Jaaroverzicht Mind Rights 2015

Door Jolijn Santegoeds, oprichter en voorzitter Stichting Mind Rights:

Als ervaringsdeskundige hebben mijn persoonlijke ervaringen uiteraard een rol in mijn werk. Dat kan soms best ingewikkeld zijn. Dit jaar was het ingewikkeld.

 

Ik heb het afgelopen jaar wat minder in het Nederlands geblogd. Desalniettemin was 2015 een behoorlijk druk jaar voor mij. Vooral qua internationale ontwikkelingen waren er tal van hoogtepunten, zoals mijn werkbezoek aan Japan, en het proces van de EU review voor het VN-Committee voor de Rechten van Personen met Beperkingen. Ik heb dus wel veel in het Engels geblogd op mijn reisblog www.punkertje.waarbenjij.nu . Maar in Nederland was het wat stiller.

 

Pijnlijke stilte in Nederland

Het was voor mij persoonlijk een jaar met een donkere ondertoon. Het werd me namelijk pijnlijk duidelijk dat er vanuit de overheid en de officiele kanalen, werkelijk geen enkel inhoudelijk gevolg is gegeven aan de Communicatie van 2 Speciale VN-Rapporteurs (okt. 2013) waarin de Speciale VN-Rapporteurs hun zorgen uiten over de mensenrechten in de Nederlandse GGZ  nav mijn persoonlijke zaak (zie ook de TV-uitzending van EenVandaag op 29 mei 2014 Het einde van de isoleercel? ). Daarnaast is er ook geen enkele reactie gegeven op mijn publieke persoonlijke verklaring “16 years old depressed and tortured in psychiatry” (10 december 2014) die ik verstuurd heb aan beleidsmakers enz.

 

Die stilte is uiterst schokkend. Ik had namelijk toch wel verwacht dat men de buitengewone communicatie van de Speciale VN Rapporteurs serieus zou nemen, evenals mijn persoonlijke verklaring die toch zeer duidelijk getuigt van onrecht in Nederland. Ik had echt op zijn minst een fatsoenlijk onderzoek verwacht naar aanleiding van deze acties! Of op zijn minst communicatie. Maar het is opnieuw het hele jaar stil gebleven…. Alsof ik nog steeds tegen een muur praat…. Hoe kan men dit negeren? Het is enorm pijnlijk, en ondermijnt mijn vertrouwen in de samenleving, en dat heeft een weerslag heeft op mijn werk als activist. De pijnlijke persoonlijke context maakt het bijzonder moeilijk om vertrouwen te houden in redelijkheid, en om als activist toch te blijven geloven in een constructieve dialoog om tot oplossingen te komen, want een dialoog moet immers wel van 2 kanten komen…

 

VN-verdrag in Nederland

De tweede grote teleurstelling in 2015 was het gebrek aan ambitie bij de Nederlandse overheid mbt de Nederlandse ratificatie van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen.

Ten eerste is het teleurstellend dat de Nederlandse politiek de ratificatie van dit Verdrag al ongeveer 10 jaar heeft uitgesteld, en inmiddels gingen 160 landen wereldwijd ons voor, waaronder 25 van de 28 EU lidstaten en al onze buurlanden. Ten tweede poogt de Nederlandse wetgever nu zelfs om de strekking van het VN-Verdrag met allerlei “interpretatieve verklaringen” uit te hollen.

 

Het VN-Committee voor de Rechten van Personen met Beperkingen heeft in de afgelopen jaren een aantal juridische stukken uitgebracht om het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen te verduidelijken. In de General Comment nr. 1 on CRPD Article 12 (mei 2014)

en de Guidelines on CRPD article 14 (september 2015, herziene versie november 2015), wordt duidelijk uitgelegd dat dwang in de geestelijke gezondheidszorg in strijd is met het recht op vrijheid, het recht op handelingsbevoegdheid (zelfbeschikking), en vrijwaring van wrede, inhumane of vernederende behandeling of bestraffing. Onlangs, op 10 oktober 2015, World Mental Health Day, verscheen een oproep van 2 Speciale VN-rapporteurs “Dignity must prevail – an appeal to do away with non-consensual psychiatric treatments”

 

Toch doet men in Den Haag alsof men van niets weet – terwijl ik de relevante bewindslieden, departementsmedewerkers en tal van juristen uiteraard op de hoogte heb gebracht van deze informatie. De stukken die stellen dat dwang in de zorg in strijd is met de mensenrechten blijken dus genegeerd te worden in Den Haag. Maar ik geloof niet dat ze werkelijk niet zouden begrijpen wat er staat. Er lijkt dus blijkbaar een soort onwil.

 

De huidige Nederlandse “interpretatieve verklaring” bij artikel 14 van het VN-verdrag luidt (december 2015):

“ (…) , the Kingdom of the Netherlands declares its understanding that the Convention allows for compulsory care or treatment of persons, including measures to treat mental illnesses, when circumstances render treatment of this kind necessary as a last resort, and the treatment is subject to legal safeguards.”

Met zo’n onprofessionele interpretatie vanuit de Nederlandse overheid wordt het wel echt heel lastig om nog op redelijkheid te vertrouwen. De Nederlandse interpretatieve verklaring over artikel 14 is van een totaal andere strekking dan de Guidelines on CRPD article 14, en is feitelijk een verkapt voorbehoud (“reservation”). Bovendien is er sinds het verschijnen van de Guidelines on CRPD article 14 in September 2015 geen gebrek aan duidelijkheid over de invulling van artikel 14,  en is een interpretatieve verklaring mbt artikel 14 volstrekt onnodig.

 

Blijkbaar is het niet puur een gebrek aan kennis en bewustzijn, maar bestaat er ook een soort van politieke onwil om de mensenrechten in de Nederlandse GGZ te garanderen, en dat laatste had ik eigenlijk niet verwacht… Het is daarom soms erg zwaar om vast te houden aan mijn overtuiging dat redelijkheid en dialoog tot een oplossing zullen leiden in Nederland, want daarbij ga ik dus uit van redelijkheid… en dialoog….

 

Het is al met al dus een moeilijk jaar geweest, maar ik ga strijdbaar en vastberaden het nieuwe jaar in, met mijn blik op de toekomst, hopend dat er ook in Nederland toch nog ambitie bestaat om mensenrechten voor iedereen te garanderen.

 

Activiteiten in 2015

Gelukkig waren er in 2015 ook wel veel inspirerende internationale activiteiten, waardoor ik toch het gevoel kreeg dat de wereld wel degelijk aan het veranderen is. Zoals ik reeds vaker heb aangegeven, de kloof tussen Nederland en de rest van de wereld wordt steeds groter. De Nederlandse ontwikkelingen staan een beetje stil, maar in de rest van de wereld is dat niet zo, en daar wordt intensief gewerkt aan transformatie en alternatieven.

 

Een overzicht van de belangrijkste activiteiten van Stichting Mind Rights in 2015:

 

Januari 2015

Op 28 januari ging ik naar de opening van de nieuwe HIC-afdeling bij GGZ Breburg in Tilburg. Men is bij Breburg van 28 isoleercellen naar 4 gegaan. Maar de HIC-afdeling is nog steeds een gesloten afdeling waar onvrijwillige opname plaatsvindt. Dat is heel dubbel. Ik vind de HIC-ontwikkeling op zich wel een stap in de goede richting, maar nog lang niet goed genoeg om tevreden mee te zijn. Zie ook mijn verslag van de opening van de nieuwe HIC-afdeling bij GGZ Breburg in Tilburg.

 

Februari 2015

Op 9 februari 2015 ging ik naar Den Haag als toeschouwer bij de Hoorzitting van de Tweede Kamer Commissie van VWS over de Nederlandse ratificatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen. Ik had hoge verwachtingen, maar er was weinig diepgang in dit debat vanuit de politici. Gelukkig wezen zowel het College voor de Rechten van de Mens als LPGGZ er op  dat dwang niet meer toelaatbaar is onder de mensenrechten.

 

Maart 2015

Het dieptepunt van het jaar was voor mij de presentatie van de Thematische Wetsevaluatie Gedwongen Zorg op 10 maart 2015 bij AMC in Amsterdam. Zie ook mijn blog: Schokkend gebrek aan kennis bij Thematische Wetevaluatie Gedwongen Zorg

 

Maar ik had niet veel tijd om te treuren, want sinds ik sinds december 2014 in het bestuur zit van ENUSP (European Network of (Ex) Users and Survivors of Psychiatry), ben ik steeds vaker betrokken bij initiatieven op Europees niveau, vooral op het gebied van mensenrechten. De EU heeft het VN-Verdrag voor de Rechten van personen met Beperkingen (CRPD) geratificeerd in 2010.

 

Dit jaar, tussen maart en september 2015, vond de eerste evaluatie van de Europese Unie mbt de implementatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD) plaats. Een delegatie van de EU heeft zich in Geneve aan het VN-Committee voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD-Committee) moeten verantwoorden. Dit was een uniek proces, een historische mijlpaal, want het is de eerste keer dat een regionale organisatie die bestaat uit verschillende landen een VN-verdrag heeft geratificeerd, en dus ook de eerste keer dat een VN-Committee een evaluatie (review) hield over een regionale organisatie, waarbij de verantwoordelijkheden en competenties veel ingewikkelder zijn dan bij een gewone lidstaat c.q. verdragspartij. Er waren dus vele ogen gericht op dit proces.

 

In maart 2015 heb ik namens ENUSP gewerkt aan de inzending van ENUSP Proposals for the List of Issues on the EU for CRPD review, met suggesties voor de initiele vragenlijst van het CRPD-Committee aan de EU. Hierin benoemt ENUSP thema’s die belangrijk zijn voor clientenrechten in de EU.

 

Vervolgens was ik van 29 maart tot 2 april 2015 namens ENUSP bij de Verenigde Naties in Geneve om deel te nemen aan de 13e sessie van het CRPD-Committee, en om de inzending van ENUSP over de EU toe te lichten in een seminar met verschillende Europese belangenorganisaties voor de rechten van personen met beperkingen (EDF side-event op 2 april 2015), zie ook mijn verslag van de 13e sessie van het UN CRPD Committee)

 

April 2015

In april 2015 werd ik uitgenodigd door de Europese Commissie, om de ENUSP-inzending over de List of Issues for EU review te presenteren op het European Commission Work Forum on the Implementation of the UN Convention on the Rights of Perons with Disabilities, op 29 april 2015 in Brussel.  Ik vond het heel prettig om mee te maken dat de Europese Commissie actieve interesse toont in de alternatieve rapporten over de stand van zaken in de EU, en dat zij actief een podium bieden aan de kritiek vanuit belangenorganisaties. (Van deze goodwill tov kritiek kan men in Nederland nog wat leren!) Zie ook mijn verslag van het EC Work forum on CRPD implementation.

 

Mei 2015

In mei heb ik behoorlijk wat tijd besteed aan het uitzoeken van verdere stappen mbt mijn eigen persoonlijke zaak, want na ruim 20 jaar wil ik nog steeds niet opgeven, zeker niet nu de Speciale VN-Rapporteurs eind 2013 hun zorgen hebben geuit naar aanleiding van mijn klachten.

 

Eind mei werd ik namens ENUSP uitgenodigd voor de jaarlijkse ledenvergadering van EDF (European Disability Forum) op 29-31 mei  in Warschau. Op de bijeenkomst van EDF werd een groot deel van de tijd gewijd aan het evaluatieproces van de EU mbt de implementatie van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (de grootste uitdaging daarbij is het omgaan met de verdeling van taken/verantwoordelijkheden tussen de EU en de lidstaten). Het is een zeer complex maar wel zeer belangrijk proces. Zie mijn verslag van de ledenvergadering van EDF

De reis naar Warschau was trouwens ontzettend gaaf. In het vliegtuig zat ik langs de zangeres van de band Epica, en zij heeft me op de gastenlijst gezet voor een festival op de Universiteit in Warschau (Ursynalia 2015). En zo liep ik enkele uren na aankomst in Polen als VIP rond op een festival, met een artiestenbandje en een backstage-pas. Dat was natuurlijk een onvergetelijke en supercoole ervaring.

 

Juni 2015

Een dag na mijn terugkomst uit Warschau, vertrok ik op 1 juni alweer naar Brussel, voor een hoorzitting bij het Europees Parlement op 2 juni 2015, georganiseerd door de European Association of Service Providers for Persons with Disabilities (EASPD) over het thema Co-production. Ik gaf daar een presentatie over het inzetten van Eigen Kracht-conferenties om dwang te voorkomen (Eindhovens Model), als voorbeeld van een co-productie-proces tussen hoofdpersoon, naasten en hulpverleners. Die presentatie werd zeer goed ontvangen. Zie ook mijn verslag van de EASPD hearing on coproduction.

 

Op 11 juni was ik in Utrecht voor een besloten conferentie over het Nederlandse pilot-project met het inzetten van Eigen Kracht-conferenties om gedwongen psychiatrische maatregelen te voorkomen (Eindhovens Model). Inmiddels is het projectgeld in Nederland op, en lijkt het weer zeer moeilijk om een nieuw budget te vinden voor verdere uitrol en studie van Eigen Kracht-conferenties bij het voorkomen van dwang. Dit staat in een schril contrast met de internationale interesse en waardering voor dit pilot-project!

 

En op 13 juni publiceerde ik een kritische blog over het uitblijven van (beleids)ontwikkelingen in Nederland op het vlak van mensenrechten in de GGZ: Pijnlijk: Nederland mist ontwikkeling mensenrechten in GGZ

 

Op 22 juni verscheen er een publicatie over het Eindhovens Model in de Right-to-Act campaign van NUI Galway Universiteit in Ierland: Family Group Conferencing – A new tool for responding to psychosocial crises with respect

 

Juli 2015

Begin juli heb ik als hoofd-auteur gewerkt aan de ENUSP-inzending voor de evaluatie van CRPD-implementatie in de EU. Zie: ENUSP shadow report 2015 – submission on CRPD implementation in the European Union. (14 juli 2015)

 

Vervolgens was ik van 15 tot 31 juli voor een werkbezoek in Japan! Ik was uitgenodigd om training te geven over het inzetten van Eigen Kracht-conferenties bij het voorkomen van dwang (Eindhovens Model), want men wil dit project ook opzetten in Japan, en er was subsidie verleend van de Japanse overheid om mij en 2 trainers vanuit de Eigen Kracht-centrale (Rob en Hedda) in te vliegen voor een 4 daagse training, gericht op het opleiden van verwijzers en coordinatoren in Japan, die daarna in staat zijn om daadwerkelijk Eigen Kracht-conferenties te organiseren om dwang te voorkomen in Japan. Naast de 4-daagse training over het inzetten van Eigen Kracht-conferenties, heb ik ook diverse lezingen vanuit clientenperspectief gegeven in Tokyo en Kyoto, en heb ik 2 psychiatrische instellingen bezocht in Tokyo, wat uiterst pijnlijk en confronterend was. Zie hier mijn uitgebreide verslag van mijn werkreis naar Japan.

 

Augustus 2015

Op 15 augustus was ik als speciale fan bij Huntendwarspop, een supergezellig “inclusief” festival in Ulft (Gelderland), met extra aandacht voor toegankelijkheid voor alle mensen, zodat iedereen met of zonder beperking samen kan genieten. http://www.huntendwarspop.nl/

 

Van 26 tot 29 augustus was ik namens ENUSP bij de Verenigde Naties in Geneve om deel te nemen aan de 14e sessie van het CRPD-Committee, en om de speerpunten uit het schaduwrapport van ENUSP over de EU toe te lichten in een seminar met verschillende Europese belangenorganisaties voor de rechten van personen met beperkingen (EDF side-event op 27 april 2015), zie ook mijn verslag van de EU review bij de 14e sessie van het UN CRPD Committee)

 

Inmiddels verscheen ook het eindrapport van VUMC over het pilot-project met Eigen Kracht-conferenties ter voorkoming van dwang in de GGZ, maar helaas kan ik me niet vinden in de benadering en schrijfstijl van het rapport. En ondanks allerlei pogingen heb ik de verschillen niet kunnen overbruggen. Ook dit was niet echt een prettige ervaring (en vormde wederom een soort teleurstelling in de Nederlandse context). NB. Ik kan me dus niet vinden in het eindrapport van VUMC (en ik ga het dus ook aan niemand doorsturen want ik zie er geen meerwaarde in), maar ik ga uiteraard wel verder met het Eindhovens Model met Eigen Kracht-conferenties ter voorkoming van dwang.

Ik heb zelf inmiddels een (Engelstalig) artikel gepubliceerd over de ontwikkeling van het Eindhovens Model voor supported decision-making met Eigen Kracht-conferenties om dwang te voorkomen. Lees hier het volledige artikel: Experience based development of the Eindhoven Model, an alternative to forced psychiatric interventions (PDF)

 

September 2015

Het resultaat van de EU review door het UN CRPD Committee is een kort rapport met aanbevelingen. Begin September 2015 werden de Concluding Observations van het UN CRPD Committee aan de EU gepubliceerd (en definitieve versie d.d. 2 Oktober 2015). Hierin vraagt het VN Committee aan de EU om meer te doen voor de rechten van personen met psychosociale hindernissen, door gedwongen behandeling en gedwongen opname tegen te gaan, en de rechtspositie van clienten te versterken, zoals beschreven onder artikel 12, 13, 14 en 17 van de Concluding Observations van het UN CRPD Committee aan de EU.  Dit is een zeer positief resultaat.

 

Hier volgen enkele passages uit de Concluding Observations van het UN CRPD Committee aan de EU, die wederom illustreren dat gedwongen opname en gedwongen behandeling als een probleem voor de mensenrechten worden beschouwd:

**

Liberty and Security of the person (art. 14)

“40. The Committee is concerned about the involuntary detention of persons with disabilities in psychiatric hospitals or other institutions on the basis of actual or perceived impairment.

  1. The Committee recommends that the European Union take all possible measures to ensure the liberty and security of all persons with all types of disabilities in line with the Convention and the Committee’s Guidelines on article 14 (2015).”

 

Protecting the integrity of the person (art. 17)

“46. The Committee is concerned that persons with disabilities are exposed to involuntary treatment in European Union Member States, including forced sterilisation and abortion.

  1. The Committee recommends that the European Union take possible measures to ensure the individual right to free and informed consent to treatment is upheld and supporting decision-making mechanisms are provided in EU Member States.”

**

De Guidelines on CRPD article 14 (2015) zijn bedoeld ter verduidelijking van de strekking van artikel 14. De Guidelines on CRPD article 14 (2015) maken zeer duidelijk dat gedwongen opname en gedwongen psychiatrische behandeling in strijd is met de mensenrechten, zoals het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon. Deze uitleg sluit aan bij het eerdere General Comment nr. 1 on CRPD Article 12 (Mei 2014).

 

De Europese Commissie heeft reeds besloten dat zij de Concluding Observations mbt de EU als bindend zullen beschouwen en stellen dat mensenrechten niet enkel een prioriteit zijn, maar een verplichting. Het EU-evaluatie-proces biedt ons nu dus een breekijzer voor meer aandacht en beleid voor de rechten van mensen met psychosociale problematiek op Europees niveau.

 

Een verslag over de EU review door het CRPD Committee is ook te vinden op pagina 9 t/m 12 van het ENUSP Bulletin september 2015.

 

Daarnaast verscheen er eind september ook een interview met mij in Tijdschrift Deviant nr 86: “Ik ga de hele wereld rond met mijn verhaal “ – Mensenrechten in de psychiatrie (door Jaap Meeuwsen)

 

Oktober 2015

Op 20 oktober volgde de publicatie van de Reactie van Stichting Mind Rights op wetsvoorstel Verplichte GGZ : Is Nederland nog een rechtsstaat?

 

Eind oktober ging ik weer een week lang op een soort mini-tournee.

Ik was op 26 en 27 oktober in Brussel. Ten eerste voor de Europese Commissie Follow-up Meeting over de Concluding Observations van het CRPD Committee aan de EU op 26 oktober 2015, en ten tweede voor een overleg met de UN OHCHR Regional Office for Europe op 27 oktober 2015, zie mijn verslag van 2 meetings in Brussel.

 

Vervolgens was ik op 28, 29 en 30 oktober 2015 in Parijs bij een inspirerende internationale conferentie met een lange titel: “Guaranteeing persons in vulnerable situation the capacity to enjoy and exercise their civil and political rights / The United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities (UN CRPD) – focus on article 12: A legal turning point in care and support relationships?” Ik was uitgenodigd om het Eindhovens Model met Eigen Kracht-conferenties om dwang te voorkomen te presenteren in de plenaire sessie op de laatste dag van het congres. Zie ook mijn uitgebreide verslag van dit 3-daagse congres over CRPD artikel 12 in Parijs.

 

Op de terugweg uit Parijs, op 31 oktober en 1 november stopte ik weer in Brussel voor de EDF Board meeting.

 

November 2015

Op 10 november 2015 ging ik naar Soest voor het congres van HIC-IHT (HIC = High/Intensive Care in de psychiatrie, en IHT = Intensive Home Treatment). De ontwikkeling van HIC en IHT is op zich een goede ontwikkeling waarmee men gedwongen opname en isoleercelgebruik succesvol kan terugdringen, maar ik ben nog niet onverdeeld positief en ik ben bijvoorbeeld nog steeds erg bezorgd over het medisch model en het gebruik van dwangmedicatie.

Ik vond het congres ditmaal minder inspirerend dan voorgaande keren. Ik miste vooral wat meer diepgang, zoals bezinning op een echte cultuuromslag in een grotere context. Ook hier werd niets gezegd over het VN-Verdrag (behalve wederom door mij uiteraard).

 

Begin november 2015 heb ik namens ENUSP als hoofd-auteur gewerkt aan de redactie van de ENUSP-response to the Draft Additional Protocol to the Oviedo Convention on involuntary placement and involuntary treatment, verzonden aan de Council of Europe Committee on Bioethics op 15 november 2015.

 

December 2015

Op 7 en 8 december 2015 was ik weer in Brussel bij de Europese Commissie om deel te nemen aan een groot 2-daags congres ter ere van de European Day of Persons with Disabilities.

 

Op 9 en 10 december 2015 was ik in Den Haag als toeschouwer bij het debat in de Tweede Kamer over de Nederlandse ratificatie van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen. Het debat ging voornamelijk over fysieke toegankelijkheid en specifiek mbt het amendement van Van Dijk (PVDA). Echter Mw. Agema (PVV) benoemde ook dwang in de GGZ, en verschillende linkse partijen stelden vragen bij de “interpretatieve verklaringen” die zijn voorgesteld door de Nederlandse wetgever. Het debat zal na het kerstreces in januari 2016 worden hervat in de Tweede Kamer.

 

Van 13 tot 15 december 2015 was ik tenslotte nogmaals in Brussel voor het 3-daagse ENUSP Empowerment Seminar “Strengthening the (ex) user/survivor voice in Europe”.

Zie ook mijn verslag van het ENUSP Empowerment Seminar 2015.

 

 

Reflectie

Het was dus zeker een druk jaar. En ook een goed jaar als ik kijk naar de internationale ontwikkelingen. Er zijn tal van mooie mijlpalen bereikt dit jaar die in de toekomst waarschijnlijk van verdere betekenis zullen zijn, zoals de uitkomsten van de EU review, het verschijnen van de Guidelines on article 14, het inspirerende congres in Parijs, en de oproep van 2 Speciale VN-rapporteurs “Dignity must prevail – an appeal to do away with non-consensual psychiatric treatments” (10 okt 2015). Dit zijn allemaal echte mijlpalen waar we blij mee kunnen zijn.

 

En natuurlijk is het ook heel fijn om te zien dat er zoveel vraag is naar mijn presentaties over het Eindhovens Model (dit jaar in Japan, Parijs, Brussel, en volgend jaar ben ik uitgenodigd voor de INTAR conferentie 2016 in India). Soms lijkt mijn leven wel een beetje op dat van een rockster, met al die hotels en reisjes 🙂

 

Dus ondanks de zware teleurstellingen uit de Nederlandse context, zie ik ook nog een hoop positieve ontwikkelingen. Ik ben een veelgevraagde internationale spreker, en ik hoef dus niet te twijfelen aan mezelf of mijn visie. Het probleem in Nederland zit echt bij de beleidsmakers in Den Haag, en bij de GGZ-juristen die zijn vastgeroest in de oude opvattingen van de psychiatrie uit de vorige eeuw. Ik zal zeker ook bij hen blijven aandringen op vernieuwing.

Het is jammer dat Nederland niet voorop loopt met de invoering van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen, maar het is niet zo dat er dan wereldwijd niets veranderd.

Voor mij is er werk genoeg. Er zijn nog vele mensen te bevrijden, en het doet me wel goed om te zien dat er zo’n grote vraag is naar kennis over alternatieven voor dwang, zoals het Eindhovens Model. Dat getuigt van een grootschalige visieverandering.

Het blijft pijnlijk dat men in Nederland nog niet zover is. En ik hoop dat de internationale ontwikkelingen uiteindelijk zullen bijdragen aan een doorbraak in Nederland, zodat ook hier opsluiting niet meer als zorg kan worden beschouwd.

 

Een ding is zeker, de tijd staat niet stil.

De wereld verandert.

 

En nu komt 2016 eraan.

Ik hoop dat we in 2016 de wereld weer een stukje mooier en beter kunnen maken.

 

**

 

Stichting Mind Rights kan uw donatie goed gebruiken!

rekeningnummer: IBAN: NL31 INGB 0002762216

Advertenties