde op de afdeling, eenzaam en compleet verwaarloosd zonder aandacht. Alleen als hij lastig werd, werd hem gevraagd om iets anders te gaan doen (dus toen hij tegen ons begon te praten werd hem vriendelijk gevraagd om ons met rust te laten, zodat we verder konden gaan met de rondleidingxe2x80xa6 maar waarom waren wij belangrijker dan hem???????? Dat klopt toch gewoon niet). De jongen liep van de tuin naar de huiskamer, door de gang en weer terug. Er was letterlijk niks te doen op de afdeling, behalve rondjes lopen of op een stoel zitten c.q. op bed liggen, xe2x80x9cwachten tot het over isxe2x80x9d.. Mensen verblijven hier gemiddeld ca 3 maanden, maar dat kan ook oplopen tot een jaar. Deze dode, lege sfeer ken ik zelf maar al te goed vanuit mijn eigen ervaringen. Ik vond het een vreselijk sobere en verwaarloosde afdeling. Eigenlijk was het hooguit een kale verblijfsplaats, maar dit leek niet op zorg.

Regelmatig krijg ik de vraag of het zwaar is om afdelingen te bezoeken en dit soort dingen te zien, en ja, het is inderdaad heftig. Deze afdeling bracht veel nare herinneringen naar boven, en het doet echt pijn om te zien dat dit soort eenzaamheid en verwaarlozing nog steeds niet gestopt is. Hoe kan er nou zo weinig aandacht voor de mens zijn, terwijl het nota bene om welzijn gaat? Hoezo is dit crisis-xe2x80x9cbehandelingxe2x80x9d, ze doen eigenlijk helemaal niks!   

Aan het einde van de gang waren 2 separeers, met een dikke bedmatras, scheurkleding, de kartonnen po, en alleen maar een knopje voor de bel (geen bediening van licht, radio enz.). De bel kon ook uitgezet worden (en sprong niet automatisch aan zoals in Venray). Er was geen camera, maar wel een microfoon om af te luisteren. Er was geen automatische brand-ontgrendeling (de Inspectie had hier recent ook aanmerkingen op gemaakt), en er was geen aangesloten binnentuin. Het was echt een ouderwets kil kaal hok.

In de voorruimte waren de wc en douche openlijk in het zicht, en er hing een douchegordijn dat als afscheiding gebruikt kon worden voor enige privacy (dat zag er behoorlijk primitief en onprofessioneel uit). In de voorruimte tussen de 2 separeers was een soort zithoek met de typische stoelvormige matrasblokken. Kil, vervreemdend en kaal. Standaard ouderwet
s.

Men is gelukkig wel bezig met nieuwbouw en andere plannen. De separeers zullen op korte termijn verbouwd gaan worden (oa om aan de inspectie-eisen te voldoen). Ook zijn er plannen om het aantal separeers te verminderen en een van de ruimtes om te bouwen tot bijv. een (begeleide) afzondering met 1-op-1 mogelijkheid.

We liepen terug over de afdeling.

Tegenover de separeers was de rookruimte, een kleine, hele kille rookruimte (2 bij 3) zonder enige aankleding, en niet op een prettige plek. De meeste mensen rookten liever in de tuin (dat kan ik me voorstellen). Er mocht verder nergens binnen gerookt worden.

Er was ook een badkamer, volledig betegeld, en met een heel klein geblindeerd bovenraampje. Ook dit leek meer ziekenhuisachtig dan ontspannend. 

Verderop was het kantoortje voor de verpleging. Dat was zoxe2x80x99n hokje met een glazen deur, en computers en papieren waar alleen de verpleging aan mag komen.

Tenslotte gingen we de comfortroom bekijken. Dat was eindelijk wel echt iets verassend positiefs. De comfortroom is nu 1 jaar oud en ligt tussen de 2 units in (helaas dus niet vrij toegankelijk, maar bereikbaar op verzoek). De comfortroom was warmpjes ingericht, met positief prikkelende elementen. (NB. Dat is echt baanbrekend, want hiermee verlaat men werkelijk het ouderwetse concept van xe2x80x9cprikkelarme kilheidxe2x80x9d en beheersmatige afstandelijkheid , maar maakt men de omslag naar echt xe2x80x9cwelzijnsdenkenxe2x80x9d en gevoelsmatige ondersteuning. Er zijn ook instellingen zoals de GGzE waarbij de xe2x80x9ccomfortroomxe2x80x9d lijkt op een witte wachtkamer, en waar het ouderwetse gedachtegoed blijkbaar nog niet afgeworpen is). De comfortroom van GGz Breburg vond ik echt getuigen van inzicht, en daarom werkelijk indrukwekkend.

Een zijde van de comfortroom was behangen met een bos-print, er was comfortabele bank en een zitzak met kussens. Er was een dressoir-kast met een aroma-apparaat (geur-therapie), en een gekleurde lamp met instelbare licht-effecten, er was een TV/DVD/stereo apparaat. En er stonden palmbomen. Het raam was volledig geblindeerd en er hing een bijpassend gordijn.

Eigenlijk was het maar een klein hokje, maar het was wel de meest knusse plek van de hele afdeling. Het leek eigenlijk meer op een xe2x80x9chuiskamerxe2x80x9d dan de officixc3xable huiskamer. En waarom ziet eigenlijk niet alles er zo uit??

Het was goed om te zien dat de comfortroom echt goed was uitgewerkt. Het ziet eruit als een klein maar goed begin van een grote verandering. Hopelijk worden de andere plannen net zo grondig doorgevoerd.

Na de rondleiding was het tijd voor de lunch, en daarna gingen we met de auto naar Goirle, naar het Cultureel Centrum Jan van Besouw. Daar volgden nog 2 presentaties.

Dennie Wulterkens en Sander van Doorn hielden een presentatie over het Modified Early Warning System (MEWS). Dat is een medische controlekaart om levensbedreigende lichamelijke situaties eenvoudig mee op te sporen.

MEWS is ontwikkeld naar aanleiding van het overlijden van Wim Maljaars in de isoleercel van het SPDC Oost in Amsterdam. Om te voorkomen dat men een acute somatische crisis over het hoofd ziet is er een eenvoudig controlesysteem bedacht waarmee men lichamelijke levensbedreigende problemen snel op kan sporen. Dit is nodig omdat in de psychiatrie vaak de niet-medische diagnose prevaleert en medische problemen daardoor soms niet (tijdig) herkend worden.

Het MEWS-systeem is een controlekaart, waarbij de vitale parameters worden ingevuld, zoals polsfrequentie, bloeddruk, ademfrequentie, temperatuur en bewustzijn. De MEWS-controlekaart geeft dan een waarde tussen de 0 en de 5, die aangeeft of er een medische actie noodzakelijk is. Omdat er objectieve waarden worden gebruikt verloopt de communicatie met artsen hierdoor vaak beter.

Het MEWS-systeem is nooit 100% sluitend, maar kan een hulpmiddel zijn. Het is dus altijd nodig om als hulpverlener je gezonde verstand te blijven gebruiken en af te gaan op je xe2x80x9cniet pluis-gevoelxe2x80x9d.

Ik vond het medische controlesysteem (MEWS) persoonlijk nogal een vergezochte link in het kader van GGZ-crisispreventie en High Care. Maar uiteraard is het wel belangrijk.

Persoonlijk denk ik dat het (h)erkennen van niet-levensbedreigende medische ongemakken misschien wel veel belangrijker is bij het voorkomen van crisis. En ook denk ik dat het MEWS-systeem ook weer typisch zoxe2x80x99n instrument is dat men xe2x80x9cnodig heeftxe2x80x9d wanneer men elkaar niet kent, dus wanneer men geen echte tijd doorbrengt met de clixc3xabnt, en er geen contact is, maar afstand en anonimiteit. Volgens mij wordt hier de plank dus enigszins gemist.

Daarna kwam Johan Manders met een presentatie over de Critical Time Intervention – Clinic, afgekort CTI-C.

CTI is ontwikkeld in Amerika (New York) en is een interventie in ambulante setting om opname te verkomen (zoals de massale slaapzalen voor onverzekerde zieken in New York)

CTI-C is een interventie in de kliniek (Clinic) om xe2x80x9cergerxe2x80x9d te voorkomen, en betere zorg te verlenen. Bij CTI-C worden activiteiten samengevoegd met een doel (erger voorkomen), om helder te krijgen wie, wat, waar, waarom wel/niet enz. 

Een CTI-C interventie vindt plaats op kritische momenten (proactief) en is tijdgebonden, met een beoordelingsfase, een testfase en een overdrachtsfase. Er wordt naar de leefgebieden gekeken (zoals psychiatrie, verslaving, wonen, financixc3xabn, familie enz.) met aandacht voor systematisch rehabilitatie handelen, ofwel herstelgerichte zorg waarbij de regie bij de clixc3xabnt ligt. Vroeger werd verwacht dat de verpleegkundige het probleem van de clixc3xabnt zou xe2x80x9coplossenxe2x80x9d, maar tegenwoordig hebben hulpverleners meer een signalerende rol en proberen ze contact te maken en de clixc3xabnt te steunen in het vinden van een oplossing.

Het doel van CTI-C is in contact blijven en het samen oplossen.

Het is belangrijk om niet in de versnipperde visie van de diverse gespecialiseerde zorgverleners te blijven hangen, maar om de krachten te bundelen en de clixc3xabnt te benaderen als xc3xa9xc3xa9n geheel. CTI-C brengt samenhang aan in de verschillende facetten van de zorg, het zorgt voor betere doorstroom, maar er is veel training voor nodig om ermee te werken.

CTI-C is een van de vele modellen om een verandering te maken. Met CTI-C streeft men naar een gemeenschappelijke open attitude, helderheid in verantwoordelijkheden, de clixc3xabnt centraal stellen en de zorg daar omheen organiseren.

Dit alles overdenkend vraag ik me af of CTI-C nu een he
ruitvinding of herijking van het behandelplan is (zoals het zou moeten zijn). Maar als dat werkt om de omslag te maken naar clixc3xabntgestuurde zorg, waarbij de zorg afgestemd wordt onder regie van de clixc3xabnt, dan maakt het niet uit.

Maar ja, ook al klinkt het CTI-C verhaal wel mooi, het moet wel uitgevoerd gaan worden tegen een achtergrond van personeelstekort, ongeschikte faciliteiten, verwaarlozing en chronische leegte, zoals ik die in de ochtend gezien heb op Jan Wierhof 5. Hoeveel is er xc3xbcberhaupt mogelijk in zoxe2x80x99n armetierige setting?

Het laatste woord was aan Roel Willems, ervaringdeskundige bij GGz Breburg. Hij vertelde uit zijn persoonlijke ervaringen dat het leven wel verandert als je clixc3xabnt wordt, maar dat je leven dan niet stil staat en dat je gewoon mens blijft. Hij vroeg zich wel af waarom het zo pijnlijk is om op dat vlak problemen te hebben. Iemand die blind is kan bijvoorbeeld trots zijn op zijn blindengeleidehond, maar GGz-clienten zijn er vaak niet trots op dat ze geholpen worden. Er is overmatig veel schaamte op het gebied van GGz.

Het is dus ook belangrijk om te zeggen dat je met goede middelen ook goed geholpen kunt worden en dat je je trots kan voelen met je hulpmiddelen. Roel sloot af met de opmerking dat de psychiatrie groeit en steeds beter wordt, en dat er een goede toekomst aan komt.

Dat was een hele mooie afsluiter, en daarna was er tijd voor een hapje en een drankje, voordat iedereen weer naar huis ging. Het was weer een interessante en heftige dag geweest met veel verschillende indrukken.

Gastcollege SPH Amsterdam

Afgelopen maandag, 10 mei 2010, ging ik naar Amsterdam voor een gastcollege aan tweedejaars studenten van de SPH-opleiding van de Hogeschool van Amsterdam. Ik was gevraagd om iets over clixc3xabntenrechten te komen vertellen.

Het college was 2x anderhalf uur, waarbij de leraar ook een inleiding gaf op het thema rechten en plichten in de zorg. In totaal waren er ca 50 studenten, verdeeld in 2 groepen. Ik vertelde mijn persoonlijke verhaal over mijn ervaringen met dwang maar ook over betere zorg, over mijn visie op rechten (mijn boosheid) en hoe ik activist geworden ben. Ik sloot af met een toelichting van het nieuwe VN-verdrag (CRPD) die de zorg uiteindelijk helemaal tot vernieuwing zal stimuleren. Het kan dus niet anders dan dat de zorg in de toekomst zal veranderen, en dat respect voor de clixc3xabnt centraal komt te staan. De studenten wacht dus uitdagend werk.

Mijn presentatie werd goed ontvangen door de studenten, en ik kreeg complimenten dat ik het duidelijk verteld had. Ik vond het zelf ook een fijne middag, en het voelde goed dat ik weer mensen bewust heb kunnen maken en aan het denken heb gekregen.

De laatste tijd ben ik ook weer flink bezig met het Eindhovens Model. De gemeente Eindhoven wil ondersteunen bij het opzetten van een pilot, en er komt nu vaart in de ontwikkeling. Binnenkort volgt meer nieuws.