Zwaar gesprek bij College voor de Rechten van de Mens op 24 maart 2014

Op maandag 24 maart 2014 ging ik naar het College voor de Rechten van de Mens. Ik had een afspraak met 2 personen van het College over: Het standpunt inzake dwang in de GGZ (zie bericht 21 januari 2014 Frustrerende hoorzitting Wetsvoorstel Verplichte GGZ bij Tweede Kamer ) , en de uitkomst van de correspondentie tussen de Speciale VN-Rapporteurs en de Nederlandse Staat. (zie oa het vorige bericht)

Ik had heel veel hoop. In de brief van de Speciale VN-Rapporteurs stond immers o.a.: “herstel aan ALLE slachtoffers” , en de vrijwaring van marteling impliceert “de garantie van non-repetitie” (dus dat het nooit meer mag gebeuren met wie dan ook, wat weer inhoudt dat de Nederlandse wetten aangepast dienen te worden.). De brief van de Speciale VN-Rapporteurs is een krachtig signaal. Daarover wilde ik dus praten met het College voor de Rechten van de Mens. Misschien konden we immers wel een mooie samenwerking starten om de mensenrechten in de GGZ te realiseren. Dat hoopte ik. Dus ik ging vol goede moed naar Utrecht, naar het College voor de Rechten van de Mens (www.mensenrechten.nl)

Verslag van 24 maart 2014
Ik werd ontvangen in de Kleine Zittingszaal, en ik dacht nog: “Jee, dat voelt serieus. Wat goed!”. Helaas liep het hele gesprek daarna geheel anders dan gepland. Er kwam een lading van afwerende argumenten over me heen. Dat had ik niet verwacht en bracht me helemaal van mijn stuk.

Over de brief van de Speciale VN-Rapporteurs…
D.H. en J.D. van het College voor de Rechten van de Mens pleitten dat “Speciale VN-Procedures niet bindend zijn, en dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) wel bindend is, maar dat er aan het EHRM nog geen verschuiving zichtbaar is”. Mijn argument dat het 193 tegen 47 landen is, en dat het Europees Hof voortvloeit uit de VN-mensenrechtenverdragen leek daar niets aan te veranderen. Zij claimden dat er geen hierarchie is tussen de VN en de EU, en tegelijkertijd is in hun optiek Europa bepalend.  Deze medewerkers van het College voor de Rechten van de Mens claimden ook dat zij in de internationale documentatie geen legale aanknopingspunten zagen om tegen dwang te zijn, en meenden dat de uitgangspunten van “laatste redmiddel” en het gevaarcriterium prima voldoen, en verder achten zij dat de nieuwe wetsvoorstellen over gedwongen behandeling meer “bescherming” bieden aan clienten. Zij zagen ook niet in dat “speciale wetten voor speciale mensen” een vorm van discriminatie is.. Daar zagen ze geen basis voor in het internationale recht. “Zij lazen het anders, zij zagen geen uitspraken die een absoluut verbod op dwang afkondigden”.

Ik dacht dat ik gek werd! De stukken lagen recht onder hun neus, en ze zeiden gewoon “Wij lezen het anders”!! Wat moet je daar dan mee? Zo is er toch geen normaal gesprek meer te voeren !?
Ik vroeg ze wat de VN-stukken betekenden, en of het voor hun uberhaupt nog wat uitmaakt wat de VN schrijft, of ze het uberhaupt lezen (CRPD en Mendez), en of ze uberhaupt zaten te wachten op mijn werk als activist.. En of de brief van de Speciale VN-Rapporteurs enige betekenis had voor hun.

Ze antwoordden: “Zo werkt het niet. We moeten realistisch zijn. Mensenrechten worden bediscussieerd op verschillende platforms, zoals het Europees Hof”. Ik vroeg toen of de mensenrechten onderhandelbaar waren (!) of dat deze duidelijk vastgelegd zijn inde universele mensenrechtenverklaringen (!). Ze zeiden: “De VN schrijft dingen op papier, en de verschillende mechanismen, zoals het Europees Hof, bepalen de inhoud en omstandigheden waaronder deze woorden van toepassing zijn” (jurisprudentie). Dus volgens hem bepalen de verschillende omstandigheden die vastgesteld zijn aan het Europees Hof, of er sprake is van schending van mensenrechten. Hij liet het klinken alsof de woorden van de Verenigde Naties nogal onbruikbaar zijn, omdat ze te abstract zijn om toe te passen, en alsof het allemaal draait om Europa. (Ze hadden duidelijk ook nog geen lange-termijn visie mbt de Europese implementatie van het Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen). Met deze houding van het College werden alle VN-documenten als het ware van tafel af gewimpeld. Er was geen greintje menselijkheid te bekennen in deze definitie van mensenrechten. Het was puur gereduceerd tot papierwerk. Ik voelde me echt zo machteloos. Men wil er niet naar kijken (“te abstract”), en men leest/interpreteert de inhoud ook niet goed. Wat een puinhoop!! Uit frustratie scheurde een van de documenten zelfs kapot (de overheidsreactie aan de VN-Rapporteurs) “Als het dan toch allemaal niks betekent….”  Er viel een kille stilte. Daarna verontschuldigde ik me voor de intensiteit van mijn pleidooi.

Het leek me beter om het niet meer over mijn persoonlijke zaak te hebben. De rest van het gesprek probeerde ik het standpunt van het College inzake dwangtoepassing in de GGZ in het algemeen te achterhalen.
Over de rechtspositie van cliënten…
Over dwangmedicatie en vrijheidsbeperkende maatregelen zeiden ze: “In andere landen is het veel erger, het gaat niet zo slecht bij ons. Misschien zijn onze cijfers wat aan de hoge kant, en dan zouden we dat moeten reduceren, en zeker wanneer de Inspectie concludeert dat dit mogelijk is, zoals het geval is”. Die uitspraak was nog enigszins positief op te vatten. Dwangreductie is dus wel bespreekbaar in hun visie.
(Maar sowieso spreekt het College zichzelf hiermee tegen, want het College voor de Rechten van de Mens heeft wel een positieve, steunende reactie gestuurd aan het CRPD-Committee inzake General Comment No1 on Article 12 of the CRPD , waarover later meer).

Ik vertelde aan het College dat klachten van clienten vaak niet gehoord worden, en dat er nog steeds erg veel misgaat (zoals o.a. te lezen is in het schaduw-rapport van Stichting Mind Rights aan het CAT-Committee, met zaken als Brandon en ‘Roelie’). Ik legde ook uit dat het erg moeilijk is om een advocaat bereid te vinden (onderbetaald, veel werk aan complexe dossiers, veel betrokkenen, strijdend tegen een leger van instellings-advocaten, en minimale kans van slagen aan het Tuchtcollege waar de doctoren elkander beoordelen, dus advocaten nemen deze zaken vaak niet aan). De medewerker van het College voor de Rechten van de Mens bevestigde het falen van de Tuchtraad (Dat ga ik onthouden, want wellicht is daar dus wel verandering mogelijk)

Maar helaas, deze man van het College ging mij vervolgens uitleggen “hoeveel mogelijkheden ik had om mijn beklag te doen onder de Nederlandse wet, en wat ik allemaal zou kunnen hebben doen”… “zelfs zonder advocaat”.. Ik legde uit waarom het anders was, maar hij bleef volhouden dat het Nederlandse systeem goed was, en het leek alsof hij meende dat het een beetje “overdreven” van mij was geweest om naar de Speciale VN-Rapporteur te gaan met mijn klachten. Hij zei dat ik ook gewoon “de normale route had kunnen nemen”. En hij zei dat het ook nogal wat betekende dat de klachtencommissie van de instelling geen fout had bevonden, want hij had zelf ooit in een klachtencommissie van een instelling gewerkt, en “daarom wist hij dat dergelijke klachtencommissies goed en betrouwbaar waren in hun oordeel”.  Deze meneer was dus uiteindelijk het beleid van de Staat aan het verdedigen, en wat ik ook zei, we kwamen niet op 1 lijn. Het leek alsof ik niet gehoord werd. Het voelde totaal niet gelijkwaardig.
 

Wanhopig
Mijn hoop en goede moed was inmiddels vervlogen. Ik koos ervoor om te vertrekken. Ik was inmiddels echt overstuur van deze foute houding van dit zogenaamde mensenrechten-college. Ik weigerde om de medewerkers een hand te geven. Ik kon niet begrijpen waarom zij geen waarde hechtten aan de brief van de Special Rapporteurs. Ik was er echt stuk van. Hoe kon dit nou zo gebeuren? Ik had tal van VN-stukken doorgestuurd, die echt wel duidelijk zijn, en de brief van de Speciale VN-Rapporteurs… (zie ook de links in het vorige bericht). Het was alsof alles wat ik doe uiteindelijk lucht was… En alsof mijn “laatste redmiddel” geen effect had.  Alsof het niks uitmaakte dat mijn klachten opgepikt waren door de Speciale VN-Rapporteurs. Ik voelde me echt machteloos, nog erger dan voorheen, met lege handen en eenzaam. Wat kan ik dan nog doen om WEL gehoord te worden als men alles negeert. Hoger dan de VN bestaat niet… Deze strop was daarom heel moeilijk te verteren.

Alle blijheid, hoop en erkenning die ik had gevoeld door de brief van de Speciale VN-Rapporteurs leek nu alweer de grond ingeboord te worden door de overheid en het College voor de Rechten van de Mens. Alles leek zinloos. Mijn droom leek wederom kapot gemaakt.. De moed zonk haast in mijn schoenen. Ik was pas 1 week terug in Nederland, en ik was meteen weer depressief.

Ik weet dat het College voor de Rechten van de Mens in principe hoort op te komen voor de mensenrechten, maar ze laten hier grote steken vallen.  Ik was gruwelijk teleurgesteld in alles, en ik wilde er eigenlijk gewoon even niet meer aan denken, want het werd me echt een beetje teveel.

Ik was blij dat ik (weer) een weekje naar Geneve ging, van 29 maart tot 5 april 2014 (zie ook mijn Engelstalige reisverslagen op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslagen/468638/un-crpd-committee-sessions-april-2014/1 .
Weekje bij het CRPD-Committee in Geneve   (29 maart – 5 april 2014)

Ik kon gelukkig meteen weer even weg van het frustrerende Nederland, en kon ik me weer omringen met mensenrechten-activisten en VN-medewerkers: een enorm inspirerende en hoopgevende omgeving, waar het moderne bewustzijn volop aanwezig is. Het was als een kuuroord voor mijn welzijn. Ik heb genoten van de vele gesprekken die ik heb gevoerd met gelijkgestemden. Mijn hoop werd weer levend. Er zijn genoeg slimme mensen die echt werken aan de veranderingen voor de mensenrechten in de zorg.

Ik besefte weer heel duidelijk dat ik niet alleen ben in deze strijd. Er zijn zoveel pioniers. Zij maken hetzelfde mee, en we vechten samen voor hetzelfde doel. Dat schept een enorm begrip, een band. Dat was zo enorm goed om te ervaren. Ik kikkerde er echt weer van op.

Ondersteunen van  “Draft General Comment on Article 12 of the CRPD”
De hoofdreden dat er een WNUSP-delegatie naar Geneve was afgereisd, was de Draft General Comment No.1 on article 12 of the CRPD. Dit document is zo belangrijk voor clienten wereldwijd, dat we het CRPD-Committee wilden steunen in de stevige discussie die over dit onderwerp was losgebarsten. Het (Draft) General Comment bevestigd dat alle psychiatrische patienten/clienten recht hebben op zelfbeschikking, en dat dwang in strijd is met de mensenrechtenverdragen. De discussie over het Draft General Comment zou pas plaatsvinden op 8 april 2014, in de tweede week van de CRPD-sessies, maar het was zeker nuttig om 1 week eerder al daar te zijn voor de morele ondersteuning van het CRPD Committee. (Op 8 april zelf kon ik namelijk niet in Geneve zijn, vanwege een expert-meeting/conferentie bij het College voor de Rechten van de Mens – Daar zag ik wel tegenop, maar ik wist dat het belangrijk was om daarbij te zijn).

De echte aanname van het definitieve General Comment No1 on Article 12 of the CRPDheb ik dus helaas moeten missen, maar via internet bleef ik nog steeds direct betrokken. En HET IS GELUKT!! De General Comment no.1 is de week erna aangenomen op 8 april 2014!! Iedereen feliciteerde elkaar en er heerste een feeststemming bij de VN en bij de clientenbeweging overal ter wereld :D. Het was echt een mooi moment in de geschiedenis, een echte mijlpaal. Een enorme steun voor de clientenbeweging. Het was als een kroon op vele jaren werk van alle grote en kleine initiatieven van clienten-organisaties en activisten wereldwijd. Echt heel mooi! 

Maar anyway, in de week dat ik in Geneve was, was dit debat nog niet klaar, dus het was nog steeds spannend voor iedereen wat er zou gaan gebeuren, en of de Draft General Comment aangenomen zou gaan worden. De spanning en de hoop omtrent dit document was voelbaar in de atmosfeer. Iedereen leefde toe naar het grote moment op 8 april: de dag van de discussie over de (Draft) General Comment on article 12 of the CRPD.

Verslag van activiteiten in Geneve
Het was weer erg leerzaam om zo dicht betrokken te zijn bij de gang van zaken bij de VN, en om het werk van het VN-Comite voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD-Committee) van dichtbij mee te maken. Zie ook mijn Engelstalige reisverslagen op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslagen/468638/un-crpd-committee-sessions-april-2014/1 .

In de eerste week van de sessies van het CRPD-Committee was de opening sessie met daarin samenvattingen van veschillende actoren mbt de implementatie van het CRPD. Aansluitend vonden de CRPD sessies met de evaluatie van de ingezonden statusrapporten van Zweden, Azerbaijan en Costa Rica plaats.  Mbt Zweden en Costa Rica heeft WNUSP nog kanalen aangewend om de stem van GGZ-clienten uit die landen te includeren (daar heb ik via mijn netwerken ook aan meegeholpen). In de vraagstelling van het CRPD-Committee was al duidelijk dat dit comite zich zeker bekommert om het doorgaans vreselijke lot van mensen met psychosociale problematiek overal ter wereld.  We zullen het zien in de Concluding Observations, maar die zijn doorgaans supergoed van het CRPD-Committee.

Het CRPD-Committee voelde als een soort veilige plek voor mij. Zij snappen echt dat dwang geen zorg is.  Ik hoefde niet zo bang te zijn om verder gekwetst te worden, maar ik voelde juist respect overal. Zo mooi!!  Dat had ik echt even nodig na alle stress en dompers van Nederlandse overheid en het College voor de Rechten van de Mens.
Empowered bij terugkomst
Op donderdag 3 april 2014 heb ik 2 CRPD-Committee leden bereid gevonden om speciaal voor mijn aankomende activiteiten in Nederland een video-boodschap in te spreken. Dat deden ze omdat de internationale spreker Mr. Gabor Gombos (ervaringsdeskundige en voormalig lid van het CRPD Committee) verhinderd was om naar Nederland te komen, en ik daardoor op zoek was naar een “plan B” voor het Voorjaarscongres (NVVP 2014). Daarom had ik andere comite-leden benaderd.   Ms. Theresia Degener and Mr. Carlos Rios Espinosa , beiden vice-voorzitters van het CRPD-Committee, waren zo vriendelijk om een video boodschap van 5 minuten in te spreken, gericht aan de Nederlandse psychiaters op het Voorjaarscongres (NVVP 2014), waarin zij uitleggen dat het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD)  daadwerkelijk een verbod op dwang in de psychiatrie inhoudt. Deze video was voor eenmalig gebruik bij mijn discussie-sessie, en is daarom helaas niet openbaar. Maar het was een zeer krachtige en mooie boodschap. Zeer empowerend! 

Een ander ding dat mij empowerde was, dat ik op vrijdag 4 april 2014 in Geneve eenafspraak had gehad met het Internationale Coordinatie Committee (ICC), dat is het internationale overkoepelende orgaan van alle Colleges voor de Rechten van de Mens (NHRIs) in alle landen. Zie ook mijn Engelstalige verslag van deze dag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4690229/icc-how-to-deal-with-nhri
Bij deze meeting heb ik onder andere concrete informatie gekregen over wat ik kan doen als het Nederlandse College voor de Rechten van de Mens zich niet aan de mensenrechten-standaarden en de Paris Principles houdt. Dat was ook heel erg empowerend.  Nu ben ik minder machteloos.

Na 1 week in Geneve keerde ik op 5 April 2014 weer terug naar Nederland. Ik voelde me gesterkt met de krachtige video-boodschap van de 2 vice-chairs van het CRPD Committee, en de informatie van het ICC over de beklagmogelijkheden mbt het College voor de Rechten van de Mens.

3 dagen na terugkomst in Nederland, op dinsdag 8 april had ik een volgende afspraak bij het College voor de Rechten van de Mens. Ditmaal was het een expert-meeting naar aanleiding van de Concluding Observations van het CAT-Committee, zie ook: https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2013/06/10/vn-levert-kritiek-op-dwang-in-de-geestelijke-gezondheidszorg/ . Deze meeting was dus ietsje minder persoonlijk dan het gesprek over mijn zaak bij de VN, dat maakt het hopelijk een ietsepietsje makkelijker om kalm te blijven. Voorzichtig en toch vastberaden ging ik naar de CAT-Follow-up meeting bij het College voor de Rechten van de Mens op 8 april 2014. Ik had een video-boodschap en beklagmogelijkheden. En ik had mijn VN-jaarpas van Geneve om, zodat ik me niet zo alleen zou voelen.

Het liep op 8 april 2014 gelukkig een stuk beter dan het gesprek op 24 maart 2014.

Advertenties

4 thoughts on “Zwaar gesprek bij College voor de Rechten van de Mens op 24 maart 2014

  1. Pingback: CAT-Follow-up meeting bij College voor de Rechten van de Mens – 8 april 2014 | Welkom op de weblog van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!

  2. Pingback: Bijeenkomst bij College voor de Rechten van de Mens – dit keer positief | Welkom op de weblog van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!

  3. Pingback: Hoorzitting Tweede Kamer over ratificatie VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen | Welkom op de weblog van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!

  4. Pingback: Verslag van Deskundigenbijeenkomst Gedwongen Zorg, 16 mei 2017 bij Eerste Kamer | Welkom op de weblog van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s