Miniconferentie Zuidelijk Netwerk bij Mondriaan Zorggroep

Maandag 1 maart 2010, na een vermoeiend verjaardagsweekend, ging ik in alle vroegte naar Vijverdal in Maastricht voor de miniconferentie van het Zuidelijk Netwerk.

Het Zuidelijk Netwerk is een samenwerking van 5 GGZ-instellingen in het zuiden van Nederland (namelijk: GGZ Eindhoven, Mondiaan Zorggroep, GGZ-Breburg, GGZ Noord en Midden Limburg, en GGZ Oost Brabant). Ondersteuning en onderzoek wordt gedaan door VU Medisch Centrum, afd. Metamedica.

Het doel van het Zuidelijk Netwerk is kennisuitwisseling voor de ontwikkeling van High Care en het terugdringen van Dwang en Drang.

Ik heb een nul-uren-contract bij VU Medisch Centrum Amsterdam (VUMC) voor onderzoeksassistentie in het Zuidelijk Netwerk. Inmiddels heb ik al deelgenomen aan verschillende vergaderingen van de projectgroep en een speciale werkgroep. Mijn taak is vooral participeren vanuit clientenperspectief, en ook zal ik een persoonlijk verslag uitschrijven van elke mini-conferentie.

Elke deelnemende instelling heeft een thema uitgekozen en zal een miniconferentie incl. werkbezoek organiseren. De miniconferentie bij de GGzE is al geweest, over Personeel en Organisatie (zie ook bericht: High Care bij de GGzE, http://tekeertegendeisoleer.web-log.nl/tekeertegendeisoleer/2009/11/high-care-bij-g.html )

Bij deze dus het verslag van de miniconferentie van het Zuidelijk Netwerk bij Mondriaan Zorggroep in Maastricht en Heerlen. Het thema van de dag was multidisciplinaire samenwerking.

De miniconferentie begon in Maastricht met een kopje koffie, cake en een welkomstwoord. Vervolgens werden we in twee groepen gedeeld. De ene groep werd rondgeleid op gesloten afdelingen in Maastricht, de andere groep ging naar Heerlen om daar enkele gesloten afdelingen te bezoeken.

Ik ging mee naar Heerlen, omdat ik daar nog niet eerder in de instelling was geweest, en in Maastricht juist al vaker was betrokken bij projecten. De instelling in Heerlen is bij mij bekend als redelijk ouderwets en ik heb in het verleden veel klachten mbt het separeerbeleid aldaar ontvangen. Maar ik ontvang tegenwoordig ook signalen dat sinds de fusie van Mondriaan Zorggroep (Heerlen en Maastricht) de situatie aan het verbeteren is. Dat blijkt o.a. uit het feit dat de deur opengaat voor onderzoek en evaluatie door het Zuidelijk Netwerk.

In Heerlen troffen we een ouderwets gebouw aan. We gingen naar een gesloten afdeling op de tweede verdieping (2B). Tot enkele jaren geleden werd dit gezien als een permanente verblijfsafdeling, waar mensen tot aan hun 65 verbleven. In die tijd werd er ook weinig ondernomen om de mensen verder te helpen. Het was feitelijk een soort eindstation.

Dit is gelukkig veranderd, en elke client heeft nu een individueel programma, waarbij gewerkt wordt aan herstel en rehabilitatie. De afdeling is een tussenstation geworden. Hiervoor is er o.a. een nauwe samenwerking met de naastgelegen open afdeling, en ook is er een blok met huisjes aan de overkant van de weg, waar clienten (begeleid) kunnen wonen.

In plaats van verpleegplannen zijn er nu individuele signaleringsplannen. Er is dus sprake van een mentaliteitsverandering bij het personeel, en de bejegening van clienten is veranderd. Vroeger, 5 jaar geleden, was het hier vooral xe2x80x9cbeheersingxe2x80x9d en werd lastig gedrag xe2x80x9cbestraftxe2x80x9d met sancties zoals de isoleercel. Men ging niet uit van herstel, maar van het handhaven van de orde. Inmiddels is die visie veranderd. Men vindt het niet langer acceptabel om iemand te xe2x80x9cstraffenxe2x80x9d voor zijn/haar problemen, omdat die immers voortkomen uit onmacht. Er is nu een nieuw bewustzijn gekomen, waarbij men als doel heeft om te leren anders te reageren en het probleemgedrag te doorbreken, zodat er vooruitgang geboekt kan worden en er minder incidenten zijn.

Dat ziet men ook terug in de cijfers van het separeergebruik. Vijf jaar geleden ging het hier nog om ca 4x per dag dat de separeer werd gebruikt. Inmiddels is dat nog maar ca 20x per jaar. De verpleegkundige die ons rondleidde was duidelijk trots op dat resultaat.

Eenmaal op de afdeling aangekomen zagen we dat het interieur redelijk verwaarloosd was. Er zaten gaten in de muur, en vlekken. We vroegen ons hardop af waarom dit niet bijgehouden werd. xe2x80x9cHoe woon je zelf? Vind je dit normaal?xe2x80x9d.. De jongeman die ons rondleidde zei dat het verven van de muren nogal een issue was binnen de organisatie. Er mochten enkel de kleuren van Mondriaan gebruikt worden, en er was eens een mevrouw die haar kamer wilde schilderen, maar het duurde maanden voordat zij toestemming kreeg, en uiteindelijk was ze alweer weg voordat ze uiteindelijk toestemming kreeg. Wij grapten: xe2x80x9cTja, stel je voor dat iedereen zijn eigen kleur kamer zou bepalen, dat zou een gekkenhuis wordenxe2x80xa6xe2x80x9d. De verpleegkundige die ons rondleidde was zelf wel van goede wil, maar uit alles bleek dat men hier te maken heeft met een weerbarstig management.

Op de vraag: xe2x80x9cwaarom is er hier geen comfortroom?xe2x80x9d werd geantwoord: xe2x80x9cde organisatie wil er niet in investeren, want in 2014 krijgen we een helemaal nieuw gebouw..xe2x80x9d Nou, dat is duidelijk. Ik heb medelijden met de clienten die de komende 4 jaar maar moeten slikken dat er voor hun niet meer gexc3xafnvesteerd wordtxe2x80xa6 En dat terwijl het een zeer kleine investering is die zich zo enorm terugverdiend, zoals Ge de Wilde opmerkte.

We kregen de afzonderingsruimte te zien. Het was een zeer kleine ruimte, met een bed en een tafel met stoel, verder kale witte muren. Her raam was afgeplakt met plastic. In dit xe2x80x9chokjexe2x80x9d kunnen clienten even tot rust komen als ze dat nodig hebben. De deur gaat niet op slot. Afzondering gaat vrijwillig, in overleg. Persoonlijk had ik echt moeite met deze ruimte, hij was klein en benauwend. Ik werd er eigenlijk echt niet goed van, dus ik ben er snel weer uitgegaan.

De twee separeers waren ietsjes ruimer, maar de muren waren echt smerig, en het ijzeren bed was verroest. Het was verschrikkelijk.. Het is ondenkbaar om mensen hierin op te sluiten. Wij vroegen ons af of deze cel uit 1970 kwam.. Er was helemaal niks, behalve een knopje voor de intercom, dus je moet werkelijk om alles vragen. Dat maakt de client volledig afhankelijk.. En er was camerabewaking, en ik zou het persoonlijk erg onprettig vinden om zo bekeken te worden… Ik zou denk ik helemaal gek worden in zoxe2x80x99n vieze oude cel uit het jaar nul. 

Ik was behoorlijk geschokt. Dit was echt ouderwets en verwaarloosd. Vieze muren, roestige bedden, kleine ruimtes..  kale kilheid. Er schenen zelfs op enkele afdelingen nog twee
-persoonskamers
te zijn, dus geen privacy voor de client. En het gedoe over een likje verf is echt belachelijk! Ik noem dit verwaarlozing.

Het restaurant en de filmzaal (waar de conferentie was) waren piekfijn in orde, zonder vlekken aan de muur, en luxueus aangekleed in niet-Mondriaan stijl, dus we hebben bevestiging dat de organisatie met twee maten meet. Dit is NIET acceptabel vind ik.

Gelukkig was de verpleegkundige die ons rondleidde wel echt gemotiveerd om dwang en drang terug te dringen en goede zorg te leveren. Ook hij liep vaak tegen de opgelegde beperkingen van de organisatie aan. Hij meldde xe2x80″ het mocht eigenlijk niet gezegd worden- dat ook in deze instelling, vaak dezelfde personeelsleden betrokken zijn bij incidenten en escalaties. Dat is vaak een lastig en pijnlijk punt voor het hele team.

Toch waren er punten waaruit geconcludeerd kan worden dat men aandacht heeft voor xe2x80x9czorg op maatxe2x80x9d. Zo was er vroeger een fitnessruimte op de afdeling, maar daar werd weinig gebruik van gemaakt. Deze ruimte is nu in gebruik door een client, die behoefte had aan een eigen zelfstandige huiskamer. Het is goed om te horen dat er aandacht en ruimte is voor dit soort individuele behoeften. 

Er waren ook geen echte groepsactiviteiten, omdat daaraan geen behoefte bleek te bestaan bij deze groep. En er was naast een gewone rookruimte ook een individuele rookkamer om tot rust te komen.

Na de rondleiding gingen we lunchen. De andere groep was vanuit Maastricht ook naar Heerlen gekomen. Na de pauze volgde een presentatie van Yolande Voskes (VU Medisch Centrum) over haar onderzoek naar Multidisciplinaire samenwerking bij High Care.

Yolande vertelde wat samenwerking betekent; het maximaliseren van effect van diverse inspanningen. Bij multidisciplinaire samenwerking komt daar nog bij: het naadloos aansluiten van een verscheidenheid aan inspanningen. Bij teamwerk is er een vraagzijde, namelijk de werkeisen, en een aanbodzijde. Het xe2x80x9cidealexe2x80x9daanbod is uiteraard afhankelijk van de teamtaak.

Bij samenwerking heeft men elkaar nodig en is men in zekere zin afhankelijk van elkaar. Daarom wordt xe2x80x9cfamilie en naastenxe2x80x9d binnen Mondriaan ook als een xe2x80x9cdisciplinexe2x80x9d gezien, want het betrekken van familie is doorgaans een onmisbaar element in de zorg.

De belangrijkste elementen voor samenwerking zijn:

* Een gezamenlijk doel, zodat er draagvlak is en men beseft dat men gezamenlijk afhankelijk is van elkaar, en er een gedeelde verantwoordelijkheid is om het doel te halen (goede zorg/ dwangreductie).

* Zelfinzicht en inzicht in elkaar, zodat men een taakverdeling kan maken en er optimaal gebruik gemaakt kan worden van elkaars competenties, functies en expertise.

* Communicatie, zodat verwachtingen en verantwoordelijkheden besproken kunnen worden, en intervisie en evaluatie plaats kan vinden.

* Hiervoor is ook vertrouwen en respect nodig, zodat men elkaars deskundigheid en expertise accepteert, respecteert en erkent. Het vertrouwen kan gecreeerd worden door met elkaar mee te lopen in het dagelijkse werk en volledige openheid te geven over de functie-inhoud.

* Het verdelen van verantwoordelijkheden is ook erg belangrijk, want te vaak eigent de arts zich alle (eind)verantwoordelijkheden toe, waardoor de rest van het team nauwelijks gestimuleerd wordt om verantwoordelijkheid te nemen. Het is zaak dit helder te verdelen, waarbij er vaak een overlap is in de verantwoordelijkheid.
* De rol van de psychiater is vaak leidend in het bepalen van een behandeling, en de psychiater is daardoor vaak cultuurdrager in een instelling. Het is belangrijk dat de psychiater niet boven of onder het verpleegkundig team gaat staan (zoals bijv. bij macht of wantrouwen), maar dat er gelijkheid is, zodat men goed kan communiceren en samenwerken.

* De rol van de leidinggevenden is voornamelijk het scheppen van de randvoorwaarden en het faciliteren van xe2x80x9cde teamtaakxe2x80x9d, evenals coaching en reflectie mbt de medewerkers.

De knelpunten voor samenwerking zijn dan vooral:

* de grote teams, met wisselende diensten, en een wisselende bezetting en ook veel parttimers.   

* de aanwezigheid en bereikbaarheid van de psychiater, die is te weinig.

* gesloten afdelingen die de neiging hebben om een gesloten systeem te vormen. Door het isolement ontstaat er verblinding en minder drang naar verandering, waardoor er minder motivatie en creativiteit is. Door transparantie en uitwisseling kunnen gesloten afdelingen scherp gehouden worden.

* het afstemmen van verantwoordelijkheden, met verschillende disciplines, want doorgaans gaat men nog steeds te vaak uit van een klassieke benadering (behandelaar, verpleegkundige en client). Maar welke verantwoordelijkheden en functies heeft bijv. een vaktherapeut of een ervaringsdeskundige in het team en de behandeling?

* het samenwerken van verschillende afdelingen, en het elkaar leren kennen en toelaten. 

Conclusies en aanbevelingen voor multidisciplinaire samenwerking zijn:

         samenwerking is belangrijk bij High Care

         gesloten afdelingen hebben extra aandacht nodig

         start bij het formuleren van een doel en visie

         samenwerking verloopt vaak beter in een klein team

         een gezamenlijke verantwoordelijkheid stimuleert samenwerking en de teamprestaties.

         uitwisseling tussen afdelingen en disciplines bevordert samenwerking

         voer dialoog over samenwerking (responsieve methode)

         probeer samen te leren (moreel beraad)

Het was een duidelijk verhaal, waarbij de welbekende knelpunten eens goed benoemd werden, en er eveneens een oplossingsrichting werd aangegeven.

Ik vond het eigenlijk wel jammer dat er geen presentatie vanuit Mondriaan werd gegeven mbt het thema multidisciplinaire samenwerking. Ik had op zich wel willen horen hoe men dat had opgepakt binnen de organisatie, en hoe dat ervaren is binn
en de organisatie en de teams.

In plaats daarvan kregen we een soort praktijkervaring in de workshops. In de eerste sessie werd er in monodisciplinaire teams gebrainstormd (met ervaringsdeskundigen, verpleegkundigen, psychiaters enz. allemaal in aparte groepjes). Er waren een tweetal hoofdvragen over xe2x80x9cverwachtingen mbt samenwerkingxe2x80x9d en xe2x80x9cwat heb je te bieden mbt samenwerkingxe2x80x9d. Die vragen werden per groepje uitgewerkt. Daarna werden dezelfde vragen in multidisciplinaire gemixte groepen besproken. Het was erg interessant om de verschillen maar ook overeenkomsten te zien, bijv. mbt het inzetten van vaktherapeuten in een crisissituatie, en het was verhelderend om elkaars disciplines c.q. keuzes te leren kennen en begrijpen. Het was erg interessant om ideeen uit te wisselen, en een mooie opmerking uit de multidisciplinaire sessie was: xe2x80x9cOnzekerheid is de sleutel naar innovatie, omdat het creativiteit stimuleertxe2x80x9d.

De dag werd afgesloten met een terugblik op de workshops, en een borrel waarbij er nog meer van gedachten werd gewisseld.

Zelf vond ik het een toch wel een erg goede miniconferentie. In eerste instantie leek het thema samenwerking niet zozeer in de rondleiding te zitten, omdat we vrijwel alleen de separeers en de afzondering hebben gezien. Maar omdat men toch wel heeft kunnen uitdragen dat er minder dwang wordt toegepast, en er dus een verbeterde samenwerking met de clienten is (individuele plannen en enkele faciliteiten op maat), zie ik wel een link naar het thema samenwerking. 

In het middagprogramma zijn we via de workshops zelf dieper ingegaan op samenwerking, en hebben we kunnen ervaren hoe het is om elkaars disciplines te leren kennen en bewust te worden van verschillende teamtaken, en verschillend aanbod. Dat was echt interessant en leerzaam, en ik neem aan dat het de deelnemers zal stimuleren om ook in de eigen instelling de dialoog op gang te brengen over samenwerking, doelen, taken en aanbod. 

Advertenties

2 thoughts on “Miniconferentie Zuidelijk Netwerk bij Mondriaan Zorggroep

  1. Mijn zoon is opgenomen in Mondriaan Heerlen. Vandaag zit hij al voor de 21st dag achter elkaar in de isoleer. Daar wordt veel gebruik gemaakt van de isoleer. Mijn zoon is een stemmenhoorder en in de isoleer zonder afleiding worden de stemmen erger. Die zijn al erg zonder isoleer.

  2. mijn man is 15 juli in de mondriaan opgenomen met een manishe depressi .4 weken later werd hij al ontslagen en kwam er nog zieker uit wij ik en mijn dochter zijn door een hel gegaan totdat hij opgenomen werd in de pius te sittard daar heeft hij de zorg gekregen die hij nodig had.de monriaan is een vies stinkend vervallen gebouw ik hoop dat uw zoon snel zal genezen leef met u en zoon mee gr

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s