Dubbele doorbraak: ratificatie VN-Verdrag en Manifest voor separeer-vrije GGZ!

Eindelijk weer een Nederlandse blog-bericht, na talloze internationale activiteiten.

Het lijkt erop dat we eindelijk gelijk krijgen. Isoleercellen in de Nederlandse GGZ gaan verdwijnen!!

Er zijn een aantal heel positieve ontwikkelingen gaande. Het is een lange blog, maar er is ook zoveel gebeurd!

VN Verdrag geratificeerd
Nederland heeft – eindelijk – op 14 juni 2016 het VN Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD) geratificeerd!! Dit is goed nieuws, want dit VN-verdrag benadrukt dat gedwongen behandeling en vrijheidsbeperking in de zorg een schending van de mensenrechten is.

Het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen wordt per 14 juli 2016 van kracht in Nederland, zoals de berichtgeving van het College voor de Rechten van De Mens uitlegt op deze pagina: https://www.mensenrechten.nl/dossier/nederland-en-het-verdrag-inzake-de-rechten-van-personen-met-een-handicap

NB: Helaas stelt het College voor de Rechten van de Mens in het bovengenoemde bericht ten onrechte dat de wet Zorg en Dwang bijdraagt aan de realisatie van het VN-verdrag,( door het zogenaamd bevorderen van de deelname aan de samenleving en een sterkere rechtspositie). Maar niets is minder waar. (zie o.a. de Guidelines on CRPD Article 14 op de website van het VN-Committee voor dit Verdrag: http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CRPD/Pages/CRPDIndex.aspx )

De ratificatie betekent dat ons land, via onze overheid, een verplichting is aangegaan om de rechten uit het VN-verdrag te verwezenlijken. De ratificatie is dus een mijlpaal, en geeft ons een sterk politiek breekijzer om de wetgeving, de jurisprudentie en de praktijk te veranderen.

Stichting Mind Rights verwacht o.a. dat politici nu zullen besluiten tot de noodzakelijke verwerping van de wetsvoorstellen Zorg en Dwang, Verplichte GGZ, en Forensische Zorg, die alle drie strijdig zijn met het VN-Verdrag (met name mbt artikel 12, 14, 15, 16, 17 en 19, en 25 van het VN-verdrag).
Zie ook de kritiek van Stichting Mind Rights op het Wetsvoorstel Verplichte GGZ: https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2015/10/20/reactie-op-wetsvoorstel-verplichte-ggz-is-nederland-nog-een-rechtsstaat/

We zullen de verdere stappen voor de implementatie van dit VN-Verdrag nauwlettend volgen, aangezien er in de ratificatie-wet (Kamerstuk 33 992 / R2034 en met name de toelichting nr.3) nogal wat hiaten zitten, zie ook https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2014/10/29/nederlandse-ratificatie-wet-op-gespannen-voet-met-vn-verdrag-artikel-14/

Waar was ik toen Nederland het VN-verdrag ratificeerde?
Op het moment van ratificatie op dinsdag 14 juni 2016, was ik bij de Conference of State Parties to the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities (COSP CRPD) bij het VN-hoofdkantoor in New York. De COSP is een grote vergadering met staatsdelegaties van alle ratificerende landen en talloze NGOs (“goede doelen”) en DPOs (disabled people’s organizations), om samen kennis uit te wisselen mbt de implementatie van het VN-verdrag wereldwijd.

De ontvangst van de Nederlandse ratificatie werd bevestigd bij de plenaire mededelingen tijdens de COSP. Een echte mijlpaal. Ik verwachtte een blije dag te beleven, maar ik had toch wel enige aanvaringen met de Nederlandse delegatie, die blijkbaar nog wat te leren hebben over de inhoud van het VN-Verdrag (net als het College voor de Rechten van de Mens). Dat was enigszins pijnlijk, maar de hele COSP is een leermoment voor staatsdelegaties, dus wie weet…
Al mijn verslagen van mijn deelname aan de COSP zijn te vinden op mijn reisblog: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslagen/504424/conference-of-state-parties-un-crpd/1

Mijn deelname aan de COSP werd mogelijk gemaakt door crowdfunding, vooral door Nederlandse personen en organisaties, waarvoor ik heel erg dankbaar ben. Het geeft tevens aan dat er in de samenleving en de GGZ-sector zelf brede steun is voor de visie-vernieuwing.

Dat er breed draagvlak voor vernieuwing is, blijkt ook uit het volgende.

 

Manifest voor separeer-vrije Nederlandse GGZ
Op 22 juni 2016 hebben een aantal grote GGZ-instellingen een Manifest voor Separeer-vrije GGZ ondertekend !! Dit initiatief is onderdeel van de ontwikkeling van High/Intensive Care psychiatrie (HIC, www.hic-psy.nl ) , en is o.a. aangezwengeld door Yolande Voskes (verpleegkundige onderzoeker). Per 1 januari 2020 dient de separeer volledig afgeschaft te zijn, en krijgt dan een plaats in het museum Het Dolhuys.

Dit is geweldig! Onze boodschap lijkt te zijn aangekomen! De hulpverleners begrijpen inmiddels dat isoleercellen niets met zorg te maken hebben!!

De eerste zinnen van het Manifest zijn:

Met instemming constateren wij dat Nederland op 14 juni 2016 het VN Verdrag voor de rechten van mensen met een handicap heeft geratificeerd waarin wordt verklaard dat vrijheidsontneming op basis van ziekte, handicap of psychosociale beperking niet is geoorloofd.

Wij verklaren dat een mens in psychische nood niet opgesloten mag worden.

Wij verklaren dat separeren geen zorg of hulp is.

(…)

Wij constateren dat de separeer ondanks alle ingezette interventies nog steeds gebruikt wordt.

Daarom verklaren de ondertekenaars ervoor te zorgen dat de separeercel uiterlijk 1 januari 2020, definitief tot het verleden behoort, en wordt bijgezet in de collectie van Het Dolhuys, museum van de geest!

(…)

Zie hier het volledige Manifest voor Separeer-vrije Nederlandse GGZ!http://www.hetdolhuys.nl/media/press/83/press_file/dolhuys-manifest—nederlandse-ggz-separeervrij-22-juni-2016.pdf

Foto van de ondertekenaars van Het Dolhuys Manifest:
13516692_270914003268175_175812511963293716_n

 

Het is goed om te zien dat hulpverleners zelf nu definitief van het separeren af willen, en dat zij de boodschap en de noodzaak tot verandering oppikken, (in tegenstelling tot de overheid die 10 jaar na de verschijning van het VN-verdrag nog steeds dwang-wetsvoorstellen maakt, wat erg dommig overkomt…). De ondertekenende instellingen willen niet langer meer meewerken aan een dwangsysteem, en dat is voor ons en voor iedereen een enorme mijlpaal. Wereldwijd is er enorme vraag naar alternatieven voor de ouderwetse psychiatrie, en als het de aangesloten instellingen lukt om een transitie te maken naar een werkelijk fundamenteel ander systeem, dan zou dat wellicht zelfs wereldnieuws zijn. Het Dolhuys Manifest is daarom een geweldig belangrijke stap, en zal ook zeker helpen om de Nederlandse overheid en politici te overtuigen van de noodzaak om een andere koers te gaan varen, en de dwang-wetsvoorstellen (Zorg en Dwang, Verplichte GGZ, en Forensische Zorg) te vervangen door wetten die alternatieven faciliteren en dwang voorkomen en onmogelijk maken.

Het manifest is een mooie ontwikkeling, die laat zien dat bottom-up verandering mogelijk is. Maar uiteraard brengt het Manifest ook een aantal vragen met zich mee. Het Manifest dient uiteraard te gelden voor alle vormen van eenzame opsluiting, dus ook voor EBKs (Extra Beveiligde Kamers) en Kamerprogramma’s. Er dient geen substitutie te zijn, ook niet met andere dwangmiddelen, zoals vooral ook geen dwangmedicatie. Daarover wordt niets gezegd.
Maar toch krijgen ze van mij het voordeel van de twijfel, omdat ik weet dat de HIC-ontwikkeling als grondslag wil naar volledig menswaardige zorg, en daarvoor in stapjes en evolutionair te werk gaat, door steeds weer nieuwe “good practices” op te sporen en toe te voegen aan het zorg-palet, en zo steeds meer te verschuiven. Het afschaffen van separeers is dus een stap in de HIC-ontwikkeling, waarbij er dus een bredere cultuuromslag gaande is. Binnen de HIC-ontwikkeling is het definitief sluiten van de separeercellen een waardevolle symbolische stap, die een hoger reflectie-niveau weergeeft, met aandacht voor de mens achter de diagnose, en zorgrelaties zonder fysiek machtsvertoon. Het is mooi om te zien dat het Manifest ook expliciet het VN-verdrag omarmt.

En het mooiste van alles is: de instellingen en de verpleegkundigen zijn de mensen met de sleutelbossen, en het doet er het meeste toe dat zij deze nieuwe weg ondersteunen. Ik ben dan ook ongekend blij met dit Manifest, en vooral de officiele ondertekening door een flink aantal toonaangevende GGZ-instellingen (allemaal aangesloten bij de HIC-ontwikkeling).Het is voor mij persoonlijk ook bijzonder om te zien dat Reinier van Arkel in Den Bosch/Vught bovenaan staat…

Het feit dat hulpverleners zichzelf gemobiliseerd hebben, door de HIC-ontwikkeling, en door het Manifest tegen separeren, en daarmee laten zien dat er draagvlak is voor vernieuwing en een mensenrechten-gebaseerde benadering van zorg en crisissituaties, is echt een mijlpaal. En dat onze boodschap zich nu als een olievlek verspreid in de Nederlandse GGZ, is echt iets om te vieren.

Het blijft nog wel enorm spannend om te zien of dit allemaal echt werkelijk waarheid gaat worden. Ik vermoed en ik hoop dat ik bij de jaarwisseling van 31 december 2019 naar 1 januari 2020 een enorm vet feest zal kunnen vieren…

Waar was ik toen het Manifest tegen separeercellen uitkwam?
Op de dag dat het Manifest getekend werd, was ik van 22 tot 24 juni 2016 in Ierland. Ik was uitgenodigd om te spreken op de International Disability Law Summer School van het Centre for Disability Law in Practice (CLDP) van de National University of Ireland (NUI) in Galway, Ierland. Mijn deelname aan de zomerschool was kort, slechts 1 dag, maar het was een erg fijne, leerzame en verrijkende ervaring, hoewel ik soms met mijn gedachten echt in Nederland zat, denkend aan het Manifest.
Zie ook mijn Engelstalige verslag: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4923351/nui-galway-summer-school-int-disability-law

*

En waar was ik de laatste paar maanden?
Ik heb in de afgelopen paar maanden weer heel veel internationale activiteiten gehad, en ik heb veel gereisd.

In juni 2016:
(zoals gezegd) Van 22-24 juni 2016 in Galway, Ierland, voor mijn presentatie op de International Disability Law Summer School 2016 van het Centre for Disability Law in Practice (CLDP) van de National University of Ireland (NUI) in Galway, Ierland. Ik was daar namens Stichting Mind Rights. Zie ook mijn Engelstalige verslag: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4923351/nui-galway-summer-school-int-disability-law

Van 12-19 juni 2016 was ik in New York, voor mijn deelname aan de Conference of State Parties to the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities (COSP CRPD) bij het VN-hoofdkantoor in New York. Mede namens WNUSP.  Zie ook mijn Engelstalige verslagen op mijn reisblog: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslagen/504424/conference-of-state-parties-un-crpd/1

Van 9-10 juni 2016 was ik in Brussel, voor mijn deelname aan het European Commission’s Work Forum on the Implementation of the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities (UN CRPD) in the EU and the Member States. Namens ENUSP. Zie ook mijn Engelstalige verslag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4921176/ec-workforum-on-crpd-implementation-2016  

In mei 2016:
Van 20-22 mei 2016 was ik in Dublin, Ierland voor de jaarlijkse ledenvergadering (AGA) van het European Disability Forum (EDF). Namens ENUSP. Het thema was dit keer: Zeggenschap onder artikel 12 (legal capacity). Het was een bijzonder interessante en leerzame bijeenkomst.  Zie ook mijn Engelstalige verslag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4917846/edf-general-assembly-on-legal-capacity-dublin

Op 17 mei 2016 was ik in Brussel, voor de European Economic and Social Committee (EESC) hearing on the Concluding Observations of the UN CRPD Committee to the European Union- A new strategy for persons with disabilities in the European Union. Namens ENUSP. Zie ook mijn Engelstalige verslag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4915554/eesc-hearing-on-crpd-concluding-observations-to-eu

Op 9 en 12 mei 2016 was ik uitgenodigd als gast bij Mad Studies door Stichting Perceval in Amsterdam. Dat was bijzonder interessant en prettig. Voor meer info over Mad Studies, zie http://www.madstudies.nl

In april 2016:
Van 26-28 april 2016 was ik in Galway, Ierland bij de Voices-conference, georganiseerd door het Centre for Disability Law in Practice (CLDP) van de National University of Ireland (NUI) in Galway, Ierland. Zie ook: https://ercvoices.com/

Van 19-20 april 2016 was ik in Geneve, bij de Day of General Discussion on CRPD article 19: the right to live independently and being included in the community. Zie ook mijn uitgebreide Engelstalige verslag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4909831/crpd-day-of-general-discussion-art-19#ad-image-122130480

En van 9-12 april 2016 was ik ook in Geneve, voor de WNUSP taskforce meeting ter versterking van het World Network of Users and Survivors of Psychiatry (WNUSP, www.wnusp.net ). Zie ook mijn Engelstalige verslag op:  http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4907473/wnusp-taskforce-meeting-in-geneva#ad-image-122119171

Op 12 april 2016, toen ik nog in Geneve was, kreeg ik ook het positieve bericht uit Nederland dat de Eerste Kamer akkoord was met de ratificatie van het VN-verdrag en e.e.a. in gang gezet ging worden – wat inmiddels dus tot formele ratificatie heeft geleid.

*

Ik kan alleen maar blij zijn op het moment.

Het is uiteraard erg positief dat er zo’n vraag is naar mijn werk, en dat ik veelvuldig word uitgenodigd om input te geven op allerlei high-level platforms. En dat ik daarvoor zoveel mag reizen is een leuke bijkomstigheid (maar wel best vermoeiend).

Feit is ook dat ik daardoor vaak minder tijd en aandacht kan besteden aan de Nederlandse ontwikkelingen, en soms bijvoorbeeld niet kan reageren op diverse media-berichten die een verkeerde beeldvorming weergeven, omdat ik dan druk ben op internationaal niveau, zoals bijvoorbeeld met deze Europese video-boodschap: https://www.youtube.com/watch?v=UIJpFjLbuqI .

Het is fantastisch om te zien dat het Manifest is opgesteld en ondertekend, ondanks mijn afwezigheid (ik was lange tijd een echte pionier op dit vlak). Maar dit Manifest is het beste bewijs dat er in Nederland een echt begrip is ontstaan van de noodzaak om te stoppen met de primitieve praktijk van opsluiten. Het is het bewijs dat onze boodschap is overgekomen.
Het is echt bijzonder om deze mijlpaal mee te maken, na zo’n lange weg. Het is een enorm lichtpunt. Ik ben er superblij mee, uiteraard. Dit is precies wat er nodig is. Dit is de erkenning waar wij op wachtten… Het begint steeds meer en meer door te dringen wat een grote mijlpaal dit is. Wellicht wordt ons protest langzaamaan overbodig?? Kan dat?? Ooit?

De toekomst van de GGZ zag er nog nooit zo hoopvol uit.
Voor mij is het een fantastisch begin van de zomer. De tijd van veranderingen is aangebroken. Het lijkt erop, dat een van mijn allergrootste wensen langzaam maar zeker in vervulling aan het gaan is: De isoleercellen in de GGZ worden afgeschaft.  Het Manifest is een echte doorbraak. (en dat hebben we nog nooit zo meegemaakt!! ).

Uiteraard blijven we ons inzetten tegen alle vormen van dwang, en voor de mensenrechten van personen met psychosociale problemen / beperkingen, zolang als dat nodig is. Er ligt nog een weg voor ons. We zijn er nog niet.

Maar toch, vol trots en blijdschap lees ik de officiele aankondiging van het Manifest op de website van het Dolhuys:
http://www.hetdolhuys.nl/nieuws/de-isoleercel-is-rijp-voor-het-museum-

Volgens mij blijf ik nog wel even in de wolken van dit alles. Dit is ook zo’n uniek moment in de geschiedenis, een dubbele stap voorwaarts in juni 2016, daar mag ik best even van genieten, zeker na al het harde werken. Ik ben vooral heel erg blij, en ook enorm geinspireerd om de Nederlandse GGZ en de politiek en beleidsmakers, juristen en wie dan ook bij te staan met de nodige hervormingen.

Laat die mooie, separeervrije en dwangvrije toekomst maar komen 🙂

Advertenties