Media Verbod op isoleercellen is schijn

Door alle activiteiten van de laatste tijd, reageer ik deze keer iets later op de recente nieuwsberichten uit de GGZ.

Ook waren er de laatste tijd veel technische problemen met deze weblog, waardoor deze niet altijd actueel was, maar dat is nu eindelijk ongeveer voorbij, en binnenkort zal ook de vormgeving weer hersteld worden. Ik hoop ook in 2012 weer volop actuele blogs te posten.

Nu eerst een reactie op de berichten van de Inspectie.

Op 7 december 2011 stond er een interview in de Volkskrant, met Marleen Barth van GGZ Nederland: Regels voor gebruik isoleercel aangescherpt
Zie ook http://www.ggznederland.nl/persberichten/volkskrant_regels_isoleer.pdf

Ik denk dus dat het genoemde 24-uurs toezicht niet haalbaar is, en dat 1 maand veel te lang is om dan pas over te gaan op externe consultatie. Dan is de rek allang uit de situatie. Mijn volledige reactie was ook al te lezen in een vorig weblogbericht, zie: http://tekeertegendeisoleer.weblog.nl/nieuws/strengere-regels-voor-isoleercel/

Daarna, op 8 december 2011 kwam de Inspectie voor de Gezondheidszorg met een persbericht met de titel Terugdringen separeren in de GGZ stagneert
Zie ook http://igz.nl/actueel/nieuws/terugdringenseparereninggzstagneert.aspx

Een dag later, op 9 december kopten verschillende kranten met hele mooie woorden, bijvoorbeeld:

NRC:Inspectie voor de gezondheidszorg verbiedt eenzame opsluiting in GGZ
Zie ook http://www.nrc.nl/nieuws/2011/12/08/inspectie-voor-de-gezondheidszorg-wil-verbod-eenzame-opsluiting-in-ggz/

Spits: Geen isoleercel meer voor GGZ-patienten
http://www.spitsnieuws.nl/archives/binnenland/2011/12/geen-isoleercel-meer-voor-ggz-pati%C3%ABnten

Natuurlijk was ik aangenaam verrast door de krantenkoppen die me lieten denken dat eenzame opsluiting en separatie nu werkelijk afgeschaft zouden worden. Maar toen ik iets verder las, zag ik al gauw dat het wederom een soort trucje was, waarbij mooie woorden gebruikt worden en de echte praktijk verdoezeld wordt.

In het artikel van de Inspectie is namelijk te lezen dat men eenzame opsluiting wil verbieden, maar tegelijkertijd wordt separatie met 24-uurs-toezicht wel toegestaan, waarbij het toezicht ook door een camera kan worden vervuld. Dus samengevat: De inspectie vindt separatie met camera-toezicht dus geen eenzame opsluiting. Dus als er een camera op je staat, dan ben je niet eenzaam Dat is natuurlijk belachelijk!

Een camera is juist extra vernederend en beangstigend, omdat je niet weet wat er aan de andere kant gebeurd, en je weet dat je continue beoordeeld wordt op wat zij zien. En omdat separatie in de GGZ sowieso al een klap in het gezicht is, waarbij de hoop op begrip en ondersteuning weggenomen wordt, is het achtergelaten worden onder een cameralens al helemaal verschrikkelijk. Alsof elke seconde van je bestaan bekeken wordt, en gekeurd met het oog van een mechanisme dat zal besluiten over je vrijheid, gebaseerd op hoe je overkomt. Dus opeens wordt je je enorm bewust van je eigen houding, op welke manier je op je bed zit, wat je met je handen doet, hoeveel minuten je niks hebt gedaan, welke kant je opkijkt, en hoe het zal overkomen, en je vraagt je af welke houding en welk gedrag nou toch het beste zou zijn? De camera maakt van elke seconde een test. De stress schiet dus omhoog, en voor clienten is dat een dubbel zware last. In de eerste plaats werden zij al alleen achtergelaten in een separeercel met hun problemen, en niet begrepen of ondersteund (wat je wel van Zorg zou verwachten), en nu moeten deze clienten ook nog voor de camera in hun eentje hun gedrag aanpassen naar wenselijk gedrag, terwijl elke beweging gezien wordt, en elke beweging consequenties kan hebben voor het oordeel. Je hebt dan dus geen enkele bewegingsvrijheid meer, en ook nog steeds geen enkel houvast, geen duidelijkheid over wat men wil zien, laat staan het gevoel begrepen te worden (al met al reden genoeg om radeloos te worden). En het gegeven dat er iemand zit te kijken naar het dieptepunt van je leven is vaak sowieso verschrikkelijk.

Camera-toezicht werkt dus averechts als iemand rustig moet worden, want het vergroot de onmacht en stress van die persoon, en het stelt een onmogelijke prestatie-eis aan clienten in een moeilijke crisis. Separaties met camera-toezicht mogen daarom nooit de norm worden in de GGZ, want dit draagt zeker niet bij aan de-escalatie en vergroten van de veiligheid.

Het camera-toezicht is weer een typisch plannetje gemaakt door leken en bedrijfsmannetjes, en het hele plan is zogenaamd bedoeld om de werkdruk van het personeel te verlichten, maar het tegendeel is waar. Het is juist de ineffectieve zorg (lees: dwang) die veel tijd en energie kost, en doorgaans alleen maar meer problemen oplevert, waardoor het hele systeem dichtslibt en het een grote puinhoop wordt.

Er moeten ECHTE oplossingen komen, die gericht zijn op herstel en welzijn van de client.

De mens is geen robot, en niet alle zorg kan overgenomen worden door technologische oplossingen. De ziel van de mens kan niet simpelweg opgelapt worden met medicatie of met een ander behang om naar te kijken. Menselijk contact is niet hetzelfde als een camera, intercom of een touch-screen. En gekleurd licht in een high-tech-isoleercel is iets anders dan liefde, vertrouwen en vriendschap.

Wanneer gaan ze inzien dat GGZ niet gebaat is bij een oppervlakkige, kille, materialistische benadering?

Toch ben ik wel blij dat het onderwerp van isoleercellen en dwang in de GGZ in ieder geval wel op de agenda staat, en dat er over nagedacht wordt hoe het anders kan. Het besef dat het niet acceptabel is, en de roep om alternatieven is steeds meer aanwezig. Dat is alvast een heel erg belangrijk punt. Het eerste begin is gemaakt. Men WIL in ieder geval veranderen. Dat is gunstig.

Het gaat er nu om, om die veranderingsbereidheid te benutten, en de juiste veranderingen gedaan te krijgen. In 2012 zullen we daarom opnieuw aan de weg blijven timmeren met allerlei acties en initiatieven en deelname aan congressen enz.
En we zien het komende jaar positief tegemoet.

Waarschijnlijk wordt in het begin van 2012 het nieuwe VN-verdrag voor de rechten van personen met beperkingen door Nederland geratificeerd. Dat zal alvast een mijlpaal zijn voor de rechten van psychiatrische patienten.

Ik wens iedereen bij deze alvast een fijne kerst, en het allerbeste voor 2012!

Advertenties

Voorkom dwang NU met Eigen Kracht Eindhoven!

Mensen in Eindhoven, die een gedwongen GGZ-opname of gedwongen GGZ-behandeling willen voorkomen, kunnen nu terecht bij Eigen Kracht Eindhoven, Kronenhoefstraat 21.

Mensen die in een crisis dreigen te raken, kunnen nu bij ons terecht voor een Eigen Kracht-conferentie, om te zorgen dat zij weer de regie hebben xc3xa9n houden over hun eigen leven, zeker in contact met organisaties en overheden.

De Eigen Kracht conferenties zijn bedoeld om mensen gebruik te laten maken van hun eigen kracht, waarbij de kern ligt in empowerment, zelfredzaamheid, en ook samenredzaamheid.
Via een Eigen Kracht conferentie wordt er een plan gemaakt, met de hulp van naasten die uitgenodigd zijn. Alle aanwezigen denken mee, maar de hoofdpersoon beslist uiteindelijk wat er aan het eind van de conferentie in zijn/haar plan komt.
Een onafhankelijke Eigen Kracht-coxc3xb6rdinator brengt iemands familie en vriendenkring bijeen – zelfs als er geen contact meer lijkt te zijn – en organiseert de conferentie. In Eigen Kracht-conferenties komen de partijen samen om een concreet plan te maken voor de toekomst, uiteraard waar nodig met de informatie en eventuele hulp van de betrokken hulpverleners.
Het uiteindelijke plan treedt vervolgens in werking, en zal ook door hulpverleners als leidend plan worden beschouwd.

Meer informatie of aanvragen van een conferentie kan door contact op te nemen met Eigen Kracht Eindhoven aan de Kronehoefstraat 21 in Eindhoven, voor contactgegevens zie http://www.eigen-kracht.nl/nl/inhoud/regio-noord-brabant

Het volgende artikel xe2x80x9cEigen Kracht doorbreekt verkommeringxe2x80x9d illustreert heel duidelijk de kracht die Eigen Kracht kan hebben.

Voorbeeldcase uit Groningen (Schout, G. & Jong, G. de. xe2x80x9cEigen Kracht doorbreekt verkommeringxe2x80x9d. Maandblad Geestelijke volksgezondheid, november 2011)

Een zesenzestigjarige aan alcohol verslaafde man, B., is na zijn pensionering een sociaal isolement geraakt. Een hulpverlener van de verslavingszorg heeftxc2 B. aangemeld om steun uit het netwerk te mobiliseren. B. is jaren geleden gescheiden. Het contact met zijn ex-vrouw, zijn kinderen en zijn broers is verwaterd of door conflicten abrupt verbroken. B. reageerde enthousiast op het voorstel van zijn casemanager een ekc in te zetten. Het doel was een sociaal vangnet rondom hem op te zetten die hem voor verder afglijden kan behoeden en hem ondersteunt om zijn leven weer op de rails te krijgen.

Voorbereiding
Tijdens de voorbereiding verzocht de coxc3xb6rdinator van de Eigen Kracht Centrale B. om op papier te zetten wie voor de conferentie zouden worden uitgenodigd. Hij noemde alleen oud-collegaxe2x80x99s. Opvallende afwezigen waren zijn kinderen en andere familieleden, zoals zijn broers. De coxc3xb6rdinator deed meerdere, vergeefse pogingen om B. op andere gedachten te brengen. Besloten werd de conferentie te organiseren met drie oud-collegaxe2x80x99s. De betrokken hulpverlener uitte zich enigszins sceptisch:

Ik vond het aantal personen die erbij waren wat karig. En ook de moeite die er voor is gedaan om toch misschien niet wat meer mensen uit te nodigen. Zeker als je kijkt naar wat voor type persoon onze clixc3xabnt is, dan denk ik van: ja, daar had wel iets meer uit gehaald kunnen worden. Hij heeft bijvoorbeeld een tweelingbroer en er is nog meer familie. En ja, er zijn wel wat verstoorde familiebanden geloof ik. Maar ik denk dat juist bij Eigen Kracht het belangrijk kan zijn om dat ook te herstellen.

Plan
De conferentie heeft tot een plan geleid waarin B. en collegaxe2x80x99s afspraken hebben gemaakt over hoe het sociale isolement te doorbreken, het drankgebruik binnen de perken te houden en duurzame aandacht te besteden aan het op orde houden van het huishouden en de zorg voor zichzelf. Een collega:

In het plan, dat vind ik wel mooi: het gaat om eigen kracht en in het plan staat ook eigenlijk van eh … de verantwoordelijkheid is voor B., B. moet contact zoeken, B. moet eerlijk zijn, B. maakt gebruik van ons. Maar de verantwoordelijkheid ligt steeds bij hem, ook in het plan. Daar staat en valt het mee.

Realistisch en haalbaar
Op de vraag of de doelen zoals deze in het plan staan realistisch en haalbaar waren, reageert dezelfde collega:

Ik denk dat dat doel wel behaald is. In zoverre: er is een begin in elk geval. We weten wat voor netwerk eraan vastzit en hoe dat geactiveerd kan worden. Dus we weten nu ook welke personen we moeten hebben. Dus in principe is dat al wel gehaald. Of dat op lange termijn sterk genoeg is? Ja, dat moet zich uitwijzen. Het zou goed kunnen dat als B. niet actief op zoek gaat naar die netwerken, dat het op een gegeven moment wel afzwakt. Dat het een telefoongesprek wordt van xc3xa9xc3xa9n keer in de vier xc3¡ vijf maanden.

Uitkomst
Zowel schaamte als angst voor afwijzing hebben een bepalende rol gespeeld. B. verkeerde tot aan de conferentie in een negatieve spiraal van verslaving, verwaarlozing en isolement door schaamte voor zijn leefsituatie en angst om hierdoor te worden afgewezen. Schaamte blijkt na de conferentie echter ook de motor voor abstinentie en zelfzorg xe2x80″ de hoofdpersoon wil zich niet weer zxc3xb3 hoeven te schamen. De ekc lijkt het proces van verkommering en isolement te hebben doorbroken.

OHCHR xe2x80" Regional Consultation against Torture

Ik ben net een paar dagen terug uit Geneve, Zwitserland. Ik was daar voor een vergadering bij het hoofdkantoor van de VN, bij de UN OHCHR. De vergadering heette: de Regional Consultation for Europe, on Prevention of Torture and Protection of Victims of Torture -Especially Persons Deprived of their Liberty, Geneva, Palais des Nations, 15 and 16 December 2011.

Ik was daar namens het wereldnetwerk WNUSP, voor mensenrechten in de psychiatrie. Het was een interessante vergadering, maar het was soms wel moeilijk te volgen met al die verschillende VN-organisaties. Maar het ging goed, en ik heb er goede contacten aan overgehouden. Het waren voor mij 3 hele intensieve dagen in Geneve.

Mijn reisverslag staat op www.punkertje.waarbenjij.nu

Strengere regels voor isoleercel

Op woensdag 7 december stond er een artikel in de Volkskrant:

Regels voor gebruik van isoleercel aangescherpt

(ik heb de kopie van het artikel hier moeten verwijderen, vanwege copyright van de Volkskrant )  – Lees het volledige artikel dus op de site van de Volkskrant, zie:

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/3067400/2011/12/07/Regels-voor-gebruik-van-isoleercel-aangescherpt.dhtml#.Tt9aWYWyhUA.facebook

 

 

Nog diezelfde dag werd ik gevraagd als ervaringsdeskundige voor een interview op Radio 5 bij het programma Dichtbij Nederland, samen met Marleen Barth, de voorzitter van GGZ Nederland.

Het interview van ca 10 minuten is te beluisteren op de website van Dichtbij Nederland, direct aan het begin van het eerste uur van de uitzending. Zie: http://www.dichtbijnederland.ntr.nl/page/detail/792458/Strengere+regels+voor+gebruik+isoleercel

 

Zoals ik ook in het interview laat merken, vraag ik me sterk af of deze regels daadwerkelijk een echte verbetering zijn voor de client. Het genoemde 24-uurs toezicht is niet haalbaar in de praktijk, tenminste niet in de vorm van de fysieke aanwezigheid van een verpleegkundige 24/7, want de werkdruk voor verpleegkundigen is al te hoog om iedereen de aandacht te geven die hij/zij nodig heeft. Het zal dus waarschijnlijk camera-toezicht of intercom worden, maar dat is niets nieuws, en is zeker geen wenselijke vorm van contact voor iemand die in een moeilijke en verwarrende fase in zijn/haar leven zit. In een crisis heeft iemand juist vaak behoefte aan menselijkheid, begrip en niet in de laatste plaats een voorbeeld (kalmte, vertrouwen, balans enz.). Contact, vertrouwen en menselijkheid zijn enorm belangrijk voor de-escalatie.

 

Ik vind ook dat 1 week, of 1 maand echt veel en veel te lang is alvorens over te gaan op consultatie.

Persoonlijk zou ik voorstellen, consultatie na 24 uur, of 48 uur, of max 72 uur. Het zou onderdeel moeten zijn van continue de-escalatie pogingen. (En dat zou volgens mij de nieuwe norm moeten zijn, niet achterlaten, maar actief bezig blijven met de-escaleren, dmv contact, herstel van rust en vertrouwen, evt. met behulp van naasten en creatieve persoonlijke oplossingen op maat).

Separatie moet al direct geproblematiseerd worden, en mag absoluut niet beschouwd worden als iets dat weken en maanden kan duren. Dat is een verkeerd uitgangspunt.

De persoon wil zelf ook uit de isoleercel, dus er zijn vast oplossingen te vinden als men er werkelijk moeite voor doet.

 

Ik kreeg ook vanuit Ierland reacties op deze ontwikkelingen, en in Ierland duurt 90% van de separaties minder dan 8 uur (zie ook de figuur op pagina 10 van het rapport over isoleercel gebruik in Ierland in 2008: http://www.mhcirl.ie/Publications/Report_on_the_Use_of_Seclusion_and_Restraint_in_Approved_Centres_in_2008.pdf

 

Dit zou een voorbeeld kunnen zijn voor Nederland.

 

Als men werkelijk vindt dat separeren voorkomen moet worden, zoals Marleen Barth stelt in de Volkskrant, dan zou men ook echte hervormingen moeten durven doorvoeren, en niet enkel van die halfzachte mooie woorden op papier, die in de praktijk niet veel zullen betekenen.

 

Wanneer een client al een maand in de separeer zit, dan zal er bij die persoon vanbinnen allang wat geknakt zijn, waardoor herstel in grote mate bemoeilijk wordt. Het is de vraag hoeveel zin consultatie dan uberhaupt nog heeft.

Het idee van consultatie is op zich wel een goed idee, maar na een maand is de rek waarschijnlijk allang uit de situatie, en zijn mensen vast gaan zitten in hun eigen reactie-patronen. De consultatie zou beduidend eerder moeten plaatsvinden, bijvoorbeeld na 48 uur intern, en na 72 uur extern. Dit om te voorkomen dat men afglijdt in een impasse, waarbij de onderlinge strijd enkel maar oploopt, en er geen vertrouwen is aan beide kanten. Men mag de handen niet aftrekken van een client die in een separeer verblijft. Het gaat niet om 24-uurs toezicht, maar over 24-uurs zorg-verlening. En in het kader van wederkerigheid, zou de overheid in ieder geval moeten verzekeren dat er 24-uurs ZORG is voor diegenen waarvan de vrijheden en rechten worden beperkt of ontnomen.

Er zou een inspanningsverplichting voor actieve de-escalatie moeten komen, in plaats van een toezichts-verplichting. Als client heb je er niet veel aan om op afstand gemonitord te worden. Het zijn immers juist vaak zaken als eenzaamheid en verlorenheid waar iemand in de separeer mee worstelt.

 

Ik ben dus niet enthousiast over de nieuwe, strengere regels voor isoleercelgebruik, maar toch ben ik wel blij dat het onderwerp op de agenda staat, en dat de discussie hierover gevoerd kan worden. Het is nu belangrijk om te zorgen dat er daadwerkelijke stappen genomen worden om te zorgen voor kwaliteit van zorg.

 

Helaas ben ik 15 december aanstaande niet in staat om naar het Tweede Kamerdebat te gaan, dat aangevraagd is door Lea Bouwmeester van de PvdA, over dwang in de GGZ.

Ik ben dan bij een vergadering van de VN in Geneve. Dat is erg belangrijk en heel bijzonder. Ik ga naar de OHCHR voor de Regional Consultation for Europe on Prevention of Torture and Protection of Victims of Torture – Especially Persons Deprived of their Liberty, Geneva, Palais des Nations, 15 and 16 December 2011. Daar zal ik het Wereld-Netwerk van Users/Survivors of Psychiatry, WNUSP, vertegenwoordigen (zie ook www.wnusp.net ) . Deze internationale VN-vergadering gaat ook weer over de uitwerking en uitvoering van de nieuwe regels uit het VN-verdrag. Het is heel bijzonder dat ik daarbij kan zijn op dat niveau, en dat ik mag meedenken en leren. Ik kijk er echt naar uit.

Bijeenkomst VN verdrag waarmaken

Op dinsdag 6 december 2011 ging ik naar Den Haag, want ik had me aangemeld voor de bijeenkomst xe2x80x9cVN Verdrag waarmakenxe2x80x9d, van 14.30 tot 16.30 uur, georganiseerd door de Coalitie voor Inclusie (www.coalitievoorinclusie.nl ).

Er waren zoxe2x80x99n 40 mensen aanwezig, die allemaal gelinkt waren aan verschillende clienten-organisaties. Dat was heel interessant. Voor zover ik weet was ik de enige die vanuit een GGZ-clientenperspectief meedeed.

 

Het ging over het nieuwe VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (Convention on the Rights of Persons with Disabilities, CRPD, xc2 zie ook www.un.org/disabilities )

 

Op het programma stond mr. Jan Jarab, Regional representative for Europe, van de Office of the High Commission on Human Rights (OHCHR). Jan Jarab is een VN-medewerker in het VN-kantoor in Brussel, wat opgericht is om nauwe samenwerking tussen de VN en de Europese Unie mogelijk te maken.

 

Jan Jarab gaf een interessante inleidende speech van ongeveer een half uur, in het Engels, over de inhoud en strekking van het VN-verdrag. Maar het overgrote deel van de middag werd besteed aan het stellen van vragen over het VN-verdrag en wat de betekenis zal zijn voor Nederland. Alles wat er werd gezegd werd simultaan meegetypt op het grote scherm, en er was een doventolk. Ook kon er om verduidelijking gevraagd worden waar nodig. Het was een erg prettige en constructieve werksfeer.

 

Het was heel interessant. Een groot deel van de middag ging het over de impact van de economische crisis op de gezondheidszorg, en over hoe wrang het is dat goede ontwikkelingen (zoals het Persoonsgebonden Budget – PGB) nu teruggedraaid worden, en ouderwetse instellingen vanzelfsprekend wel geld krijgen, terwijl het juist de bedoeling is dat grote instellingen afgeschaft worden, en zorg kleinschaliger en persoonlijker wordt ingericht. Het is daarom ook extra belangrijk om de rechten uit het VN-verdrag CRPD te
promoten, en te zorgen dat het geld naar de juiste dingen gaat, en dat we niet teruggaan in de tijd, en teruggaan in oude gewoontes.

Op Europees niveau zal men ook financiele middelen inzetten, bijvoorbeeld subsidieregelingen , om daarmee ook aan te sturen op goede zorgvoorzieningen die in overeenstemming zijn met het VN-verdrag. xc2 En zorgvoorzieningen die niet in overeenstemming zijn met de uitgangspunten van het VN-verdrag zullen in de toekomst uiteindelijk geen geld meer ontvangen van de Europese Unie, want de EU heeft het VN-verdrag namelijk wel geratificeerd, en moet zich houden aan de regels.

Er moet krachtig weerstand geboden worden aan de voorgenomen PGB-bezuinigingen van 90%. xe2x80x9cEens gegeven, blijft gegevenxe2x80x9d, en Nederland heeft al wel een intentieverklaring getekend voor het nieuwe VN-verdrag, dus geldt er een inspanningsverplichting om bestaande rechten te behouden, en enkel goede veranderingen door te voeren. Men mag deze maatregelen dus feitelijk niet doorzetten.

 

Maar op de een of andere manier vinden overheden het blijkbaar xe2x80x9cacceptabele, zachte maatregelenxe2x80x9d om de rekening van de economische crisis bij zieken en gehandicapten te gaan verhalen, en grote bezuinigingen te doen op de voorzieningen voor minima. En dat juist terwijl de zieken en gehandicapten het minst verantwoordelijk zijn voor de financiele crisis.

Deze trend zien we in veel Europese landen, en in die zin is het maar goed dat er nu ook een nieuw VN-verdrag is om de rechten van deze groep te beschermen en bewustzijn te creeren. Dat is hard nodig.

 

Er werd gezegd dat de economische crisis mogelijk de reden zou zijn dat Nederland het VN-verdrag nog niet heeft geratificeerd, omdat implementatie daarvan ook geld gaat kosten.

Ik heb hardop gesuggereerd dat het misschien ook de wetsvoorstellen Verplichte GGZ, en Zorg en Dwang zijn die men erdoorheen wil drukken, alvorens het VN-verdrag te ondertekenen. Dit is zeker mogelijk als je ziet dat Nederland een voorbehoud (reservation) heeft gemaakt ten aanzien van het VN-verdrag, waarbij xe2x80x9cwilsonbekwame mensenxe2x80x9d uitgezonderd worden (op basis van verouderde richtlijnen van de Raad van Europa). Zie ook xc2 http://www.un.org/disabilities/countries.asp?navid=12&pid=166

Het VN-verdrag stelt heel duidelijk dat iedereen over zichzelf mag bepalen (legal caacity), en stelt daarmee dat xe2x80x9cwilsonbekwaamxe2x80x9d geen argument is om iemand zijn vrijheden en rechten te ontnemen.

Mogelijk heeft Nederland koudwatervrees voor die cultuuromslag.

 

Ik vroeg Jan Jarab of er mechanismes zijn waarmee de wetsvoorstellen Verplichte GGZ en Zorg en Dwang tegenhouden kunnen worden, want deze wetsvoorstellen zijn niet in overeenstemming met de uitgangspunten van het nieuwe VN-verdrag. Ik voegde toe dat ik zelfs al een alternatieve procedure voor het wetsvoorstel had uitgewerkt (het Eindhovens Model) waarvan een pilotproject loopt. Maar nog steeds houdt de overheid vast aan ouderwetse voorstellen, die simpelweg niet toekomstbestendig zijn. Ik vroeg of er mogelijkheden zijn om dit mee aan te pakken.

Jan Jarab zei dat hij mogelijk met de Nederlandse overheid in overleg zou kunnen gaan, en dat lijkt me een heel goed idee. Jan Jarab kwam toen zelfs dwars door de zaal naar mij toegelopen om zijn kaartje te geven, en hij zei: xe2x80x9cMail me hier maar even overxe2x80x9d (in het Engels wel). En ik heb hem inmiddels ook gemaild met informatie over de wetswijzigingen mbt Verplichte GGZ.

 

Het was een interessante bijeenkomst. Ik heb na afloop nog heel even met Jan Jarab gesproken, en met de organisatoren van de Coalitie voor Inclusie. Ik heb afgesproken dat ik meer informatie over mijn werkzaamheden rond het VN-verdrag xc2 zal opsturen, en dat ik in het vervolg betrokken zal blijven bij de Coalitie voor Inclusie, wat eigenlijk pas een beginnend netwerk is, en alle steun kan gebruiken.

 

Het was een inspirerende middag, en ik heb mijn netwerk weer goed uitgebouwd.

Het is fijn om te zien dat het VN-verdrag voor de rechten van mensen met beperkingen nu echt begint te leven in Nederland. Eigenlijk is dit echt een startmoment voor de implementatie van het nieuwe VN-verdrag in Nederland. Het verdrag zal in 2012 waarschijnlijk geratificeerd worden door Nederland, en de Coalitie voor Inclusie heeft zichzelf opgericht als denktank.
Het is dus begonnen. Er zal een nieuw tijdperk aankomen.

 

De Coalitie voor Inclusie doet zijn best om meer clientenorganisaties op te nemen in hun netwerk, dus voel je vrij om je aan te melden op www.coalitievoorinclusie.nl

Versnellingskamer: wijziging wetsvoorstel Verplichte GGZ

Op dinsdag 29 november 2011 was bij het Buitenhuis in Den Haag een bijeenkomst met de naam Versnellingskamer om te brainstormen over nieuwe wijzigingen in het wetsvoorstel Verplichte GGZ. De bijeenkomst duurde van 9.30 tot ca 15.00 uur was georganiseerd door het Ministerie van Justitie i.s.m. VWS. Ik was wederom uitgenodigd om mee te denken vanuit het clientenperspectief, en ik zag veel bekenden uit de klankbordgroep die ook sinds 2008 in de consultatie van het wetsvoorstel waren betrokken.

 

We begonnen met een plenaire inleiding over de stand van zaken van het wetsvoorstel Verplichte GGZ.

In 2007 werd de derde evaluatie van de wet BOPZ xc2 afgerond, en het Evaluatierapport Voortschrijdende inzichten was aanleiding voor een nieuw concept-wetsvoorstel in 2008. Daarop volgden consultatierondes met klankbordgroepen (waar ik ook in heb deelgenomen, zie mijn feedback op http://mindrights.nl/docu_en_info.htmxc2 )

Vervolgens werden pilots gestart met de voorgestelde multidisciplinaire commissie Verplichte GGZ, en het wetsvoorstel Verplichte GGZ ging in juni 2010 naar de Tweede Kamer.

Maar de Tweede Kamer besloot dat het instellen van de multidisciplinaire adviescommissies te duur was en heeft de opdracht gegeven om een procedurewet te maken zonder de commissie. Er komt nu dus een Nota van Wijziging, waarbij gezegd kan worden dat het om een erg grote wijziging gaat (want de wegbezuinigde multidisciplinaire commissie zou juist een belangrijke kwaliteitstoets gaan uitvoeren, in plaats van enkel een toets door een onafhankelijke psychiater zoals in de wet BOPZ).

In april 2011 is er een bijeenkomst geweest over een mogelijke rechtbankkamer Verplichte GGZ, maar dat idee is vrij snel onethisch en financieel onhaalbaar bevonden.

 

Er werd een vergelijking gemaakt dat het wetsvoorstel met de commissie eigenlijk een xe2x80x9cte dure autoxe2x80x9d was, en dat we nu op zoek moesten gaan naar iets goedkopers.

 

De Tweede Kamer heeft gevraagd om een procedurewet, en dat betekent dat het nu niet meer over de inhoud gaat, want die ligt al bij de Tweede Kamer.

Er dient nu een nieuw voorstel te komen met een procedurebeschrijving voor de zorgmachtiging, en daarover gingen we dus brainstormen via de Versnellingskamer.

De toekomstige wijzigingen zullen vermoedelijk niet meer teruggekoppeld worden in een officiele consultatieronde met de veldpartijen, xc2 want ook dat ligt nu bij de Tweede Kamer (mogelijk zal er nog wel informele consultatie met de veldpartijen zijn).

De rol van de Raad van State bij dit wijzigingsproces is nu nog niet helemaal duidelijk.

 

Een fase-overzicht van het wetsvoorstel Verplichte Zorg is te vinden op: http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/wetgevingskalender/2010/07/05/integrale-herziening-van-de-wet-bopz-wetsvoorstel-verplichte-ggz-jus

 

De Versnellingskamer van 29 november 2011 had als doel om mee te denken over mogelijke procedure-constructies, waarbij de centrale vraag was: hoe te zorgen voor meer informatie in de voorfase, zodat men tot een gedegen oordeel zou kunnen komen.

 

Na deze inleiding gingen we in kleinere groepjes aan de slag. Het was ietwat chaotisch en informeel, maar dat was ergens ook wel prettig, want ik kon gewoon zeggen wat ik dacht, zonder formaliteiten.

 

In het World Cafe waren discussie-tafeltjes ingericht, en elke ronde waren er 5 deelnemers per tafel. We moesten ons verplaatsten in verschillende actoren (rechter, psychiater, geneesheer-directeur enz.) en met diverse rollen experimenteren in de procedures rond Verplichte GGZ. Onze ideeen en opmerkingen werden genotuleerd, en zo wil men een beeld verkrijgen van verschillende mogelijkheden.

 

In de Versnellingskamer stonden laptops klaar voor iedereen, en via het scherm konden we volledig anoniem allerlei vragen beantwoorden en ideeen geven.

 

Ik vond het echt een enorm pittige bijeenkomst vanwege de toonzetting van het wetsvoorstel, en ik heb zelfs een paar keer overwogen om deze bijeenkomst eerder te verlaten, omdat we enkel binnen de marge mochten brainstormen, maar ik heb fundamentele bezwaren, en fundamentele alternatieven.
Het voelde dus alsof er hier niks te behalen was (tijdsverspilling), en ik wilde niet de indruk wekken dat ik me aansloot bij dit paternalistische wetsvoorstel dat de reikwijdte van dwangtoepassing enorm verruimd. Daar wil ik mijn naam niet aan verbinden, en ik voelde me dus ook niet op mijn plek daar.

 

Ik heb dat ook flink geuit: Ik vond dat het wetsvoorstel Verplichte GGZ geen verbetering inhoudt ten opzichte van de wet BOPZ, omdat de criteria en dwangmogelijkheden verruimd worden, en dat is een serieuze verslechtering voor de positie van de client. Dwang is namelijk onwenselijk en maakt de problemen van de client vaak erger.

De hele procedure-discussie lijkt wel een afleidingsmanoeuvre, zodat we het vooral niet kunnen hebben over de ware kern van het voorstel, namelijk de verruimde criteria en opgerekte dwangmogelijkheden (bijv. ambulante dwang), wat voor clienten dramatisch is, en zeker geen betere rechtsbescherming biedt dan de BOPZ. xc2 En hierover vindt nauwelijks discussie plaats, terwijl er xe2x80x9cvoortschrijdende inzichtenxe2x80x9d zijn, en de zorgverleners actief bezig zijn met dwangreductie (gesubsidieerd door dezelfde overheid die nu plannen maakt voor dwangverruiming), en er nota bene ook een nieuw VN-verdrag is dat stelt dat dwang niet langer acceptabel is! Het KAN toch niet zo zijn dat Nederland opeens geen waarde meer hecht aan mensenrechten!

 

Ik vind het enorm verdrietig dat er niet meer innovatietalent is doorgedrongen in het wetsvoorstel, en ik was echt ontstemd door het feit dat het wetsvoorstel maar doordendert, zonder aandacht te besteden aan de zorgvuldige feedback, kennis en alternatieven die de
veldpartijen aandragen.

 

En zeker als het hele wetsvoorstel vooral een procedurele wijziging omvat (verantwoordelijkheden zoals dossierzorg en oordeelsbevoegdheid). Waarom zou je dan een hele nieuwe wet maken? Waarom worden de criteria en reikwijdte opgerekt? Waarom gaat men in tegen internationale verdragen (zoals het nieuwe VN-verdrag CRPD), wat Nederland vermoedelijk volgend jaar (2012) zal ratificeren. Het is toch tijdverspilling om nu een nieuwe wet te maken, die niet in overeenstemming is met de uitgagspunten van dat nieuwe VN-verdrag?

Er zijn mogelijkheden genoeg om een ander systeem te maken, waarbij de rechten van de client centraal staan. Het Eindhovens Model is bijvoorbeeld een van de mogelijkheden, waarmee dwang daadwerkelijk voorkomen kan worden (zie o.a. het artikel Eigen Kracht doorbreekt verkommering uit magazine Geestelijke Volksgezondheid (MGV) van november 2011).

 

Maar de overheid kiest er blijkbaar voor om krampachtig vast te houden aan ouderwetse methodes, die gebaseerd zijn op beheersen en niet op voorkomen. En de overheid weigert blijkbaar om gedegen onderzoek te doen naar internationale ontwikkelingen, zoals het nieuwe VN-verdrag (CRPD). Maar de tijd zal ons inhalen. xc2 Een VN-verdrag is niet te negeren.

Nederland is een van de laatste landen van Europa die het VN-verdrag CRPD nog niet geratificeerd heeft. Ik begrijp dit niet. Waarom staat Nederland niet vooraan met innoveren?

 

Deze gang van zaken gaat mij erg aan het hart. Vandaar ook dat we via het Eindhovens Model erg hard aan de slag zijn om Eigen Kracht-conferenties mogelijk te maken voor mensen die in aanraking dreigen te komen met Verplichte GGZ of BOPZ. Daarmee kunnen we hopelijk voorkomen dat gedwongen interventies plaatsvinden, en dus ook voorkomen dat hetzij de BOPZ, hetzij de wet Verplichte GGZ daadwerkelijk gebruikt wordt. Op die manier kunnen we de negatieve impact van deze wetten misschien toch beperken.

 

Toen ik aangaf dat ik de bijeenkomst behoorlijke tijdsverspilling vond, vanuit mijn missie, benadrukten de wetschrijvers van het Ministerie dat ze graag wilden dat ik erbij bleef, juist omdat ik zoxe2x80x99n ander perspectief had dan de rest.
Ik heb het volgehouden om erbij te blijven, en ik heb eigenlijk voornamelijk de onhaalbaarheid benadrukt.

Ik vind het achterhaalde wetsvoorstel en het karige consultatieproces eigenlijk een schande voor een vooraanstaand land als Nederland. En ik begrijp werkelijk niet waarom men dit verkiest.

 

Na afloop heb ik nog even staan praten met de schrijvers van het wetsvoorstel, en heb ikxc2 benadrukt dat het VN-verdrag CRPD niet te negeren is. Ik vertelde ze dat er ook bij de VN zelf aanvankelijk discussie was omtrent de zelfbeschikking van psychiatrische patienten en mensen met intellectuele beperkingen, omdat dit blijkbaar een hele moeilijke groep is. Maar uiteindelijk, na lange discussie en voorlichting, werd er bij de VN unaniem
besloten om deze groep ook in het nieuwe VN-verdrag CRPD op te nemen. Het is dus niet gek dat men hier aanvankelijk over twijfelt of vragen heeft (zo gaat dat altijd met gestigmatiseerde, gemarginaliseerde groepen, denk maar aan vrouwenrechten, of rechten voor mensen met een andere afkomst). Maar juist daarom is er een nieuw VN-verdrag gekomen, om de rechten van deze kwetsbare groepen collectief te gaan beschermen.

Er is een hele grote cultuuromslag nodig, met goede toegankelijke vrijwillige zorg, zodat er ook echte preventie mogelijk is. Maar preventie kan alleen als mensen geen angst meer hebben van de GGZ, omdat deze niet meer over de grenzen van de patienten heengaat, maar daadwerkelijk heilzaam is. Het afschaffen van dwang zal een deel van de drempelvrees wegnemen en preventie mogelijk maken, maar een goede toegankelijkheid (zonder wachtlijsten) is van een evenredig belang, om te voorkomen dat mensen afglijden in ernstige crisissen (waar de GGZ vervolgens een zware taak aan heeft). Het is enorm belangrijk om in een vroeg stadium goede hulp beschikbaar te hebben, dat is voor iedereen
beter. En als het gebrek aan zorg is opgelost, en de problemen niet meer totaal uit de hand hoeven te lopen, dan zal ook het beeld dat men heeft van psychiatrische patienten veranderen. xc2 Dan zal blijken dat al die zogenaamde agressie van patienten slechts een tijdsbeeld was, en het allemaal een reden had, en dat de agressie voortkwam uit onmacht en leed dat de patienten al die tijd moesten dragen, het leed omdat ze geen volwaardig leven hadden, maar beheersmatig werden geleefd.

Ik vond het echt een zware dag. Vooral omdat het zo hopeloos leek. Het is echt een gemiste kans van de overheid dat het wetsvoorstel zo weinig doet aan toekomstbestendige alternatieven.

 

August Nieland, een van de wetschrijvers benadrukte toen dat hij xe2x80x9ceenzelfde constructie als in de Jeugdzorg wilde gaan maken met betrekking tot het Eindhovens Model en de Eigen Kracht-conferenties in de GGZxe2x80x9d.

Dat zou dus inhouden dat er een passage in de Nota van Wijziging / gewijzigde wetsvoorstel Verplichte GGZ komt, waarbij gesteld wordt dat iedere burger (iedere client) het recht heeft om in de eerste plaats een eigen plan te maken, en daarbij ondersteuning te krijgen, zoals bijvoorbeeld door Eigen Kracht-conferenties. Dat zou mooi zijn. In ieder geval een verbetering ten opzichte van hoe het nu is.

Ook benadrukte August dat visitatie zeker verboden was in het nieuwe wetsvoorstel (zie de Memorie van Toelichting). Met deze twee voorbeelden wilden ze aantonen dat ze wel degelijk luisterden naar de ideeen die er uit het veld kwamen. Er werd mij beloofd dat er in het vervolg een antwoord zou komen op mijn feedback en input voor discussie.

 

Ik zal ze eens vragen waarom ze geen aandacht besteden aan het nieuwe VN-verdrag, en waarom ze onhaalbare, en niet-toekomstbestendige wetsvoorstellen uitschrijven…