Jaaroverzicht Stichting Mind Rights 2016

Jaaroverzicht Stichting Mind Rights 2016 – door Jolijn Santegoeds, oprichter/voorzitter van Stichting Mind Rights / Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! (www.mindrights.nl )

Voor Stichting Mind Rights was 2016 een bijzonder jaar. Het was niet alleen het 10-jarig jubileumjaar van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (UN CRPD), maar ook Stichting Mind Rights bestond in 2016 officieel 10 jaar (hoewel we informeel al langer bezig zijn met acties tegen dwang in de psychiatrie onder de noemer Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!).

Uiteraard zet zo’n jubileum aan tot reflectie: Wat hebben we in 10 jaar bereikt?  Dit is zeker geen eenvoudige vraag om te beantwoorden.  Immers: dwang in de GGZ bestaat nog steeds, en het wetsvoorstel Verplichte GGZ laat zien dat de macht nog niet verschoven is. Maar tegelijkertijd zien we wel een enorme groei in de bewustwording, en ontstaat er een steeds bredere beweging tegen dwang, bijvoorbeeld te zien aan het Dolhuys-Manifest, waarin diverse GGZ-instellingen getekend hebben voor het realiseren van een separeer-vrije GGZ per 2020, zie http://www.hetdolhuys.nl/nieuws/de-isoleercel-is-rijp-voor-het-museum-

We zien groeiende aandacht en groeiende steun voor ons doel – zorg in plaats van dwang-   zowel nationaal als wereldwijd. De doelen van Mind Rights / Tekeer tegen de isoleer! passen goed binnen de doelen van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen, en daardoor is er sprake van wederzijdse versterking en overlap. De langverwachte Nederlandse ratificatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD) in de zomer van 2016 is dan ook een significante mijlpaal.

Het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD) benadrukt dat de toepassing van vrijheidsbeperkende maatregelen op grond van psychosociale problemen in strijd is met internationale mensenrechtenverdragen. Zie ook diverse publicaties van het VN Comite voor de Rechten van Personen met Beperkingen, het CRPD Committee:
*  General Comment No.1 on CRPD article 12, Equal recognition before the law (2014)
*  Guidelines on CRPD article 14, Liberty and security of persons (2015) 
* Oproep van UN Special Rapporteur on Disability and UN Special Rapporteur on the Right to Health : “Dignity must prevail” – An appeal to do away with non-consensual psychiatric treatment World Mental Health Day 2015

Mede via het European Network of (Ex) Users and Survivors of Psychiatry (ENUSP, www.enusp.org) en het World Network of Users and Survivors of Psychiatry (WNUSP, www.wnusp.net ) wordt  Jolijn Santegoeds (voorzitter Mind Rights) regelmatig gevraagd als ervaringsdeskundige expert bij internationale meetings van o.a. de Verenigde Naties en de Europese Unie. Deze internationale activiteiten hebben indirect effect op Nederlands beleid en dragen bij aan de doelstellingen van Stichting Mind Rights. Internationale participatie versterkt Stichting Mind Rights inhoudelijk, en daarmee worden ook de acties van Stichting Mind Rights in Nederland krachtiger ontvangen.

Ook in 2016 waren er tal van bijzondere activiteiten met Stichting Mind Rights, ENUSP en WNUSP, waarbij Jolijn Santegoeds als vertegenwoordiger afreisde naar allerlei congressen en meetings in tal van landen, zoals naar de Conference of State Parties of UN CRPD bij het hoofdkantoor van de Verenigde Naties in New York waar jaarlijks de wereldwijde implementatie van het VN-Verdrag wordt besproken. Ook werd er actief campagne gevoerd tegen het Wetsvoorstel Verplichte GGZ, o.a. via een petitie: Wetgevers: Regel zorg in plaats van dwang! en via spreektijd in de Tweede Kamer commissie VWS.

Stichting Mind Rights probeert steeds weer om het maximale te doen met de middelen die zij heeft. Dit leidt er soms toe dat het budget volledig besteed wordt. Op dit moment heeft Stichting Mind Rights nog slechts 16 euro op de rekening, en is er dringend actie nodig ter aanvulling van dit budget, om voortzetting van de acties van Stichting Mind Rights mogelijk te maken. (Voor de eerdere financiele jaaroverzichten van Stichting Mind Rights, zie www.mindrights.nl  > Wie zijn wij)

Elke donatie is zeer welkom. Als u Stichting Mind Rights wilt steunen met een gift, kunt u een donatie overmaken:
* Via uw eigen bank:  tnv Stichting Mind Rights (te Eindhoven)  IBAN: NL31 INGB 0002762216
* Of u kunt (zichtbaar of anoniem) doneren via een van onze crowdfunding-platforms:
Voor Nederland en omstreken:   Geef.nl:  https://www.geef.nl/doel/8064
Voor internationaal:  GoFundMe.com: https://www.gofundme.com/mindrights

Stichting Mind Rights is dankbaar voor alle steun die reeds door de jaren heen is ontvangen, en die het mogelijk heeft gemaakt om gedurende de afgelopen 10 jaar enorm intensief te werken aan de cultuuromslag van dwang naar zorg. Met uw steun kunnen we dit blijven doen.

Er is een buitengewoon positieve wending in GGZ-beleid te verwachten vanwege de Nederlandse ratificatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (UN CRPD). Stichting Mind Rights gaat ervan uit dat de Nederlandse overheid hier spoedig werk van zal maken, en verheugt zich op het moment dat de wetgevers inderdaad zorg gaan regelen in plaats van dwang.

Wie weet waar we over 10 jaar staan!

*

Hier volgt een overzicht van belangrijke hoogtepunten en activiteiten in 2016.

Januari 2016
Op 14 januari 2016 was er een debat in de Tweede Kamer over de Nederlandse ratificatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD). Het debat ging voornamelijk over fysieke toegankelijkheid en specifiek mbt het amendement van Van Dijk (PVDA).
Op 21 januari 2016 heeft de Tweede Kamer de wetsvoorstellen aangenomen voor ratificatie en implementatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD) in Nederland.

Helaas bevatten deze wetsvoorstellen foutieve interpretaties mbt de rechten van mensen met psychosociale beperkingen, vooral mbt CRPD artikel 12, 14 en 15.
Als toeschouwer had Stichting Mind Rights geen spreektijd, maar toch hebben we onze visie kenbaar gemaakt via email en eerdere publicaties, zie o.a.
* Reactie op ratificatiewetsvoorstel VN Verdrag voor de rechten van personen met beperkingen (29 oktober 2014)
* Reactie van Stichting Mind Rights op wetsvoorstel Verplichte GGZ : Is Nederland nog een rechtsstaat?  (19 oktober 2015)
* Pamflet: Je hoeft niet 100% gezond te zijn om mensenrechten te hebben (mei 2014)

Februari  2016
In februari 2016, zijn we begonnen met 2 crowdfunding-platforms tbv Stichting Mind Rights:
Voor Nederland en omstreken:   Geef.nl:  https://www.geef.nl/doel/8064
Voor internationale donaties:  GoFundMe.com: https://www.gofundme.com/mindrights

Eind februari was ik (Jolijn) co-auteur van de inzending van de ENUSP Submission on CRPD article 19, the right to live independently and be included in the community  for the Day of General Discussion (DGD) on CRPD article 19: the right of persons with disabilities to live independently and be included in the community, to be held on 19 April 2016 in Geneva.
Daarnaast was ik tevens betrokken bij de inzending van WNUSP, te vinden via: http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CRPD/Pages/CallDGDtoliveindependently.aspx

Maart 2016
Van  11-13 Maart 2016 nam ik namens ENUSP deel aan de Board meeting van het European Disability Forum (EDF) in Amsterdam. Zie mijn Engelstalige verslag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4903713/report-of-edf-board-meeting-2016-amsterdam

Op 29 maart 2016 volgden diverse publicaties als onderdeel van de ‘Campaign to Support CRPD Absolute Prohibition of Commitment and Forced Treatment’ (zie  https://absoluteprohibition.wordpress.com )

* Waarom gedwongen GGZ behandeling verboden moet worden
* Why forced psychiatric treatment must be prohibited

* En een Nederlandstalige beschrijving van mijn persoonlijke ervaringen met gedwongen psychiatrie, te lezen via deze link: *  16 jaar oud, depressief en gemarteld in de psychiatrie – Een verklaring van een slachtoffer van mishandeling en marteling door gedwongen psychiatrie_maart 2016

April 2016
Van 9-12 april 2016 was ik uitgenodigd in Geneve voor deelname aan een taskforce meeting ter versterking van WNUSP, en het bijwonen van de sessie van het CRPD Committee over artikel 6: Vrouwen met Beperkingen. Zie mijn Engelstalige verslag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4907473/wnusp-taskforce-meeting-in-geneva#ad-image-122119171

Op 12 april 2016, toen ik nog in Geneve was, kreeg ik ook het positieve bericht uit Nederland dat de Eerste Kamer akkoord was met de ratificatie van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen in Nederland.  Zie ook: https://www.eerstekamer.nl/nieuws/20160412/eerste_kamer_steunt_ratificatie_vn

13001106_10154218763354124_4116088734496945871_n

Van 18-20 april 2016 ging ik opnieuw naar Geneve namens WNUSP voor het bijwonen van een sessie van het CRPD Committee: The Day of General Discussion (DGD) on CRPD article 19: the right of persons with disabilities to live independently and be included in the community. Zie ook mijn uitgebreide Engelstalige verslag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4909831/crpd-day-of-general-discussion-art-19#ad-image-122130480

Van 26-28 april 2016 was ik uitgenodigd in Galway, Ierland om te spreken op de VOICES-Conference, georganiseerd door het Centre for Disability Law and Policy (CDLP), van de National University of Ireland (NUI Galway), zie ook: https://ercvoices.com/

Ook werd een eerder interview in Deviant (September 2015) online beschikbaar: “Mensenrechten in de psychiatrie – Ik ga de hele wereld rond met mijn verhaal”.

Mei 2016
Op 9 en 12 mei 2016 was ik uitgenodigd als gastspreker bij Mad Studies door Stichting Perceval in Amsterdam, zie http://www.madstudies.nl , waarbij met name de Guidelines on CRPD article 14, Liberty and security of persons (2015) zijn besproken.

Op 17 mei 2016 was ik namens ENUSP uitgenodigd in Brussel, voor de European Economic and Social Committee (EESC) hearing on the Concluding Observations of the UN CRPD Committee to the European Union- A new strategy for persons with disabilities in the European Union. Zie ook mijn Engelstalige verslag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4915554/eesc-hearing-on-crpd-concluding-observations-to-eu

Van 20-22 mei 2016 was ik namens ENUSP uitgenodigd in Dublin, Ierland voor de jaarlijkse ledenvergadering (AGA) van het European Disability Forum (EDF). Het thema was dit keer: Zeggenschap onder artikel 12 (legal capacity). Zie ook mijn Engelstalige verslag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4917846/edf-general-assembly-on-legal-capacity-dublin

Eind mei werd ook een video boodschap van ENUSP aan de Council of Europe (Raad van Europa) gemaakt, met een samenvatting van ENUSP’s input voor de Council of Europe’s draft Disability Strategy 2017-2023. Zie de video: ENUSP asks Council of Europe to update its human rights standards via: https://www.youtube.com/watch?v=UIJpFjLbuqI&feature=youtu.be

Juni 2016
Van 9-10 juni 2016 was ik uitgenodigd in Brussel, voor mijn deelname aan het European Commission’s Work Forum on the Implementation of the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities (UN CRPD) in the EU and the Member States. Namens ENUSP. Zie ook mijn Engelstalige verslag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4921176/ec-workforum-on-crpd-implementation-2016

Van 12-19 juni 2016 was ik in New York, voor mijn deelname aan de Conference of State Parties to the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities (COSP CRPD) bij het VN-hoofdkantoor in New York. Deze deelname werd mogelijk gemaakt door crowdfunding.  Zie ook mijn Engelstalige verslagen op mijn reisblog: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslagen/504424/conference-of-state-parties-un-crpd/1

Terwijl ik bij de COSP CRPD-conferentie in New York was, was ik getuige van de Nederlandse ratificatie van het VN-Verdrag, die bij de plenaire mededelingen bevestigd werd.

Nederland heeft – eindelijk – op 14 juni 2016 het VN Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD) geratificeerd!! Dit is goed nieuws, want dit VN-verdrag benadrukt dat gedwongen behandeling en vrijheidsbeperking in de zorg een schending van de mensenrechten is. Het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen wordt per 14 juli 2016 van kracht in Nederland.

Van 22-24 juni 2016 was ik uitgenodigd in Galway, Ierland, om een presentatie te geven bij de International Disability Law Summer School 2016 van het Centre for Disability Law in Practice (CLDP) van de National University of Ireland (NUI) in Galway, Ierland. Ik was daar namens Stichting Mind Rights. Zie ook mijn Engelstalige verslag: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4923351/nui-galway-summer-school-int-disability-law

Terwijl ik op de Zomerschool in Galway was, bereikte mij opnieuw bijzonder goed nieuws:

Op 22 juni 2016 hebben een aantal grote GGZ-instellingen het Dolhuys-Manifest voor Separeer-vrije GGZ ondertekend !! Dit initiatief is onderdeel van de ontwikkeling van High/Intensive Care psychiatrie (HIC, http://hic-psy.nl/dolhuysmanifest/ ) , en is o.a. aangezwengeld door Yolande Voskes (verpleegkundige onderzoeker). Per 1 januari 2020 dient de separeer volledig afgeschaft te zijn, en krijgt dan een plaats in het museum Het Dolhuys, zie http://www.hetdolhuys.nl/nieuws/de-isoleercel-is-rijp-voor-het-museum-

* Zie hier de volledige tekst van het Dolhuys-Manifest voor Separeer-vrije Nederlandse GGZ! http://www.hetdolhuys.nl/media/press/83/press_file/dolhuys-manifest—nederlandse-ggz-separeervrij-22-juni-2016.pdf

Zie ook het bericht “Dubbele doorbraak: Ratificatie VN-Verdrag en Manifest voor separeer-vrije GGZ” op: https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2016/06/27/dubbele-doorbraak-ratificatie-vn-verdrag-en-manifest-voor-separeer-vrije-ggz/

Juli 2016
Als ervaringsdeskundige zit er een persoonlijke dimensie aan mijn activisme. Naast alle campagnes, strijd ik ook nog steeds voor erkenning en gerechtigheid inzake het leed dat mij persoonlijk is aangedaan in de psychiatrie. In 2016 waren er een aantal belangrijke ontwikkelingen in mijn persoonlijke zaak en het beloop van mijn aangifte van mishandeling door de GGZ:

Op 12 juli 2016 had ik een Hoorzitting bij het Gerechtshof in Den Bosch, over mijn aangifte van vrijheidsbeneming en zware mishandeling met voorbedachten rade door de GGZ (1994-1996). Voor het eerst kreeg ik de kans om mijn langslepende klachten in een rechtszaal toe te lichten, hopend op gerechtigheid. Na jarenlang aandringen om mijn klachten serieus te nemen, was dit een erg bijzonder moment voor me.

Bij deze Hoorzitting bleek mijn verweerpleidooi sterk genoeg om de aanvankelijke afwijzing van mijn aangifte te laten intrekken, en een nader vooronderzoek te bepleiten. Dat mijn zaak nu eindelijk serieus bekeken lijkt te worden is op zich al een enorme mijlpaal. Tot op heden wacht ik op de uitslag van dit vooronderzoek, en daarmee dus op de uitslag van de beslissing over het wel of niet in behandeling nemen van de aangifte die ik op 6 januari 2014 deed, van vrijheidsberoving en zware mishandeling met voorbedachten rade door de GGZ (1994-1996). Zie ook mijn voorgaande blog: https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2017/01/02/ontwikkelingen-mbt-aangifte-van-mishandeling-door-ggz/

Op 14 juli 2016 ging ik naar de feestelijke borrel van Iederin in Utrecht, om de Nederlandse ratificatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen te vieren.

Augustus 2016
Van 9-11 augustus 2016 was ik uitgenodigd in Utrecht samen met ENUSP-collega Stephanie Wooley, voor een leerzaam bezoek aan Lister en ENIK Recovery College. Zie het Engelstalige verslag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4935187/visit-to-lister-and-enik-recovery-college-utrecht

Op 29 augustus 2016 was ik bij Nieuws en Co op Radio 1 voor een discussie-item over isoleercellen. De radio-bus stond bij GGZ Breburg in Breda. Voor wie de discussie over isoleercellen bij Nieuws en Co op Radio 1 wil terugluisteren, ga naar: http://www.nporadio1.nl/nieuws-en-co/uitzendingen/418782-2016-08-29 en klik op de uitzending van 16.00 tot 17.00, en  luister na ca 15 minuten en na ca 45 minuten.

September 2016
Op 1 september 2016 werd de petitie: Wetgevers Regel zorg in plaats van dwang! gestart, met als doel het tegenhouden van de wetsvoorstellen Verplichte GGZ, Zorg en Dwang, en Forensische Zorg.

Deze campagne werd vergezeld met diverse oproepen en publicaties, o.a.:
* Bericht:  Teken de petitie: Wetgevers: Regel zorg in plaats van dwang!
* Bericht: 2-9 Herinner Wim Maljaars: Wetgevers: Regel zorg in plaats van dwang!
* Bericht: Aanhoudende kritiek op Wetsvoorstel Verplichte GGZ: Dwang is geen oplossing, maar een probleem!

Van 14-16 september 2016 was ik uitgenodigd in Praag, Tsjechie namens ENUSP, voor een keynote speech bij het European Conference on Mental Health (ECMH). Zie mijn Engelstalige verslag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4943891/5th-european-conference-on-mental-health#ad-image-122303998
* Een groot deel van mijn Engelstalige speech is te zien op Youtube:
ENUSP calls for human rights in mental health care – keynote speech at ECMH 2016: https://www.youtube.com/watch?v=jvfqhaoncR4&feature=youtu.be

Eind september 2016 kwam ik er door eigen onderzoek achter welke “Interpretatieve Verklaringen” de Nederlandse Staat heeft toegevoegd aan de ratificatie van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen.

In tegenstelling tot eerdere berichten zijn er toch “Interpretatieve Verklaringen” afgegeven bij de Nederlandse ratificatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD). Deze Interpretatieve Verklaringen bij Ratificatie betekenen in dit geval dat Nederland het anders wil doen dan de VN voorschrijft. Het gaat dus om afwijkingen van de mensenrechtenstandaarden. Dat is onacceptabel. De “Interpretatieve Verklaringen” mbt art. 12, 14 en 15 dienen ingetrokken te worden.
Zie ook het bericht: Alarm! Nederlandse overheid wil afwijken van mensenrechten! : https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2016/09/28/alarm-nederlandse-overheid-wil-afwijken-van-mensenrechten/

Op 26 september 2016 was ik in Brussel voor een persoonlijke meeting met Europees Parlementslid Helga Stevens, om te praten over de implementatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD) en de gevolgen van de Concluding Observations voor de EU. Zie mijn Engelstalige verslag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4944427/personal-meeting-with-mep-helga-stevens

Oktober 2016
Op 7 oktober 2016 publiceerde ik een Engelstalig artikel met mijn persoonlijke perspectief op gender en GGZ, waarbij ik o.a. de vreselijke impact van gedwongen visitaties in de GGZ belicht.

Artikel: Personal testimony:  Gender Interrupted by forced psychiatry
Zie ook: https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2016/10/07/mijn-persoonlijke-perspectief-op-gender-en-ggz/

Op 10 oktober 2016 was ik uitgenodigd in Wassenaar, om een lezing te geven aan een werkgroep van ca 40 BOPZ advocaten, over de implicaties van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD) in relatie tot dwang in de GGZ.

Van 12-14 oktober 2016 was ik uitgenodigd in Vilnius, Litouwen, voor een Expert Meeting on the Right of Everyone to Mental Health, georganiseerd door de UN Special Rapporteur on the Right to Health (voluit: the UN Special Rapporteur on the Right of Everyone to the Enjoyment of the Highest Attainable Standard of Physical and Mental Health), Mr. Dainius Puras. Zie mijn Engelstalige verslag: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4948650/expert-meeting-on-the-right-to-mental-health

Op 31 oktober 2016 was ik namens Stichting Mind Rights uitgenodigd om deel te nemen aan het Rondetafelgesprek over Wetsvoorstel Verplichte GGZ, bij de Tweede Kamer, commissie VWS, in Den Haag. Stichting Mind Rights werd verzocht een position paper van 1 A4 aan te leveren, en kreeg voor het eerst in de geschiedenis officiele spreektijd in de Tweede Kamer (hoewel dit slechts 2 minuten was).

* Mind Rights position paper tegen WVGGZ: wvggz_positionmindrights_oktober2016
* Bijlage 1: wvggz-positionmindrights_bijlage1_crpd_guidelinesarticle14
* Bijlage 2: wvggz_positionmindrights_bijlage-2_waarom-gedwongen-ggz-behandeling-verboden-moet-worden

* Lijst met Position Papers van alle sprekers: https://www.tweedekamer.nl/vergaderingen/commissievergaderingen/details?id=2016A03872

Tijdens onze spreektijd bij het Rondetafelgesprek over Wetsvoorstel Verplichte GGZ op 31 oktober 2016 is ook de petitie: Wetgevers Regel zorg,  in plaats van dwang! aangeboden aan de Tweede Kamerleden. Zie het verslag op: https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2016/11/02/vws-rondetafel-gesprek-over-wetsvoorstel-verplichte-ggz/

November 2016
Van 13-16 november 2016 was ik in Berlijn voor het Empowerment Seminar van ENUSP. Zie mijn Engelstalige verslag op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4954104/enusp-empowerment-seminar-berlin-2016

Van 24-30 november 2016 was ik uitgenodigd in India voor deelname aan de conferentie van INTAR: International Network Toward Alternatives and Recovery, waar ik een workshop heb gegeven over het Eindhovens Model met Eigen Kracht-conferenties om dwang te voorkomen :  Family Group Conferencing to prevent forced psychiatric interventions.  Zie mijn Engelstalige verslagen op: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslagen/509131/intar-india-2016/1

December 2016
Op 6 december 2016 gaf ik een Engelstalige gastles bij VUMC in Amsterdam met het thema Psychiatrie voor het Master vak Health, Globalisation and Human Rights.

En verder is er uiteraard ook achter de schermen veel werk verzet.

*

Reflectie
Al met al was het dus een intensief jaar, met veel diverse activiteiten.  Maar het meest bijzondere is wel dat er een aantal echte mijlpalen zijn bereikt, zoals:

* De Nederlandse ratificatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van personen met Beperkingen (CRPD)
* het Dolhuys Manifest voor separeer-vrije GGZ
* Voor het eerst officiele spreektijd voor Stichting Mind Rights in de Tweede Kamer
* En voor het eerst werden mijn persoonlijke klachten bekeken in een rechtbank.
* En eigenlijk mag ook de gastlezing aan de werkgroep van 40 BOPZ advocaten in dit rijtje met mijlpalen, omdat het zo waardevol is dat ze zich in ons standpunt willen verdiepen.

De wereld staat dus niet stil, en langzaam gaan er steeds meer deuren open, ook al blijft het een enorm gevecht aan de frontlinie, waarbij we ons soms afvragen of er eigenlijk wel iets veranderd (zoals bij het traject van het Wetsvoorstel Verplichte GGZ).

Toch zien we in bovenstaande mijlpalen duidelijk een toenemende beweging in de richting van de doelen van Stichting Mind Rights. Dat stemt ons zeer hoopvol. En vanwege de Nederlandse ratificatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (UN CRPD) zijn er verdere positieve wendingen te verwachten.

Zou 2017 het jaar zijn waarin de wetgevers daadwerkelijk kiezen voor een andere koers in de GGZ, ter implementatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD), en gericht op zorg in plaats van dwang? We zijn hoopvol.

*

Wilt u Stichting Mind Rights steunen met een gift? Dat kan:

* Via uw eigen bank:  tnv Stichting Mind Rights (te Eindhoven)  IBAN: NL31 INGB 0002762216
* Of u kunt (zichtbaar of anoniem) doneren via een van onze crowdfunding-platforms:
Voor Nederland en omstreken:   Geef.nl:  https://www.geef.nl/doel/8064
Voor internationaal:  GoFundMe.com: https://www.gofundme.com/mindrights

Wij zijn blij met elke gift. Niet alleen omdat dit onze acties mogelijk maakt, maar ook omdat dit getuigt van empathie en steun aan personen die vaak fysiek en emotioneel verlaten zijn. Elke donatie is een significante stap in het uitbannen van verwaarlozing, en brengt ons dichterbij een samenleving die echt om elkaar geeft. Maak ook deel uit van deze beweging, zodat we samen de wereld wat mooier en beter kunnen maken!

Ontwikkelingen mbt aangifte van mishandeling door GGZ

Door Jolijn Santegoeds, oprichter/voorzitter van Stichting Mind Rights, www.mindrights.nl

Na alle feestelijkheden begint nu de tijd van het opmaken van de jaaroverzichten en het plannen van activiteiten in 2017. Terugkijkend op het jaar 2016, kan ik niet anders dan concluderen dat het een heel bijzonder jaar is geweest. Er waren tal van bijzondere activiteiten met Stichting Mind Rights, ENUSP en WNUSP. Er is duidelijk vraag naar onze visie (zelfs wereldwijd), en dat is een positief signaal van bewustwording.

Daarnaast waren er in 2016 een aantal zeer belangrijke mijlpalen in de voortgang van mijn persoonlijke zaak. Er waren namelijk een aantal ontwikkelingen in het beloop van mijn aangifte van vrijheidsbeneming en zware mishandeling door de GGZ. Dit raakt aan de kern van al mijn acties.

Als ervaringsdeskundige zit er een persoonlijke dimensie aan mijn activisme. Naast alle campagnes, strijd ik ook nog steeds voor erkenning en gerechtigheid inzake het leed dat mij persoonlijk is aangedaan in de psychiatrie. De juridische weg zou de “normale” weg behoren te zijn om dergelijke misstanden aan de kaak te stellen en op te lossen. Echter, het blijkt enorm moeilijk te zijn om met klachten over de psychiatrie en over gedwongen interventies, gehoor te vinden in het Nederlandse rechtssysteem (vandaar dat activisme een belangrijke rol is gaan spelen).

Mijn persoonlijke zoektocht naar recht duurt eigenlijk al 22 jaar, vanaf 1994 sinds de aanvang van de vreselijke gedwongen behandeling in de (jeugd)psychiatrie/GGZ, met langdurige separatie, visitaties en andere dwangmaatregelen, waarbij ik direct protesteerde en klachten probeerde in te dienen. Maar ik was machteloos. Sindsdien ben ik nooit gestopt met mijn zoektocht naar gerechtigheid, en ik probeer nog steeds erkenning en remedie te bereiken, op tal van manieren.

Hieronder volgt een update over mijn persoonlijke zaak van klachten tegen de GGZ.

Ik probeer dus al vele jaren om erkenning en gerechtigheid te vinden voor het onrecht dat mij is aangedaan. Desondanks zijn mijn persoonlijke klachten nog steeds niet door een onafhankelijk orgaan onderzocht. Ik heb al vele stappen doorlopen, zoals de klachtenprocedure van de instelling, aansprakelijkheidsstelling, stukgelopen onderhandelingen over “een aanbod voor genoegdoening”, vele alarmerende brieven aan tal van instanties, publicatie van mijn persoonlijke ervaringen, en zelfs officiele correspondentie van 2 Special Rapporteurs van de Verenigde Naties in 2013.

Door talloze barrieres is het mij pas op 6 januari 2014 gelukt om aangifte te doen van vrijheidsberoving en zware mishandeling met voorbedachten rade door de GGZ (1994-1996), zie ook: https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2014/01/06/aangifte-gedaan-van-mishandeling-door-ggz/

Daarna bleef het stil.

Op 4 en 18 mei 2015 heb ik contact opgenomen met de politie om te vragen wat er met mijn aangifte gebeurd is, en uiteindelijk heb ik op 30 november 2015 mijn officiele beklag gedaan bij de politiechef, over het optreden van de politie en het uitblijven van enige reactie op mijn aangifte.

De stilte in 2014 en 2015 woog dubbel zo zwaar, omdat er zowel op de aangifte, als op de communicatie van de VN-Special Rapporteurs geen enkele reactie werd gegeven naar mij.

In het vorige Jaaroverzicht, op 29 december 2015 benoemde ik deze pijnlijke stilte mbt mijn persoonlijke zaak:

“Het [2015] was voor mij persoonlijk een jaar met een donkere ondertoon. Het werd me namelijk pijnlijk duidelijk dat er vanuit de overheid en de officiele kanalen, werkelijk geen enkel inhoudelijk gevolg is gegeven aan de Communicatie van 2 Speciale VN-Rapporteurs (okt. 2013) waarin de Speciale VN-Rapporteurs hun zorgen uiten over de mensenrechten in de Nederlandse GGZ  nav mijn persoonlijke zaak (zie ook de TV-uitzending van EenVandaag op 29 mei 2014 Het einde van de isoleercel? ). Daarnaast is er ook geen enkele reactie gegeven op mijn publieke persoonlijke verklaring “16 years old depressed and tortured in psychiatry” (10 december 2014) die ik verstuurd heb aan beleidsmakers enz.

Die stilte is uiterst schokkend. Ik had namelijk toch wel verwacht dat men de buitengewone communicatie van de Speciale VN Rapporteurs serieus zou nemen, evenals mijn persoonlijke verklaring die toch zeer duidelijk getuigt van onrecht in Nederland. Ik had echt op zijn minst een fatsoenlijk onderzoek verwacht naar aanleiding van deze acties! Of op zijn minst communicatie. Maar het is opnieuw het hele jaar stil gebleven…. Alsof ik nog steeds tegen een muur praat…. Hoe kan men dit negeren? Het is enorm pijnlijk, en ondermijnt mijn vertrouwen in de samenleving, en dat heeft een weerslag heeft op mijn werk als activist. De pijnlijke persoonlijke context maakt het bijzonder moeilijk om vertrouwen te houden in redelijkheid, en om als activist toch te blijven geloven in een constructieve dialoog om tot oplossingen te komen, want een dialoog moet immers wel van 2 kanten komen”

(Zie https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2015/12/29/jaaroverzicht-mind-rights-2015/  )

Op 31 december 2015 gebeurde er plotseling iets heel bijzonders. Ik werd gebeld door de politie nav mijn klacht aan de politiechef d.d. 30 november over het optreden van de politie, inzake de afwezigheid van enige reactie op mijn persoonlijke aangifte van vrijheidsberoving en zware mishandeling met voorbedachten rade door de GGZ (1994-1996).

De politie gaf toe dat zij de aangifte “kwijt” waren geraakt, maar dat ze deze inmiddels hadden teruggevonden, en ze zouden er met spoed werk van maken. Er werden mij vervolgens 3 aanvullende vragen voorgelegd ter verduidelijking van mijn aangifte, en deze vragen heb ik op 6 januari 2016 telefonisch beantwoord, waarvan de politie een schriftelijke Aanvullende Verklaring bij de aangifte heeft gemaakt.

Op 19 januari 2016 kreeg ik een brief van het Openbaar Ministerie (OM, Gerechtshof), waarin stond: “Ik zal uw aangifte en de daarbij gevoegde stukken op korte termijn zorgvuldig gaan bekijken en voorleggen aan de officier van justitie met het taakaccent medische zaken. U ontvangt hiervan zo spoedig mogelijk bericht.”

Op 26 januari 2016 volgde er weer een brief. Ditmaal een afwijzend bericht van het OM (Gerechtshof). Het was een afschuwelijke brief, waarin stond dat het OM weigerde om mijn zaak in behandeling te nemen. Zij stelden dat de langdurige opsluiting geen “wederrechtelijke vrijheidsbeneming” was, maar het was “zorg in een rustgevende, prikkelarme ruimte om zelfmoord te voorkomen”. Eenzelfde redenering werd toegepast mbt gedwongen medicatie. Over medische verwaarlozing schreven ze: “omdat ik zelf verwondingen veroorzaakte kan er geen sprake zijn van zware mishandeling door hulpverleners”. Aan het einde van de brief verwezen ze naar andere klachtmogelijkheden (benadelen van gezondheid, verwaarlozing), en vervolgens voegden ze toe dat al deze mogelijkheden reeds verjaard zijn sinds 2008.

Dit was een genadeloze en hardvochtige afwijzing, maar gelukkig kon ik hiertegen in beroep gaan.

Toch was er ook een positief element in dit verhaal: Ik heb eindelijk bereikt dat mijn zaak nu in het juridische systeem staat. Dat alleen al heeft me ca 21 jaar gekost, maar het is echt een mijlpaal in deze lange strijd.

Op 10 maart 2016 ging ik in beroep tegen deze beslissing van het OM, en verzond ik mijn brief waarin ik mijn beklag deed bij het Gerechtshof mbt beslissing tot niet vervolgen (artikel 12 Sv procedure).
Lees hier mijn beklag-brief mbt de beslissing tot niet vervolgen.
beklag-brief-jolijn-re-om_10-maart-2016_kopie_nn

Op 17 maart 2016 ontving ik een formele ontvangstbevestiging, met de vraag om alle stukken voor deze procedure nogmaals te versturen naar het OM, wat ik heb gedaan op 31 maart 2016.

Op 7 juni 2016 ontving ik een brief van het Gerechtshof, met uitnodiging om gehoord te worden op 12 juli bij het Gerechtshof in Den Bosch. Bij deze brief zat ook het schriftelijke advies van de advocaat-generaal mbt mijn zaak. De advocaat-generaal die mijn zaak heeft bekeken, concludeerde en adviseerde aan het Hof: “klachten afwijzen, deels ivm verjaring, en daarnaast geen indicaties en geen aanknopingspunten voor verder onderzoek”. Ze nodigden me uit voor een besloten Hoorzitting op 12 juli 2016, waarna het Hof een definitief besluit zou nemen. Ze voegden toe: Dit is het laatste stadium, als mijn zaak wordt afgewezen is er geen mogelijkheid voor beroep of cassatie onder de Nederlandse wetgeving.

Op 12 juli 2016 had ik een Hoorzitting in Den Bosch. Mijn eerste echte hoorzitting ooit. Ik was voor het eerst in een rechtszaal om gehoord te worden vanwege mijn klachten. Het was een erg bijzonder moment voor me.

Ik had een uitgebreid Verweer voorbereid, hetgeen ik heb voorgedragen aan de 3 aanwezige rechters. Mijn advocaat stond me bij, en maakte enkele technische aanvullingen op mijn pleidooi. De zitting duurde langer dan een uur, wat ongebruikelijk lang schijnt te zijn voor een dergelijke zitting. Men had mij de tijd gegeven om mijn hele pleidooi te houden, en ook waren er nog steeds veel vragen over “wederrechtelijkheid” en “opzet”, en over verjaartermijnen en bewijzen. Ik bleef me verweren. Aan het einde van de zitting kon ik niet inschatten welk besluit de rechters gezamenlijk zouden nemen.

Het negatieve advies van de advocaat-generaal was in ieder geval niet ter plekke klakkeloos overgenomen, en mijn verweerpleidooi was blijkbaar sterk genoeg om toch een soort twijfel en discussie te veroorzaken. Daar was ik wel trots op, maar het bleef enorm spannend.

Lees hier mijn volledige Verweer van de Hoorzitting op 12 juli 2016.
speech-verweer_12-juli-2016_hoorzitting-den-bosch_kopie_nn

Enkele punten uit mijn verweer:

Wederrechtelijkheid:
De wederrechtelijkheid blijkt uit het feit dat de gedwongen psychiatrische interventies een onnodige c.q. een onnodig-zware maatregel waren, en daarom niet aangewend behoorden te worden, omdat er minder-ingrijpende alternatieven mogelijk waren, zoals respectvolle ondersteuning, zoals blijkt tussen juli 1996 en mei 1997. 

Nogmaals, uit wetenschappelijke studies blijkt niets van een afname van de kans van zelfmoord door eenzame opsluiting, zelfs integendeel, eenzame opsluiting vergroot de kans op toenemende psychosociale problematiek, en vergroot de kans op zelfbeschadiging en zelfmoord.  Eenzame opsluiting is derhalve ook een omstreden maatregel binnen justitiele kringen, en kan dus niet als kwalitatieve zorg-interventie worden beschouwd.

Eenzame opsluiting en het toepassen van hardhandige dwang ten opzichte van minderjarigen met psychische problemen behoren tot de klassieke en duidelijkste vormen van kindermishandeling en verwaarlozing, en de medewerkers van de instelling hadden dit behoren te signaleren.

Opzet:
Het ultimum-remedium-beginsel verdraagt zich niet met continue dwangtoepassing zoals beschreven in de behandelplannen. De behandelplannen getuigen van een bewuste keuze van de behandelaren om mij gedurende langere tijd eenzaam op te sluiten en te onderwerpen aan tal van dwangmaatregelen, hetgeen opzettelijkheid bewijst.

Hieruit volgt dat mijn vrijheid mij opzettelijk ontnomen is zonder dat daar een (legitieme) reden voor was. Immers, alternatieve behandelopties waren mogelijk, maar de behandelaren kozen er desalniettemin toch opzettelijk voor om mij langdurig te onderwerpen aan talloze dwangtoepassingen, waarvan een contraproductief effect te verwachten was, en waarvan het contraproductieve effect ook al direct bij aanvang van deze maatregelen werd waargenomen en opgetekend door de behandelaren, waarna zij desondanks doorgingen met de dwangtoepassingen, en de dwangtoepassingen zelfs intensiveerden, waardoor ik zwaar beschadigd ben geraakt.

 

Op 28 juli 2016, ontving ik een voorlopige beslissing van de rechtbank, waarbij bepaald is dat er nader (voor)onderzoek gaat plaatsvinden, alvorens te beslissen over de “toelaatbaarheid” van mijn persoonlijke klachten. Men zal hiervoor o.a. in de politiegegevens zoeken naar eerdere optekeningen van mijn klachten en uitingen, om bewijs te vinden van mijn eerdere pogingen om bij de politie gehoor te vinden met deze klachten (o.a. als wegloper uitte ik de klachten al, maar de politie bracht me doorgaans enkel terug naar de instelling zonder verder iets met mijn klachten te doen, hetgeen ik ook al had aangegeven bij de originele aangifte van 6 januari 2014, zie https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2014/01/06/aangifte-gedaan-van-mishandeling-door-ggz/ ).

Tot op heden wacht ik op de uitslag van dit vooronderzoek, en daarmee dus op de uitslag van de beslissing over het wel of niet in behandeling nemen van de aangifte die ik op 6 januari 2014 deed, van vrijheidsberoving en zware mishandeling met voorbedachten rade door de GGZ (1994-1996).

Het is enorm spannend. Er kan nu eigenlijk op elk moment een brief komen met de uitslag, maar het kan ook nog langer duren. En ik kan niet voorspellen wat de uitslag zal zijn. Of welke directe impact de recente Nederlandse ratificatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD) zal hebben in mijn persoonlijke zaak.

Deze strafrechtelijke route is mijn “laatste redmiddel” onder de Nederlandse wetgeving, en dat maakt het nog intenser tussen hoop en vrees. Maar wat er ook gebeurt, er zal een volgende stap na komen, en ik zal niet opgeven, ook al kost het me heel veel energie en levert het veel emoties op.

Ik heb als minderjarige afschuwelijke dingen moeten doorstaan, ik zie het als mijn morele plicht om op te staan tegen dit onrecht, en al het mogelijke te doen, inclusief het begaan van de juridische wegen, zodat dit ernstige leed voorkomen kan worden voor de huidige en toekomstige generaties. Immers: Goede zorg is mogelijk. Dwang is het tegenovergestelde van goede zorg. Hopelijk kunnen we in 2017 de wereld weer een beetje verbeteren.

In ieder geval was het in 2016 niet zo stil als in 2015. En tijdens de Hoorzitting op 12 juli 2016 bleek mijn pleidooi sterk genoeg om het aanvankelijke “nee” te laten intrekken, en een nader vooronderzoek te bepleiten. Dat mijn zaak nu eindelijk serieus bekeken lijkt te worden is op zich al een enorme mijlpaal.  (al is het nu een relatief-oppervlakkig vooronderzoek, en gaat het nog steeds niet echt over de inhoudelijke misstanden). Het is een zwaarbevochten stapje in de goede richting.

Maar het echte doel blijft erkenning dat het verkeerd was wat er met mij gebeurd is, en passende maatregelen ter remedie van zulk onrecht, inclusief de noodzakelijke wet- en stelselwijzigingen (geen dwang maar zorg), het voorkomen van herhaling, en excuses en genoegdoening aan alle slachtoffers. Zowel mijn persoonlijke strijd voor recht en erkenning, als mijn activisme zijn gericht op dit doel.

Laten we hopen dat er in 2017 een doorbraak komt, en dat de Nederlandse overheid en de rechterlijke macht zich zullen houden aan de belofte van respect voor de mensenrechten voor iedereen ongeacht beperking, zoals vastgelegd dmv de recente Nederlandse ratificatie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (UN CRPD).

Al met al ben ik erg benieuwd naar wat 2017 zal brengen!

 

 

VWS Rondetafel-gesprek over wetsvoorstel Verplichte GGZ

Op maandag 31 oktober 2016 ging ik naar de Tweede Kamer in Den Haag voor een Rondetafel-gesprek met de vaste Kamercommissie VWS over Wetsvoorstel Verplichte GGZ. Zie ook https://www.tweedekamer.nl/vergaderingen/commissievergaderingen/details?id=2016A03872

Ik was uitgenodigd als spreker namens Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! / Stichting Mind Rights.

Het Rondetafel-gesprek bij VWS was een soort hoorzitting, waarbij verschillende groepen hun visie op het Wetsvoorstel Verplichte GGZ gaven. De Kamerleden van de Commissie VWS konden vervolgens nadere vragen stellen. Het Rondetafel-gesprek dient ter voorbereiding van de verdere behandeling van Wetsvoorstel Verplichte GGZ in de Tweede Kamer.

Vooraf was aan alle sprekers gevraagd om een Position Paper te sturen.
Lees hier het position paper van Stichting  Mind Rights tegen Wetsvoorstel Verplichte GGZ: wvggz_positionmindrights_oktober2016
En zie hier Bijlage 1:
wvggz-positionmindrights_bijlage1_crpd_guidelinesarticle14

En Bijlage 2:
wvggz_positionmindrights_bijlage-2_waarom-gedwongen-ggz-behandeling-verboden-moet-worden

Zie de lijst met alle position papers hier: https://www.tweedekamer.nl/vergaderingen/commissievergaderingen/details?id=2016A03872

Het Rondetafel-gesprek begon om 10 uur in de Groen van Prinstererzaal. Er waren 4 blokken met sprekers. In totaal waren er 24 sprekers.  Zoals ik in mijn vorige bericht al aangaf, maakte ik me wel zorgen om de verwachtte toonzetting van het debat. Maar ik was goed voorbereid, en ik hoopte echt dat het me zou lukken om als voorlaatste spreker een sterk punt te maken. Dus ik kwam strijdvaardig binnen, en nam plaats op de publieke tribune.

Om 10 uur begon het eerste blok over: Wetenschap, adviescolleges, rechtsbescherming en juridische aspecten. In elk blok kregen de sprekers elk 2 minuten om hun standpunt te presenteren, en daarna konden de Kamerleden vragen stellen.

Mw. Ploem (AMC/UvA) sprak over de Thematische Wetsevaluatie Gedwongen Zorg van ZonMw, en over verdere procedurele harmonisatie van de wetgeving om de bestaande praktijken mee te faciliteren. Dit was niet vernieuwend, maar “meer van hetzelfde”.
(zie voor mijn visie op deze Thematische Wetsevaluatie mijn eerdere bericht: https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2015/03/17/schokkend-gebrek-aan-kennis-bij-thematische-wetsevaluatie-gedwongen-zorg/ )

Dhr. Ruys, (Raad voor de Rechtspraak) sprak eveneens over de procedurele harmonisatie, vooral mbt strafrechtelijke sector (TBS) en de civielrechtelijke sector (GGZ), en het faciliteren van de geplande “gemakkelijke uitwisseling daartussen”.

Mw. B. Frederiks (VUmc)  sprak over Wetsvoorstel Zorg en Dwang mbt mensen met verstandelijke beperking en ouderen. Ze pleitte dat wetsvoorstel Zorg en Dwang minder rechtsbescherming biedt dan wetsvoorstel Verplichte GGZ, en dat dit verschil niet legitiem was, en “in strijd met het VN-Verdrag” (dat klonk bijna als een “recht op gelijke mishandeling” ). Ik was het dus maar ten dele met haar eens. In mijn visie zijn beide wetsvoorstellen onrechtvaardig.

Dhr. J. Dute (Radboud Universiteit Nijmegen) sprak zijn zorgen uit over de harmonisatie, afstemming en verschillen tussen verschillende sectoren en de Wetsvoorstellen Verplichte GGZ, Zorg en Dwang, en Forensische Zorg.
(Het viel mij enorm tegen dat hij niets zei over het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen, aangezien hij ook bij het College voor de Rechten van de Mens werkt. Hoe kan hij in deze context dit VN-Verdrag negeren en buiten beschouwing laten? Ik vond dit erg deprimerend, en eerlijk gezegd zelfs onbehoorlijk voor een lid van het College voor de Rechten van de Mens.)

Dhr. T-P. Widdershoven (Stichting PVP) sprak vervolgens over de formele rechtpositie van clienten, en benadrukte het gebrek aan kaders voor huisregels, en de grote impact hiervan op de rechten van clienten. Dat was op zich een goed punt. Daarnaast stelde hij o.a. dat “dwang bij ‘wilsbekwaam verzet’ in strijd is met het VN-verdrag”. Helaas: hiermee gaf hij blijk van de valkuil om onrechtmatigheden binnen bestaande normenkaders nu opeens te betitelen als “schending van het VN-verdrag”. In plaats van een nieuw normenkader te hanteren: Alle dwang is in strijd met het VN-verdrag.

Dhr. van Marle (Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming) vergeleek de aansluiting tussen de 3 wetsvoorstellen (Forensische zorg, GGZ en VG/PG) met een lappendeken, en sprak over verschillen in behandelkaders en rechtspositie tussen strafrechtelijke sector (Forensische Zorg) en civielrechtelijke sector (GGZ).

Na deze 6 sprekers begon ik me al een beetje ellendig te voelen, omdat men te positief was over de wetsvoorstellen, alsof dwangtoepassing een goede zorg-oplossing is. En alsof voortzetting van dwang een goede zaak is, en alsof er alleen verbetering binnen de bestaande modellen mogelijk is. En ook werd de inhoud van het VN-Verdrag niet correct neergezet door de sprekers, terwijl zij in principe te boek staan als wetenschappelijke en juridische experts ter zake. Hoe kan het dat een VN-verdrag, 10 jaar na haar verschijning, in Nederland nog steeds zo onbekend en onbemind is bij de professionals? Ik begrijp gewoon niet hoe dit kan in Nederland.

Gelukkig kwamen er tijdens de discussietijd vragen van Kamerleden (R. Leijten/SP en L. Voortman/GroenLinks) over de toepasselijkheid van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen voor deze wetgeving. En als allerlaatste spreker van dit blok gaf Jos Dute aan dat het General Comment over artikel 12 van het VN-Verdrag aangeeft dat geen enkele vorm van gedwongen zorg aanvaardbaar is onder het VN-Verdrag, en hij voegde daaraan toe dat hij daar zelf als persoon desondanks anders over dacht.

Ik was oprecht blij dat Jos Dute hardop erkende dat dwang niet is toegestaan onder het VN-verdrag, en ook zijn eerlijkheid over zijn persoonlijke standpunt op dit vlak vond ik toch wel netjes. Ik heb hem in de wandelgangen bedankt voor deze opmerking over het General Comment over CRPD artikel 12.

Rond 11 uur begon Blok 2: Overheid en rechterlijke macht.
In dit blok werd door de aanwezige vertegenwoordigers vanuit gemeenten en het justitiele apparaat veel tijd besteed aan het “aanpakken van verwarde personen” en de beheersing van openbare orde. Het ging nauwelijks over zorg.

Dhr. de Jonge (Vereniging Nederlandse Gemeenten/G4) pleitte voor een snelle invoering van wetsvoorstel Verplichte GGZ, wat hij een barmhartige wet vond om “mensen die een gevaar voor zichzelf of anderen zijn beter te beschermen, inclusief door ambulante dwang”.

Mw. Spies (Aanjaagteam verwarde personen) was ook onverdeeld positief over het wetsvoorstel Verplichte GGZ, wat “een instrument was voor een sluitende aanpak van verwarde personen”.

Dhr. Hofstee (Openbaar Ministerie) plaatste kanttekeningen bij de rolverdeling en procedures, met name op het gebied van gegevensuitwisseling tussen GGZ, politie, OM en eventueel andere actoren.

Dhr. Aalbersberg (Nationale Politie) hoopte dat Wetsvoorstel Verplichte GGZ resulteert in de broodnodige 24/7 beschikbaarheid van zorg, want “het is de vraag of het humaan is om een patient in handboeien af te voeren”. Hij zei letterlijk dat dwang averechts werkt en stress oplevert voor de client. (Ik vond dat een goed punt, maar dat WVGGZ de oplossing zou zijn is een slechte conclusie).

Dhr. Crone (burgemeester Leeuwarden /G32) bracht de welbekende casus van de vermoorde ex-politica nog maar eens over het voetlicht, en stelde dat “enkel ingrijpen bij gevaar” naar zijn mening te weinig was, en dat er behoefte was aan meer mogelijkheden “om in te grijpen wanneer de familie zich zorgen maakt”. (ook deze spreker leek dwang als goede zorg te beschouwen, en pleitte voor meer “preventieve opsluiting  ter voorkoming van criminaliteit en overlast op straat” – Dit is een enorm achterhaalde opvatting, en expliciet in strijd met de mensenrechten).

Dhr. Griffioen (Nationale Politie) vertelde dat de politie een “verward persoon” niet naar een politiecel wil brengen, maar vaak is er bij de GGZ geen plek en ‘zitten alle separeers vol’, en dan wordt iemand ter overbrugging toch een tijd in een politiecel opgesloten. Dat is niet goed voor de client. Er is gespecialiseerde zorg nodig.
Ik vond dit best een goed verhaal, behalve dan dat de naam en soort van de cel (separeer versus politiecel) ook weer niet veel uitmaakt, het gaat om zorg, maar dat was ook de conclusie van deze spreker, komend vanuit de praktijk. Ik kon me hier op zich wel in vinden. (eindelijk weer iemand met een zinnige bijdrage aan dit debat).

Mw. van Buren (woningcorporatie Aedes) sprak over de verantwoordelijkheden van woningbouwcorporaties mbt leefbaarheid in wijken, en verwachtte dat “dwang achter de voordeur” (ambulante dwang) een groot deel van de sociale problemen in wijken kan oplossen. (ook weer pijnlijk ouderwets)

Daarna was het tijd voor de vragen van de Kamerleden van de Commissie VWS. Zij vroegen vooral om verduidelijking, zoals: Hoe wordt de persoon centraal gezet, en hoe wordt de rol van familie versterkt. Helaas waren er geen hoogtepunten, alleen maar dieptepunten in dit deel van het debat. De antwoorden van de sprekers namens het Aanjaagteam, de gemeenten en de woningbouwcorporatie werden weliswaar gepresenteerd in mooie zorgtermen, maar het ging niet over zorg. Het bleef maar gaan over dwang als oplossing voor tal van maatschappelijke problemen, en hoofdzakelijk als een wondermiddel voor overlastbestrijding, en de hoge verwachtingen die zij van wetsvoorstel Verplichte GGZ hebben.

Daarna begon de lunchpauze. Het was geen goede ochtendsessie geweest. Ouderwetse visies hadden de overhand bij de sprekers. Maar omdat bij het eerste blok toch wel enorm duidelijk was geworden dat het VN-Verdrag daadwerkelijk vraagt om de afschaffing van dwang in de zorg, kon ik toch hoopvol en optimistisch blijven. De meningen van de Kamerleden zijn immers nog in vorming, vandaar dit Rondetafelgesprek. De race is nog niet uitgelopen.

Na de lunchpauze, om 13.15, begon Blok 3: zorgpartijen.
(De meeste juristen en gemeentelijke vertegenwoordigers waren alweer vertrokken tijdens de middagpauze, en leken blijkbaar geen interesse te hebben om de opvattingen uit het veld zelf te horen in blok 3 en 4, zorgpartijen en clienten/familie…  Dit is eigenlijk ronduit schandalig, zeker gezien de invloed die deze juridische/gemeentelijke groep heeft op dit traject. Gelukkig was de IGZ inspectie wel de hele dag vertegenwoordigd op de publieke tribune, hetgeen getuigt van oprechte interesse)

Dhr. Klompenhouwer (GGZ Nederland) was positief over wetsvoorstel Verplichte GGZ, maar zag nog wat juridische bezwaren rond de verschillen in burgerrechten tussen de diverse groepen.

Dhr. Backx (GGD/GHOR ) sprak over het belang van de OGGZ (Openbare GGZ, ambulante GGZ) voor preventie en als vangnet, en pleitte voor sterkere positionering van OGGZ voor een betere kwaliteit van zorg.

Dhr. E. Prinsen, (psychiater bij Dimence) benadrukte dat het primaire doel in de GGZ is om zorg te verlenen, en dwang te voorkomen, en dat beveiliging een te grote plaats heeft gekregen in wetsvoorstel Verplichte GGZ. Het gaat niet over “verwarde personen”, en is geen politietaak. GGZ is een specialisme, maar dat wordt nu opeens niet meer erkend door de wetgevers. Opsluiten vanwege “vreemd gedrag” zoals de observatiemaatregel beschrijft, is absoluut onwenselijk, zeker in het licht van dwangpreventie. Hij had veel fundamentele kritiek op wetsvoorstel Verplichte GGZ.
Ik was echt superblij met deze wijze woorden van nota bene een psychiater in dit debat. Erg hoopgevend.

Mw. H. Tamsma (NVvP) was eveneens bezorgd dat de WVGGZ van behandelwet, nu een beveiligwet is geworden, met veel nieuwe expliciete verwijzingen naar veiligheid, terwijl het aspect veiligheid reeds opgenomen was in het bestaande criterium van “doelmatigheid” onder BOPZ en WVGGZ. Doelmatigheid houdt in dat de behandeling ertoe moet leiden dat het gevaar verdwijnt.

Dhr. Vader (Leger des Heils) sprak over de toename van verwarde mensen op straat, en benadrukte dat wetsvoorstel Verplichte GGZ weinig concrete handvatten biedt om teloorgang tegen te gaan. Hij pleitte voor meer “drang” , wat hij uitlegde als bijvoorbeeld “verplichte begeleiding voor mensen die minder zelfsturing hebben”, vergelijkbaar met de reclassering. (Ik vond dit eerlijk gezegd maar een eng idee. Dwang is geen zorg.)

Dhr. Bluiminck (Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland) benadrukte dat vanwege de inherente verschillen tussen de doelgroepen van GGZ en VG/PG, de verschillen tussen de wetsvoorstellen Zorg en Dwang en Verplichte GGZ volgens hem te rechtvaardigen zijn.

Daarna was het weer tijd voor de vragen van de Kamerleden van de Commissie VWS. De vragen gingen over de rolverdeling en plichten bij het verlenen van gedwongen zorg, en over informatie-uitwisseling en overlegstructuren, over toezicht en richtlijnen voor ambulante dwang, over kostendekking (vooral bij preventie als er geen diagnose is), en over de sociale dimensie van GGZ-problematiek en gedrag.
Vooral Dhr. E. Prinsen was wederom een sterke pleitbezorger van het sociale model, en benadrukte dat het merendeel van de WVGGZ-doelgroep geen overlastgevers zijn, en dat het onzin is om de buurt verplicht te informeren over diagnoses, hetgeen bovendien ook in strijd kan zijn met goed hulpverlenerschap waarbij maatwerk centraal staat.
Verder werd duidelijk dat er geen richtlijnen zijn voor ambulante dwang, en het toezicht is ook nog niet uitgewerkt (toezicht achter de voordeur is een zeer complex vraagstuk op zichzelf). Ook is het door de theoretische opdeling van sectoren niet altijd duidelijk welke wet er nu van toepassing is op een bepaalde persoon, bijvoorbeeld iemand met een combinatie van verstandelijke beperking en GGZ-problemen. Dit is niet praktisch, en zou simpeler moeten stelden de sprekers.

Het was een interessante discussie, waarbij er aanzienlijke kritiek was op wetsvoorstel Verplichte GGZ, en er vooral werd gepleit dat beveiliging iets anders is dan zorg. Daar kon ik me helemaal in vinden.  Ik was echt blij dat de hulpverleners zich verzetten tegen de trend van verharding en toenemende beheersmaatregelen die momenteel door andere partijen wordt opgedrongen. Wederom hoopgevend.

Om 14.35 begon het laatste blok, Blok 4: patienten en hun familie en omgeving.
Ik nam plaats in het rijtje met sprekers.

Marjan ter Avest (LPGGZ) benadrukte dat de observatiemaatregel, waarbij mensen 3 dagen kunnen worden opgesloten op basis van enkel een vermoeden en zonder rechterlijke toets, sowieso in strijd is met het VN-Verdrag, en dat deze maatregel moet worden geschrapt. Wat nodig is, is preventie en 24/7 beschikbare zorg, en terugdraaien van bezuinigingen op sociale ondersteuning.

Bert Stavenuiter (Ypsilon) vertelde dat Ypsilon blij is dat de rol van de familie sterker is uitgewerkt in het wetsvoorstel Verplichte GGZ, maar noemde vervolgens een reeks aan zorgen en verbeterpunten voor het wetsvoorstel. Echt tevreden is Ypsilon dus ook niet met dit wetsvoorstel.

May-May Meijer (ervaringsdeskundige) vertelde over haar negatieve ervaringen met dwangmedicatie, en benadrukte het belang van vrijwillige zorg en de rol van familie. Net als LPGGZ pleitte ze voor het schrappen van de observatiemaatregel. Ook onderstreepte ze het belang van goede terminologie. Over ambulante dwang zei ze: “dan was ik waarschijnlijk van huis weggelopen” (en dat is precies wat mijn achterban ook zegt).

Daarna was ik, Jolijn Santegoeds (Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! / Stichting Mind Rights) aan de beurt.
Ik benadrukte dat dwang iets heel anders is dan zorg, en dat wetsvoorstel Verplichte GGZ in strijd is met het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen, en dus ingetrokken moet worden. Wat nodig is, is een wet die goede zorg regelt, ook in crisissituaties. Daarbij heb ik ook de petitie: Wetgevers: Regel zorg, in plaats van dwang! overhandigd aan de Commissie VWS. (het aanbieden van een petitie tijdens spreektijd schijnt niet volgens de procedures te zijn, maar er werd ter plekke een uitzondering gemaakt, en de petitie is overhandigd via de bode).
Na mijn speech kreeg ik applaus vanaf de publieke tribune (als enige), dat was een mooie statement.

Lees hier mijn 2 minuten speech 2-minuten-speech-tegen-wvggz
Klik hier om de petitie: Wetgevers: Regel zorg, in plaats van dwang! in te zien.

Als allerlaatste spreekster kwam Mw. A.-M. Bruijs (Alzheimer Nederland), en ook zij verwierp de observatiemaatregel voor “verwarde personen”, want dit biedt totaal niet de zorg en aandacht die mensen met dementie nodig hebben, en is dus geen oplossing. Wat nodig is, is meer zorg en specialisatie, en betere kennis bij leken en omstanders.

Daarna volgden de vragen van de VWS-commissieleden. Zij vroegen vooral of de wet gepast was, waar het om gaat, en wat er als belangrijkste punt beter kan.

Op hoofdlijnen waren wij als sprekers het wel met elkaar eens, bijvoorbeeld dat goede zorg dwang kan voorkomen, en dat er structurele tekorten zijn in de zorg waardoor dwang veelvuldig wordt toegepast.
Maar er waren ook verschillen. Zo is LPGGZ (met een gemixte achterban) niet tegen alle vormen van dwang, maar streven naar zo min mogelijk dwang. Ypsilon gaf aan vroeger wel geheel tegen dwang te zijn geweest, maar inmiddels richten zij zich op “best practices”. Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! / Stichting Mind Rights is wel tegen alle vormen van dwang, en stelt dat de hoofdvraag voor wetgeving niet moet gaan over: “wanneer dwang toepassen”, maar moet gaan over: “Hoe kunnen we goede zorg verlenen in crisissituaties”.
Goede communicatie, eigen regie, goede bejegening, inzet van ervaringsdeskundigen, en echt luisteren naar de persoon werden aangehaald als cruciale aspecten waar het om gaat in de zorg. En LPGGZ benadrukte dat de verandering van het criterium voor dwangtoepassing van “voorkomen van schade” naar “voorkomen van ernstig nadeel” een zeer ongewenste ontwikkeling is, en ook daarover waren we het eens.

Toen was de tijd op, en werd het Rondetafelgesprek afgesloten.
Mw. Leijten, de voorzitter, gaf aan dat er op woensdag 23 november 2016 een volgende VWS-vergadering is over wetsvoorstel Verplichte GGZ, getiteld: Tweede nader verslag.

Daarna werden we gevraagd om de zaal te verlaten. Ik kreeg diverse complimenten vanuit het publiek, dat het een sterk en helder verhaal was geweest. Ik heb ook nog wat gepraat met Grietje en Annemarie, die speciaal waren gekomen om mijn standpunt te steunen. En daarna ging ik terug richting Eindhoven.

*

Het was een geslaagd debat. Aanvankelijk vreesde ik dat het een enorm deprimerende dag zou worden, maar dat was het niet. Wellicht kam dat omdat ik ditmaal uitgenodigd was om te spreken, en ook nog eens een petitie bij me had, en me daardoor veel minder machteloos voelde dan andere keren, zelfs wanneer er vreselijke misvattingen en stigmatiserend taalgebruik werden gebezigd.

Na afloop van het rondetafelgesprek voelde ik me zelfs echt goed en trots op mezelf. Ik had de indruk dat mijn verhaal de aanwezigen wel aan het denken had gezet, hoewel er verder geen enkele vraag over het VN-verdrag werd gesteld.

Het was bovendien een echte mijlpaal om uitgenodigd te zijn om te spreken in de Tweede Kamer.Dit is een enorme verbetering tov vorig jaar, toen we niet uitgenodigd waren, zie ook https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2015/10/20/reactie-op-wetsvoorstel-verplichte-ggz-is-nederland-nog-een-rechtsstaat/
“Na 10 jaar willen ze nu eindelijk een keer naar me luisteren”.

Op 20 november 2016 bestaat Stichting Mind Rights officieel 10 jaar (Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! is enkele jaren ouder).  En op 23 november is het volgende debat over de WVGGZ. Ik hoop dat er iets veranderd.

Ik merk dat het hele wetsvoorstel-traject me enorm raakt. De primaire oorsprong van mijn activisme ligt in mijn eigen ervaringen met onrecht, en het besef “dat de wet veranderd moet worden” om anderen dit leed te besparen. Het raakt me nu enorm, dat wetsvoorstel Verplichte GGZ nu toch zo op tafel ligt, ondanks onze vele acties. Elke ontwikkeling in het wetsvoorstel-traject levert een psychosociale achtbaan op voor mij, tussen hoop en vrees, tussen mijn grootste droom (verandering bereiken) en mijn grootste nachtmerrie (wederom geen gehoor vinden). Dit hakt er elke keer weer in.
Ik zou het echt onverteerbaar vinden als wetsvoorstel Verplichte GGZ wordt aangenomen, en als ik zou moeten concluderen dat al mijn inspanningen uiteindelijk tot geen enkel werkelijk resultaat leiden, en dat ik me opnieuw heel machteloos ga voelen, net zo machteloos als in de isoleercel, waar mijn stem ook niet gehoord werd….

Het is nog onduidelijk wat de politici zullen gaan doen met dit wetsvoorstel. Het is nu tijd om te blijven lobbyen voor verandering in lijn met het VN-verdrag, en dus: het afschaffen van dwang in de GGZ. Dat dwang niet helpt tegen psychische problemen, en daarom geen zorg genoemd kan worden, is toch niet zo moeilijk te begrijpen lijkt mij. Dit onrecht moet gewoon stoppen.

Ik heb in ieder geval mijn best gedaan bij dit Rondetafel-gesprek. Meer kan ik niet doen.
Ik heb nog steeds hoop.

Hoe mooi zou het zijn als Nederland inzet op vernieuwing. Er is inmiddels heel veel kennis ontwikkeld over dwangreductie in de klinische psychiatrie (o.a. via de projecten Dwang en Drang, en HIC, www.hic-psy.nl ). Hier is overheidsgeld aan besteed. De overheid zou juist nu de opdracht moeten geven om deze lijn voort te zetten, en een totaal ander wetsvoorstel gaan voorbereiden, over goede zorg en behoud van rechten tijdens crisissituaties. De bouwstenen zijn al deels geidentificeerd (conclusies van projecten Dwang en Drang, en HIC). Als Nederland, als kenniseconomie, nu inzet op het “leggen van de puzzel”, het formuleren van een nieuw kader (zorg in plaats van dwang), dan zou Nederland kunnen voldoen aan de internationale verwachtingen op het vlak van mensenrechten, zorg en innovatie.  Ik zie echt kansen voor Nederland mbt echte vernieuwing. Er zijn talrijke initiatieven, als puzzelstukjes.
Ik zal blijven proberen om de WVGGZ van tafel te krijgen. Het is echt mogelijk om het in Nederland ontzettend veel beter te doen, en ervoor te zorgen dat mensen met psychosociale problemen in crisissituaties goede zorg en ondersteuning krijgen, en dat dwang naar het museum gaat.

Er is hoop. Steeds meer mensen gaan “out of the box” denken, en er is groeiend draagvlak voor zorg in plaats van dwang. Langzaam sijpelt de bewustwording door. En ook al gaat het langzaam, er is dus wel beweging. Opvattingen in de GGZ beginnen te schuiven op allerlei vlakken (ook het werk van prof. Jim van Os is daar een voorbeeld van).

Ik kijk terug op het debat met gemengde gevoelens (hoop en vrees), maar toch vooral positief, omdat ik blij was dat ik een stem mocht hebben, en mijn bijdrage ging goed. En nu maar hopen dat de politici ervoor zullen kiezen om zorg te regelen in plaats van dwang!

Mind Rights position paper tegen WVGGZ

Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! / Stichting Mind Rights is uitgenodigd om deel te nemen aan het rondetafelgesprek over Wetsvoorstel Verplichte GGZ (WVGGZ), aanstaande maandag 31 oktober 2016 bij de Tweede Kamer in Den Haag. Het is op zich goed nieuws dat ons standpunt op de agenda staat.

Het (openbare) rondetafelgesprek over het Wetsvoorstel Verplichte Geestelijke Gezondheidszorg wordt gehouden door de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, op maandag 31 oktober 2016 van 10.00 tot 15.20 uur, ter voorbereiding van de verdere behandeling van het wetsvoorstel.  (Voor meer info zie ook:  https://www.tweedekamer.nl/vergaderingen/commissievergaderingen/details?id=2016A03872 )

Ik ben de voorlaatste spreker, in het laatste blok:  Blok 4: Patiënten en hun familie en omgeving (14.35-15.20 uur). Er zijn nog 22 andere sprekers, en de bijeenkomst duurt bijna de hele dag.

Het rondetafelgesprek zal pittig worden, dat weet ik vrij zeker. Nog niet iedereen is even overtuigd van nieuwe mogelijkheden. Ik ga mijn uiterste best doen om draagvlak voor een nieuwe koers in lijn met het VN-Verdrag te vinden. Het wordt een zeer spannende Halloween-dag op deze manier, dat sowieso.

Inmiddels heb ik ook het WVGGZ Position paper van Stichting Mind Rights ingestuurd, met daarin ons standpunt tegen Wetsvoorstel Verplichte GGZ.

Lees hier het  Mind Rights position paper tegen WVGGZ: wvggz_positionmindrights_oktober2016
En zie hier Bijlage 1:
wvggz-positionmindrights_bijlage1_crpd_guidelinesarticle14

En Bijlage 2:
wvggz_positionmindrights_bijlage-2_waarom-gedwongen-ggz-behandeling-verboden-moet-worden

De lijst met Position Papers van alle sprekers, is te vinden op: https://www.tweedekamer.nl/vergaderingen/commissievergaderingen/details?id=2016A03872

*

Op maandag 31 oktober zullen we ook onze petitie: Wetgevers Regel zorg,  in plaats van dwang! aanbieden aan de Tweede Kamerleden. Wil je meehelpen om ons pleidooi kracht bij te zetten?  Ondertekenen kan nog steeds!
Zie: https://www.openpetition.eu/nl/petition/online/wetgevers-regel-zorg-in-plaats-van-dwang

Het debat op de tribune bijwonen kan ook. Het rondetafelgesprek heeft een openbaar karakter en vindt plaats in het gebouw van de Tweede Kamer (Groen van Prinstererzaal). In verband met de uitgebreide veiligheidsmaatregelen is het nodig om op tijd aanwezig te zijn en een geldig legitimatiebewijs mee te nemen.

Via https://www.tweedekamer.nl/home  kunnen debatten ook online gevolgd worden.

 

Mijn persoonlijke perspectief op gender en GGZ

Onlangs ben ik uitgenodigd om een presentatie te geven over gender-perspectief en GGZ. Vanwege een aantal zeer pijnlijke persoonlijke ervaringen is dit een moeilijk onderwerp voor mij. Ik besloot om van me af te schrijven waarom het onderwerp gender zo pijnlijk voor me is, vooral om van het rotgevoel af te komen. Uiteindelijk heb ik besloten om mijn persoonlijke visie te publiceren in een persoonlijke verklaring (Engelstalig) “Gender interrupted by forced psychiatry”.

Ik ben een slachtoffer c.q. overlevende van gedwongen visitaties in de GGZ. Deze gedwongen visitaties waren zeer traumatisch en hadden een zware impact op mijn persoonlijke beleving van mijn eigen gender. De gevolgen van deze afschuwelijke ervaringen zijn nog steeds aanwezig in mijn leven.

Door mijn persoonlijke verklaring te delen, wil ik aandacht vestigen op de diepe impact die gedwongen visitaties in de GGZ hebben op de slachtoffers en overlevenden. Mijn doel is om het taboe te doorbreken, om lotgenoten te steunen, en vooral om te benadrukken dat deze praktijken per direct verboden moeten worden.

Ik wil deze gelegenheid ook gebruiken om anderen uit te nodigen hun verhaal te delen over gender-perspectief en GGZ.

Deze persoonlijke verklaring is enkel in het Engels beschikbaar.

Klik op de link hieronder om mijn persoonlijke verklaring te lezen: “Gender interrupted by forced psychiatry”
personal-testimony_-gender-interrupted-by-forced-psychiatry

My personal perspective on gender and mental health care

Recently, I received an invitation to speak about gender-perspective and mental health care. Due to some very painful personal experiences, this is a hard topic for me. I decided to write down why the issue of gender is so painful for me, mainly to get the nasty feelings off my chest. Eventually, I have decided to publish my personal view in a personal testimony: “Gender interrupted by forced psychiatry”.

I am a victim, and moreover, a survivor of forced body cavity searches in mental health care. These forced body cavity searches were deeply traumatizing and heavily impacted my personal perception of my own gender. The consequences of these horrible experiences are still present in my life. 

By sharing my personal testimony, I aim to bring attention to the deep impact forced body cavity searches in mental health care has on its victims and survivors. I aim to break the taboo, to support other survivors, and in particular, to stress that these practices need to be prohibited immediately.

I would like to take this opportunity to invite others to share their stories about gender perspective and mental health as well. 

Click the link below to read my personal testimony: “Gender interrupted by forced psychiatry” (PDF)
 personal-testimony_-gender-interrupted-by-forced-psychiatry

Alarm! Nederlandse overheid wil afwijken van mensenrechten!

Diep geschokt ben ik, nu ik lees welke Verklaringen de Nederlandse Staat heeft toegevoegd aan de ratificatie van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen.

De Verklaringen bij Ratificatie betekenen dat Nederland het anders wil doen dan de VN voorschrijft. Het gaat dus om afwijkingen van de mensenrechtenstandaarden.

Aanvankelijk dacht ik dat Nederland die “interpretatieve verklaringen” had laten vallen,  – althans, dat is mij verteld door de Nederlandse delegatie op 13 juni 2016, zie mijn blog: http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslag/4921178/new-york-day-1-civil-society-crpd-forum  –
maar dat blijkt dus niet waar te zijn.
Ik weet niet waarom men mij onjuist heeft voorgelicht…. Ik vind het wel heel erg raar.

Dit is een enorme teleurstelling!

Zie hier de website van de VN (OHCHR) met de informatie over ratificaties en verklaringen: http://indicators.ohchr.org/
Klik op Nederland.
Klik op Declarations.
En scroll naar: Convention on the Rights of Persons with Disabilities.

Daar staat een extreem lange lijst met uitzonderingen die Nederland bij dit Verdrag wil aanhouden.

Hierbij valt enorm op, dat de uitzonderingen vooral over het system van gedwongen interventies gaan (wilsonbekwaam-verklaringen en gedwongen interventies).

 

Lees hier de Declarations of the Netherlands:

Déclarations made upon ratification (2016): “Article 10 The Kingdom of the Netherlands acknowledges that unborn human life is worthy of protection. The Kingdom of the Netherlands interprets the scope of Article 10, in line with the relevant case law of the European Court of Human Rights on this issue, to the effect that such protection – and thereby the term ‘human being’ – is a matter of national legislation. Article 12 The Kingdom of the Netherlands recognizes that persons with disabilities enjoy legal capacity on an equal basis with others in all aspects of life. Furthermore, the Kingdom of the Netherlands declares its understanding that the Convention allows for supported and substitute decision-making arrangements in appropriate circumstances and in accordance with the law. The Kingdom of the Netherlands interprets Article 12 as restricting substitute decision-making arrangements to cases where such measures are necessary, as a last resort and subject to safeguards. Article 14 The Kingdom of the Netherlands recognizes that all persons with disabilities enjoy the right to liberty and security of person, and a right to respect for physical and mental integrity on an equal basis with others. Furthermore, the Kingdom of the Netherlands declares its understanding that the Convention allows for compulsory care or treatment of persons, including measures to treat mental illnesses, when circumstances render treatment of this kind necessary as a last resort, and the treatment is subject to legal safeguards. Article 15- The Kingdom of the Netherlands declares that it will interpret the term ‘consent’ in article 15 in conformity with international instruments and national legislation which is in line with these instruments. This means that, as far as biomedical research is concerned, the term ‘consent’ applies to two different situations: 1. Consent given by a person who is able to consent, and 2. In the case of persons who are not able to give their consent, permission given by their representative or an authority or body provided for by law. The Kingdom of the Netherlands considers it important that persons who are unable to give their free and informed consent receive specific protection taking into consideration the importance of the development of medical science for the benefit of persons with a disability. In addition to the permission referred to under 2. above, other protective measures as included in international instruments are considered to be part of this protection. Article 23 With regard to Article 23 paragraph 1(b), the Kingdom of the Netherlands declares that the best interests of the child shall be paramount. Article 25 The Kingdom of the Netherlands interprets article 25 (a) to concern access to health care and the affordability of health care, and confirms that discrimination in such matters is not allowed. The Kingdom of the Netherlands considers it also important that health care professionals may determine which health care is provided based on medical grounds and its expected (in)effectiveness. The individual autonomy of the person is an important principle laid down in Article 3 (a) of the Convention. The Kingdom of the Netherlands understands Article 25 (f) in the light of this autonomy. This provision is interpreted to mean that good care involves respecting a person’s wishes with regard to medical treatment, food and fluids, and that a decision to withhold any of these can also be based on medical grounds. Article 29 The Kingdom of the Netherlands is fully committed to ensure the effective and full exercise by persons with disabilities of their right and opportunity to vote by secret ballot. It recognizes the importance of persons with disabilities to have, where necessary, at their request, assistance in voting. To safeguard voting by secret ballot without intimidation, as provided for in article 29 (a) (ii), and to ensure the principle of one vote per person, the Kingdom of the Netherlands declares that it will interpret the term ‘assistance’ in article 29 (a) (iii) as assistance only to be effected outside the voting booth, except with regard to assistance required due to a physical disability, in which case assistance may also be permitted inside the voting booth.”

Declarations made upon signature (2007): “The Kingdom of the Netherlands hereby expresses its intention to ratify the Convention on the Rights of Persons with Disabilities, subject to the following declarations and such further declarations and reservations as it may deem necessary upon ratification of the Convention. Article 10 The Kingdom of the Netherlands acknowledges that unborn human life is worthy of protection. The Kingdom interprets the scope of Article 10 to the effect that such protection – and thereby the term ‘human being’ – is a matter for national legislation. Article 15 The Netherlands declares that it will interpret the term ‘consent’ in Article 15 in conformity with international instruments, such as the Council of Europe Convention on Human Rights and Biomedicine and the Additional Protocol concerning Biomedical Research, and with national legislation which is in line with these instruments. This means that, as far as biomedical research is concerned, the term ‘consent’ applies to two different situations: 1. consent given by a person who is able to consent, and 2. in the case of persons who are not able to give their consent, permission given by their representative or an authority or body provided for by law. The Netherlands considers it important that persons who are unable to give their free and informed consent receive specific protection. In addition to the permission referred to under 2. above, other protective measures as included in the above-mentioned international instruments are considered to be part of this protection. Article 23 With regard to Article 23 paragraph 1 (b), the Netherlands declares that the best interests of the child shall be paramount. Article 25 The individual autonomy of the person is an important principle laid down in Article 3 (a) of the Convention. The Netherlands understands Article 25 (f) in the light of this autonomy. This provision is interpreted to mean that good care involves respecting a persishes with regard to medical treatment, food and fluids.”

 

*

Het is bijna niet te geloven dat Nederland met deze stellingen komt, zelfs nadat het CRPD-Committee reeds vele verduidelijkende artikelen ter jurisprudentie heeft uitgegeven, zoals o.a.:

de General Comment no.1 on article 12 Equal recognition before the law, (2014) http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CRPD/Pages/GC.aspx

de Guidelines on article 14 Liberty and security of the person, (2015) te vinden op: http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CRPD/Pages/CRPDIndex.aspx

de oproep van 2 Speciale VN-Rapporteurs: Dignity must prevail (2015) http://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=16583&LangID=E

 

De Verklaringen bij Ratificatie betekenen dat Nederland het anders wil doen dan de VN voorschrijft. Het gaat dus om afwijkingen van de mensenrechtenstandaarden.
Het is werkelijk onbegrijpelijk dat de Nederlandse overheid hiervoor kiest.

Er zijn namelijk zoveel inspanningen, ook in de GGZ zelf, om dwang uit te bannen en humane zorg te leveren.
Zoals bijvoorbeeld:

De ontwikkeling van High Intensive Care Psychiatrie (HIC), http://hic-psy.nl/

En het Dolhuys Manifest: Nederlandse GGZ separeervrij! , zie http://www.hetdolhuys.nl/nieuws/de-isoleercel-is-rijp-voor-het-museum-

 

Dwang was gedurende de laatste 25 jaar al een “laatste redmiddel dat vermeden dient te worden, en zo min mogelijk gebruikt, omdat het namelijk geen therapeutische waarde heeft, en nadelig kan zijn” (grondslag uit MI-principles en wet BOPZ).

We hebben allemaal kunnen zien dat het gebruik van het “ultimum remedium” desondanks al 25 jaar lang toeneemt, en dat het huidige systeem van “zo min mogelijk dwang” dus niet werkt.

Het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen brengt nu verandering. Na 25 jaar lang “proberen om dwang te voorkomen”, wordt de norm nu verlegd, en erkent men dat dwang niet hetzelfde is als zorg. Dwang dient te verdwijnen. Eenieder heeft recht op goede zorg.

Ratificatie zonder uitzonderingen zou de ontwikkeling van humane zorg versterken. Echter, de Nederlandse overheid blijkt dwang te willen behouden!! Dit is een bizarre keuze, die teruggedraaid moet worden.

Wat nodig is, is zorg, geen dwang!

Het is nu nog belangrijker dan ooit om je stem te laten horen.

Ik wil daarom iedereen vragen om onze petitie te ondertekenen:

 Wetgevers Regel zorg in plaats van dwang!

https://www.openpetition.eu/nl/petition/online/wetgevers-regel-zorg-in-plaats-van-dwang

Aanhoudende kritiek op Wetsvoorstel Verplichte GGZ: Dwang is geen oplossing, maar een probleem!

Lees hier de eerdere uitgebreide kritiek van Stichting Mind Rights op wetsvoorstel Verplichte GGZ .

Download Manifest5_dwang-is-geen-oplossing-maar-een-probleem (PDF)

 

Deze kritische analyse uit 2010 is nog steeds van toepassing op het huidige wetsvoorstel Verplichte GGZ, ook na de Derde nota van wijziging in september 2016.
(NB, de voorgestelde “Commissie” is al eerder uit het wetsvoorstel gehaald en vervangen door een procedure door de Officier van Justitie, maar wij zien geen verbetering)

 

Wil je meehelpen dit wetsvoorstel tegen te houden:

Teken en deel de petitie Wetgevers, Regel zorg in plaats van dwang!   :   https://www.openpetition.eu/nl/petition/online/wetgevers-regel-zorg-in-plaats-van-dwang

2-9 Herinner Wim Maljaars – Wetgevers: Regel zorg in plaats van dwang!

Vandaag, 2 september 2016, is het precies 8 jaar geleden dat Wim Maljaars (47) overleed in een isoleercel in Amsterdam. De politiek reageerde destijds geschokt en maakte direct geld vrij voor dwangreductie. Nu, 8 jaar later, lijkt er niets meer over van de politieke verontwaardiging. Isoleercellen zijn nog steeds niet uitgebannen, en er liggen zelfs wetsvoorstellen ter verruiming van dwangtoepassing!! Dit moet stoppen. Laat vandaag nog je stem horen.
bekijk hier de documentaire : De beslissing van Wim Maljaars: http://www.npo.nl/human-doc/26-05-2011/POW_00243814

 

Teken hier de petitie : Wetgevers Regel zorg in plaats van dwang:  https://www.openpetition.eu/nl/petition/online/wetgevers-regel-zorg-in-plaats-van-dwang

 

Meer informatie over de petitie is o.a. te vinden op: https://tekeertegendeisoleer.wordpress.com/2016/09/01/teken-de-petitie-wetgevers-regel-zorg-in-plaats-van-dwang/

Teken de petitie: Wetgevers, Regel zorg in plaats van dwang!

Stichting Mind Rights is samen met een aantal andere organisaties een petitie gestart tegen dwang en voor goede zorg. Het doel van de petitie is het tegenhouden van de wetsvoorstellen Verplichte GGZ, Zorg en Dwang, en Forensische Zorg.

 

Petitie:   Wetgevers: Regel zorg in plaats van dwang!
Zie: https://www.openpetition.eu/nl/petition/online/wetgevers-regel-zorg-in-plaats-van-dwang

 

Het is nodig om NU in actie te komen tegen dwang.
De wetsvoorstellen Verplichte GGZ, Zorg en Dwang en Forensische Zorg zijn ingestuurd voor behandeling in de Tweede Kamer en de Eerste Kamer. De politici zullen binnenkort gaan beslissen over de toekomst van de zorg. Als we willen dat er iets veranderd, dan moeten we nu in actie komen.

 

De dwangwetten Verplichte GGZ, Zorg en Dwang en Forensische Zorg moeten van tafel.
De discussie moet niet gaan over dwang, maar over het organiseren van goede zorg.

Kom in actie, en help mee om de mensenrechten in de zorg te realiseren.
Laat je stem horen en teken ook!

 

Petitie:   Wetgevers: Regel zorg in plaats van dwang!
Zie: https://www.openpetition.eu/nl/petition/online/wetgevers-regel-zorg-in-plaats-van-dwang

 

Over 2 maanden zullen we de petitie aanbieden aan de leden van de Tweede en Eerste Kamer. Meer informatie zal volgen via deze blog.

 

*

Aanvullende informatie bij de petitie:
Lees hier een uitgebreide toelichting van het standpunt van Stichting Mind Rights:

 

Deze petitie is gezamenlijk gestart met steun van verschillende organisaties.
Het doel van de petitie is het tegenhouden van de wetsvoorstellen Verplichte GGZ, Zorg en Dwang, en Forensische Zorg.

De wetsvoorstellen Verplichte GGZ, Zorg en Dwang, en Forensische Zorg gaan niet over goede zorg, maar over ouderwetse dwangtoepassing en vrijheidsbeperkende maatregelen, zoals ontneming van zeggenschap, gedwongen opname, en zelfs isoleercelgebruik en dwangmedicatie.

De wetsvoorstellen gaan over:

  • “mensen die vanwege hun geestvermogens een gevaar voor zichzelf of hun omgeving vormen“
  • “onvrijwillige zorg ter voorkoming van ernstig gevaar of schade aan zichzelf of de omgeving”
  • “verwarde personen”

 

De laatste jaren is er veel aandacht  besteedt aan het verminderen van dwang in de psychiatrie. Iedereen wil dwang vermijden. Het is nu tijd voor de volgende stap: afschaffing van dwang in de zorg. De wetgeving moet gaan over het verlenen van goede zorg, ook in acute en complexe situaties.

Argumenten:

Dwang in de zorg is achterhaald. Dwang helpt niet. Wat nodig is, is zorg, geen dwang.

Dwang draagt niet bij aan veiligheid, maar leidt juist tot strijd en een verstoorde zorgrelatie, waarbij problemen en escalaties kunnen uitmonden in een spiraal van repressie en agressie. Echte veiligheid is de afwezigheid van strijd.

Dwang is geen kwalitatieve zorg. De ontneming van rechten en vrijheden draagt niet bij aan welzijn en kan geen zorg genoemd worden. Dwang was altijd al een ongewenste noodmaatregel die zoveel mogelijk vermeden dient te worden[i], terwijl goede zorg gemaximaliseerd dient te worden. 

Dwang verstoort de zorgrelatie en maakt goede zorg onmogelijk. Vertrouwen is de hoeksteen van een goede zorgrelatie. Goed, respectvol contact is nodig om gevoelens of problemen bespreekbaar te maken, zonder angst voor controle-verlies. Dwang en zorg gaan niet samen.

Dwang kan voorkomen worden door goede zorg. Door goede zorg kunnen problemen, escalaties en crisissituaties voorkomen worden, en vervalt de roep om dwang. Bovendien erkennen de veldpartijen dat crisissituaties ook op humane manieren afgewend kunnen worden. [ii]

 

Dwang symboliseert een tekort aan zorg en aandacht. Dwang is volgens de wetsvoorstellen een “laatste redmiddel bij crisissituaties”, hetgeen uiteraard ook afhankelijk is van de beschikbaarheid van “eerste redmiddelen” om dwang te voorkomen, zoals goede zorg, preventie en alternatieven. De afwezigheid van goede zorg veroorzaakt de roep om dwangtoepassing, en veel onnodig leed.

 

Zorgtekorten moeten opgelost worden. Ondanks vele inspanningen, zijn er nog steeds niet overal alternatieven gerealiseerd om dwang te voorkomen. Een sociale bejegening en adequate preventie vergen meer tijd, aandacht en vaardigheden. Er is een cultuurverandering in de zorg nodig, waarbij er geïnvesteerd wordt in zorgkwaliteit, ook in acute, complexe- en crisissituaties.

 

Alternatieven voor dwang kenmerken zich door een sociale bejegening, gericht op contact en ondersteuning op maat om een probleem of crisis af te wenden of te doorleven. Elke reactie heeft een oorzaak. Elk probleem heeft een oplossing. Elke persoon heeft een ‘gebruiksaanwijzing’. Echte zorg heeft aandacht voor de mens achter het gedrag.

 

De wetgeving hoort aan te sturen op kwalitatief goede zorg. De wetsvoorstellen Verplichte GGZ, Zorg en Dwang en Forensische Zorg, gaan niet over kwalitatief goede zorg en ondersteuning aan kwetsbare mensen, maar gaan enkel over dwangtoepassing. De wetsvoorstellen spreken van “stepped care”, echter gezien de inhoud van het assortiment aan maatregelen en interventies gaat het over “stepped control”. Dwangtoepassing valt niet in de definitie van zorg. De wetsvoorstellen veranderen niets aan de zorgtekorten of de (on)beschikbaarheid van goede zorg en preventie.

 

Het beginsel van “laatste redmiddel” (ultimum-remedium) is achterhaald. Dwang in de zorg “enkel als laatste redmiddel” dient al sinds 1991[iii] zoveel mogelijk vermeden te worden. Desondanks neemt het totaal aantal dwangtoepassingen in de zorg jaarlijks overal toe, ook in Nederland. Het “laatste redmiddel”- model heeft gedurende 25 jaar nergens ter wereld geleid tot een vermindering van dwang in de zorg. Er zijn nauwelijks “eerste redmiddelen” (lees: er is een gebrek aan goede zorg en crisispreventie), waardoor dwang als “laatste redmiddel” veelvuldig wordt aangewend.

Dwangtoepassing remt de ontwikkeling van kwalitatieve zorg.  Dwang blijft alsmaar voortbestaan als een mechanisme voor (poging tot) sociale controle in een onderontwikkeld en structureel verwaarloosd zorgsysteem, dat voortbouwt op overblijfselen uit het verleden, in plaats van de doorontwikkeling van vaardigheden om geestelijk welzijn te ondersteunen. Er wordt vanuit de overheid onvoldoende geïnvesteerd en aangestuurd op goede, innovatieve zorg.

 

Betrokken veldpartijen willen af van dwang. Het besef dat dwang geen goede zorg is, is inmiddels een verworven inzicht in de zorgsector. De veldpartijen willen expliciet van dwangtoepassing af[iv]. Er zijn tal van specifieke initiatieven voor dwangreductie in de zorgsector, zoals de voormalige projecten Dwang en Drang, de ontwikkeling van de High/Intensive Care psychiatrie (HIC), en het recente Dolhuys-Manifest waarbij 12 grote GGZ-instellingen hebben getekend voor het afschaffen van separeercellen per 1 januari 2020. Deze initiatieven zijn erop gericht om intensieve ondersteuning ook in crisissituaties mogelijk te maken.

 

Anno 2016 is er geen ruimte meer voor dwang in de zorg

Het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen is geratificeerd door Nederland op 14 juni 2016, hetgeen betekent dat vrijheidsbeperkende maatregelen in de zorg afgeschaft dienen te worden[v].  Het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen benadrukt dat elke persoon het recht heeft op zeggenschap, vrijheid en inclusie ongeacht gezondheidsstatus, en benadrukt de noodzaak om de trend van institutionalisering en uitsluiting te keren. Het ontnemen van fundamentele rechten op basis van een gezondheidsprobleem of beperking is in strijd met de mensenrechten. Gezondheid is immers geen voorwaarde voor mensenrechten. Fundamentele rechten en vrijheden mogen niet gekoppeld worden aan gezondheidsstatus.

Gezondheidsstatus mag geen enkele rol spelen bij besluitvorming over vrijheid, zeggenschap en andere mensenrechten.  De wetsvoorstellen Verplichte GGZ, Zorg en Dwang en Forensische Zorg voldoen niet aan dit criterium. De wetsvoorstellen bevatten procedures voor vrijheidsbeperking op basis van “een vermeende stoornis in de geestvermogens”, gekoppeld aan “vermoedelijk gevaar voor zelf of anderen”, wat zeer subjectief, arbitrair en discriminerend van aard is.

 

“De staat van de geestvermogens” is geen indicator voor een toekomstig “risico op gevaar of schade”. Gedrag en gevoelens zijn dynamisch en worden beïnvloed door tal van factoren, zoals interactie met de omgeving en persoonlijk perspectief. Agressie en geweld zijn vaak uitingen van extreme gevoelens en prikkels, zoals onmacht, angst, of pijn. De omgeving kan zowel steunend als verstorend zijn, en uiteraard speelt de mate van steun een cruciale rol bij “mogelijk toekomstig risico” dat hieruit voortkomt.

In plaats van een focus op mogelijke schade en beheersing[vi], is een focus op kansen en ondersteuning nodig. Herstel van harmonie is mogelijk.Goede zorg en ondersteuning kan helpen problematisch gedrag op te vangen en de sociale draagkracht te verbeteren.

 

Goede zorg met regie door de client is mogelijk


Tussen dwangtoepassing en niets doen zit een scala aan mogelijkheden voor goede persoonsgerichte, herstel-ondersteunende zorg. Elke persoon heeft recht op goede zorg.
Het recht op zorg gaat niet ten koste van het recht op vrijheid of zelfbeschikking. 

 

Zorg kan enkel met instemming van de persoon plaatsvinden, mede omdat een vertrouwensbasis noodzakelijk is, en mede vanwege het recht op vrije keuze in de zorg.

 

Het idee dat personen met psychosociale, verstandelijke of geriatrische problemen of beperkingen “wilsonbekwaam” of “oordeelsonbekwaam” zouden zijn is eveneens achterhaald. Elke persoon die bedoeld is onder de wetsvoorstellen Verplichte GGZ, Zorg en Dwang en Forensische Zorg, kan communiceren en aangeven wat hij/zij wel of niet prettig vindt.

 

Elke persoon, ongeacht gezondheidsstatus, heeft het recht op zeggenschap en regie over zijn/haar leven (handelingsbevoegdheid) en het recht op keuzevrijheid op gelijke voet met anderen. Persoonlijke levenskeuzes kunnen variëren, evenals de manier van besluitvorming. Het recht op zeggenschap omvat het recht om keuzes te maken, inclusief ‘onverstandige’ keuzes. Dit is deel van de menselijke diversiteit en keuzevrijheid.

 

Iedereen heeft het recht om zorg te weigeren. Een weigering behoort niet te leiden tot een inperking van fundamentele rechten en vrijheden. Het recht om zorg te weigeren is o.a. vervat in het recht op zeggenschap over het eigen leven (handelingsbevoegdheid), het recht op vrije zorgkeuze, en het recht op integriteit van lichaam en geest. Bovendien is welzijn een persoonlijke waarde die niet ingevuld kan worden door anderen, of onder dwang geproduceerd kan worden.

 

Verschuiving van vertegenwoordiging naar ondersteuning. Het ontnemen van zeggenschap en vrijheid op basis van gezondheidsstatus is discriminatie, en is een schending van mensenrechten. In plaats van dwangtoepassing, waarbij de stem van de client genegeerd wordt en er over diens grenzen wordt heengegaan, dient men op zoek te gaan naar wenselijke ondersteuning en assistentie die aansluit bij de wil, wensen en voorkeuren van de client.

 

Dit vergt een grondige aanpassing van het zorgaanbod, en een attitudeverandering van de hulpverleners. Er is immers een fundamenteel verschil tussen zorg en dwang.

 

Zorg gaat om de kunst van het luisteren naar de persoon in kwestie. Goed contact en vertrouwen zijn voorwaarden voor goede zorg. Zorg is mensenwerk, en het belangrijk dat er een ‘klik’ is om vertrouwen te doen groeien, elkaar te willen begrijpen, en om tot overeenstemming te komen.

Flexibiliteit en creativiteit is nodig om goede ondersteuning op maat te verlenen, ook in acute en complexe situaties.

 

Het aanbieden van goede zorg vergt aanvankelijk meer tijd en aandacht dan dwangtoepassing, maar de resultaten van goede zorg zijn vele malen beter en duurzamer, en daardoor tevens kostenbesparend. Uiteraard is de waarde van goede zorg niet uit te drukken in geld.

Ambulantisering en inclusie

Ambulante dwang en “voorwaardelijke zorgmachtigingen” (zoals bewegingsvrijheid op voorwaarde van medicatie-inname) zijn net als alle andere vormen van dwang in de zorg, in strijd met de mensenrechten. Zorg en dwang gaan niet samen.

In plaats van dwang, dient er ondersteuning te zijn in de samenleving, waardoor mensen met een kwetsbaarheid in vrijheid kunnen leven, zich kunnen ontplooien, en gelijkwaardig als ieder ander kunnen genieten van de vrijheden en rechten in de Nederlandse samenleving.

Ook in een crisissituatie is het mogelijk om mensen respectvol te benaderen en de tijd te nemen voor dialoog, de-escalatie en het vinden van mogelijkheden voor passende ondersteuning. Zorg is compassie.

 

Meer preventie en meer aandacht en voorzieningen voor de bevordering van welzijn, innerlijke balans en sociale draagkracht in de samenleving dragen bovendien bij aan verduurzaming van de samenleving als geheel.

 

Het beperken van de rechten en vrijheden van personen, niet vanwege een overtreding van de wet, maar op basis van gezondheidsstatus, is in strijd met de mensenrechten.

 

Voor personen die daadwerkelijk de wet overtreden, dient het reguliere rechtssysteem aangewend te worden. Elke persoon is immers gelijk voor de wet.

Er is compassie nodig ten aanzien van personen met beperkingen die de wet overtreden. Het argument van “ontoerekeningsvatbaarheid” staat net als “wilsonbekwaamheid” haaks op het universele begrip dat elk mens een stem heeft ongeacht gezondheidsstatus. In het reguliere rechtssysteem kunnen verzachtende omstandigheden en de specifieke problematiek meegewogen worden om tot een passend oordeel te komen, zoals vrijspraak of een passende strafmaatregel, of herstelgerichte maatregelen (‘restorative justice’) zoals het betalen van de schade.

 

Personen met een strafmaatregel hebben recht op ‘redelijke accommodatie’, zodat de strafmaat geen verzwaarde belasting vormt vanwege de problematiek of beperking. De straf mag immers niet zwaarder zijn dan de straf die anderen krijgen voor eenzelfde overtreding.

 

Wetsvoorstel Forensische Zorg voldoet niet aan dit criterium, omdat een forensische maatregel in principe oneindig verlengd kan worden, waardoor de vrijheidsbeperking vele malen ingrijpender is dan de reguliere strafmaat. Dit is een uiterst zware mensenrechtenschending, omdat het doorgaans gaat over mensen die niet vanuit criminele motieven of bewuste keuze tot een wetsovertreding zijn gekomen, maar vaak gaat het om mensen die door een samenloop van omstandigheden tot een bepaalde daad zijn gekomen. Compassie is nodig.

Zorg kan niet opgelegd worden als strafmaatregel. Zorg is een aanbod, geen verplichting. Straf en zorg zijn twee totaal verschillende zaken. Zonder intrinsieke motivatie, goed contact en vertrouwen is goede zorg sowieso onmogelijk. Zorg kan enkel op basis van vrije, geinformeerde keuze. Dwang is onverenigbaar met zorg, ook bij Forensische Zorg.

 

Er is een fundamentele hervorming nodig van het zorgaanbod van Forensische Zorg, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen straf en zorg. Het einddoel is inclusie. Echter, de beschikbare middelen onder wetsvoorstel Forensische Zorg zijn veelal gericht op uitsluiting, het tegenovergestelde van inclusie.

 

Wat nodig is, is herstel-ondersteunende zorg op basis van vrije keuze.
Een innovatief wetsvoorstel voor Forensische Zorg is nodig.

 

 

 

De overheid heeft de taak haar burgers te beschermen tegen onrecht, en is, ongeacht de privatisering, nog steeds eindverantwoordelijk voor de zorgkwaliteit.  

Het besluit van de overheid om de wet BOPZ te herzien was een goede stap, echter de voorliggende wetsvoorstellen Verplichte GGZ, Zorg en Dwang, en Forensische Zorg zijn in strijd met de geldende inzichten uit de zorgpraktijk en de mensenrechten-standaarden. Er is een fundamenteel verschil tussen dwang en zorg.

 

De herziening van de BOPZ biedt een kans om de dwangtoepassing in de zorg nu voorgoed uit te bannen, door een verbod op dwang te realiseren, en te focussen op goede zorgverlening en innovatie. Het is nu tijd om mensen die in de zorg verzeild zijn geraakt, ten volle hun mensenrechten toe te kennen en in staat te stellen van hun recht op vrijheid te genieten.

 

Vernieuwing

De wetgeving moet gaan over het verlenen van goede zorg, ook in acute en complexe situaties.

  • Wetsvoorstel Verplichte GGZ dient vervangen te worden door een wetsvoorstel voor het uitbannen van dwang in de GGZ sector.
  • Wetsvoorstel Zorg en Dwang dient vervangen te worden door een wetsvoorstel voor het uitbannen van dwang in de zorg aan personen met een verstandelijke beperking en de psychogeriatrie.
  • Wetsvoorstel Forensische Zorg dient vervangen te worden door een wetsvoorstel voor herstel-ondersteunende zorg aan gedetineerden op basis van vrije geinformeerde keuze.

 

Wij benadrukken nogmaals dat de wetsvoorstellen Verplichte GGZ, Zorg en Dwang, en Forensische Zorg niet aansluiten bij de verantwoordelijkheden van de overheid jegens haar burgers. De wetsvoorstellen zijn in strijd met de mensenrechten anno 2016. Gedwongen psychiatrische interventies zijn geen oplossing, maar een probleem voor geestelijke gezondheidszorg, en dienen uitgebannen te worden.

 

Wij doen een beroep op de beleidsverantwoordelijken om de noodzakelijke voorwaarden te scheppen om goede zorg mogelijk te maken, en ervoor te zorgen dat binnenkort niet alleen de isoleercel, maar ook alle dwangwetten uit de zorg naar het museum het Dolhuys kunnen.

 

 

*

Teken de petitie:   Wetgevers: Regel zorg in plaats van dwang!
Zie: https://www.openpetition.eu/nl/petition/online/wetgevers-regel-zorg-in-plaats-van-dwang
Voetnoten bij de tekst:

 

 

 

[i] Wet BOPZ, MI-principles fort he protection of persons with mental illness

[ii] Projecten dwang en dwang, intentieverklaring, ontwikkeling best practices, HIC-ontwikkeling, dolhuys-manifest, separeervrije afdelingen

[iii] MI-principles fort he protection of persons with mental illness

[iv] Intentieverklaring dwangreductie

[v] Zie o.a. de jurisprudentie onder de artikelen 12, 14, 15, 19 en 25 van het VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen, in het bijzonder de Guidelines on CRPD article 14 the right to liberty and security of person.

[vi] Clienten zijn vaker slachtoffer dan dader.