Furieus om eenzijdigheid van Tweede Kamer bij wetsvoorstel Verplichte GGZ

Vorige week, op donderdag 2 februari 2017 ging ik naar de Tweede Kamer in Den Haag om het plenaire debat over Wetsvoorstel Verplichte GGZ (WVGGZ) bij te wonen als toeschouwer, omdat ik exact wilde weten wat er met dit wetsvoorstel gebeurt. Het plenaire debat begon om 16.00u.

Het debat is terug te vinden op https://debatgemist.tweedekamer.nl/debatten/wet-verplichte-geestelijke-gezondheidszorg en een samenvatting is te lezen op: https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/plenaire_verslagen/kamer_in_het_kort/zorg-centraal-nieuwe-wet-verplichte-ggz

Ik was aanvankelijk nog hoopvol dat er politici met kritische standpunten zouden zijn, maar het liep al snel uit op een grote teleurstelling. De aanwezige Kamerleden bleken het wetsvoorstel eigenlijk allemaal te steunen, en hadden vooral vragen over de details van de procedure, maar gingen niet in op het feit dat dwang uitgebannen moet worden vanwege zorgkwaliteit en mensenrechten. Het ontbrak de politici aan echte visie. Het was echt een akelig debat.

Het debat bestond uit 2 termijnen; 2 rondes met vragen van de Kamerleden en antwoorden van de staatssecretaris en minister. Het was een plenair debat, maar toch waren er slechts een handvol politici, namelijk 8 sprekers van diverse partijen, en daarbij de minister van VWS (Schippers), de staatssecretaris van VWS (van Rijn), en de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie (Dijkhoff).

Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! / Stichting Mind Rights was al sinds 2008 bij de consultatie van de WVGGZ betrokken, en heeft op elk thema en per artikel kritiek en verbeteropties aangeleverd (Manifest 1 t/m 6[1]). We hebben zelfs een complete alternatieve besluitvormingsprocedure uitgewerkt:  het “Eindhovens Model” met Eigen Kracht-conferenties om dwang en crises te voorkomen, waarvan vervolgens een pilot-project is gestart, gesubsidieerd door het ministerie van VWS. Ook hebben we allerlei jurisprudentie van het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (UN CRPD) aangeleverd aan de beleidsmakers en politici, zoals de Guidelines on CRPD Article 14[2] waarin duidelijk uiteengezet wordt waarom gedwongen GGZ-behandeling een schending van de mensenrechten is. Ook hebben we eind 2016 een petitie ingediend bij de Tweede Kamer, getiteld: Wetgevers: Regel zorg in plaats van dwang![3]

Toch stond er op de website van de Tweede Kamer geen enkele inzending van Mind Rights in het rijtje van stukken en position-papers voor de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer, waardoor het lijkt alsof men ons niet serieus neemt.

 

Ik hoopte vurig dat er tijdens het debat over Wetsvoorstel Verplichte GGZ een politicus zou opstaan om te zeggen dat dit hele wetsvoorstel in strijd is met het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (UN CRPD), en dat dit hele wetsvoorstel geen doorgang kan vinden. Maar het liep anders. Er was nauwelijks fundamentele kritiek op dwang in de zorg. De politici leken het op hoofdlijnen allemaal met elkaar eens – terwijl het toch een enorm controversieel onderwerp is, dat overal in het land discussie geeft, behalve blijkbaar in de Tweede Kamer, die op dit vlak erg eenzijdig overkomt….

Het enige positieve:  Geen steun voor observatie-maatregel
Het was vanaf het begin van het debat al duidelijk dat er veel weerstand is tegen de Observatiemaatregel, en dat deze maatregel niet als zodanig aangenomen zal worden door de Kamerleden. Het is positief dat men inziet dat de observatiemaatregel (3-dagen opsluiting in een kliniek voor observatie) een inbreuk is op de rechten van de mens.

Maar geen enkele diepgang
Helaas bleek deze collectieve afwijzing van de observatiemaatregel niet voort te komen uit morele inzichten op het gebied van mensenrechten en zorgkwaliteit, maar bleek deze positie vooral gemotiveerd te zijn door bepaalde (achterhaalde[4]) richtlijnen en jurisprudentie van de Raad van Europa.

De discussie over de observatiemaatregel bleek vooral om de terminologie en randvoorwaarden te gaan. “Waarom opsluiten zonder te behandelen?” werd er herhaaldelijk gevraagd, zonder daarbij ook maar enigszins op de inhoud van gedwongen zorg in te gaan. Men leek niet te beseffen dat men hiermee pleit voor meer mensenrechtenschendingen in plaats van minder… Het fundamentele verschil tussen dwang en zorg is hen blijkbaar nog niet duidelijk.

Het is dus een krom verhaal. De Tweede Kamer stelt dat opsluiten voor observatie niet mag, maar opsluiting “zorg” noemen mag wel. Dit is belachelijk.

Het bleek ook geen enkel probleem of discussiepunt voor de Kamerleden te zijn dat er geen grenzen zijn aan de vormen van “gedwongen zorg” vanwege een grenzeloze definitie in WVGGZ art 3.2. Dus eigenlijk: zolang het maar zorg genoemd wordt, vinden ze het allemaal wel goed.  Dit is uitermate schokkend.

Teleurstellend debat
Ik luisterde naar de standpunten van de diverse partijen die aanwezig waren. Ik werd er zeer verdrietig van.

De SP (Leijten) verwelkomde het wetsvoorstel, en pleitte er hoofdzakelijk voor om dezelfde procedure ook voor andere sectoren te gebruiken, want ze vond het onwenselijk dat er verschillen zijn in de rechtspositie onder wetsvoorstel Verplichte GGZ en Zorg en Dwang. Daarbij refereerde ze aan het verbod op discriminatie en ongelijke behandeling, waarmee ze dus eigenlijk pleitte voor “een recht op gelijke mishandeling”. Ik had absoluut hogere verwachtingen van de SP, en dit was dus een zware teleurstelling.

De VVD (de Lange) was onverdeeld positief over wetsvoorstel Verplichte GGZ, en nagenoeg de enige voorstander van de Observatiemaatregel. Dat was geen echte verrassing voor mij.

Het CDA (Bruins Slot) beschouwde het wetsvoorstel Verplichte GGZ eveneens als een vooruitgang, en stelde wat vragen over de praktische procedurele aspecten en randvoorwaarden. Ze benadrukte de samenhang tussen de beschikbaarheid van goede ambulante zorg (preventie) en dwangtoepassing, wat op zich een goed punt was. Echter er klonk een ondertoon van ouderwetse gemedicaliseerde opvattingen door het pleidooi heen, met termen als “een groep die zelf niet kan inschatten dat zij die gedwongen zorg zo hard nodig heeft”. Deze bewoordingen zijn denigrerend en onjuist, en deze opstelling is totaal niet in lijn met het VN-verdrag. Ik was dus ook niet blij met het CDA-standpunt.

Groenlinks (Voortman) vond het een vooruitgang dat de focus van wetsvoorstel Verplichte GGZ op gedwongen behandeling ligt, en daarmee lijkt Groenlinks eveneens de verouderde gemedicaliseerde opvattingen aan te hangen. Maar tegelijkertijd werden ook zorgen uitgesproken om de steeds verdere verruiming van criteria en doelgroep, en de toenemende focus op beveiliging in plaats van zorg. Dat was een goed punt. Maar samengevat pleit Groenlinks dus eigenlijk voor goede randvoorwaarden en afbakening, om “humane dwangtoepassing” vorm te geven, en dat bestaat niet. (net zomin als een “prettig trauma”). Dus ook in de opstelling van Groenlinks kon ik me helaas niet vinden.

Ook PvdA (Bouwmeester) ondersteunde het wetsvoorstel Verplichte GGZ van harte, en maakte eveneens kritische kanttekeningen. Zij benadrukte dat de 24/7 zorg in de wijk niet geregeld is, waardoor vrijwillige hulpvragen niet beantwoord worden, en ze vroeg zich af of het dan wel proportioneel is om vervolgens bij een crisis bepaalde rechten af te nemen van de client. Ook zei ze dat opsluiting tot enorme trauma’s kan leiden. Tegelijkertijd werd ambulante dwang als goede aanvulling gezien, en ziet PvdA wetsvoorstel Verplichte GGZ als een “goede behandelwet”. Ook hierin dus een ondertoon van verouderde gemedicaliseerde opvattingen, en een poging om tot “humane dwangtoepassing” te komen, een zeepbel.

Inmiddels werd ik bijna overmand door de teleurstelling. Er waren nog 3 sprekers te gaan.

PVV (Klever) had twijfels over wetsvoorstel Verplichte GGZ en stelde diverse kritische vragen over de rechtspositie, de criteria voor dwang, en de uitvoering van ambulante dwang. Er zaten goede punten in het pleidooi, maar ook hier ging het voornamelijk over de termen en procedures ter afbakening van de grens van “humane dwangtoepassing”, en dus even onmogelijk als de rest…. (en bovendien is de PVV niet echt een geloofwaardige entiteit als het gaat om de-escalatie en inclusie).

SGP (van der Staaij) sprak over “noodzakelijke gedwongen zorg voor mensen die een gevaar voor zichzelf of anderen zijn” (wederom bleken de ouderwetse, gemedicaliseerde opvattingen nog dominant aanwezig), en de SGP stelde vooral vragen over de praktische haalbaarheid van de voorgestelde procedures, en opperde om administratieve lasten te verlichten waar mogelijk. Er waren wat vragen rond de termen gevaar , schade en nadeel, maar het geheel klonk niet als een moreel tegengeluid.

D66 (Pia Dijkstra) ziet dwang als laatste redmiddel, en is positief over het wetsvoorstel. Er werden vragen gesteld over de harmonisering met andere wetten, over het voorkomen van oneigenlijke aanvragen, en wederom over procedurele aspecten en rolverdelingen. Ook D66 lijkt te streven naar “humane dwangtoepassing” en is niet principieel tegen.

 

Ik had aanvankelijk echt gehoopt op een inhoudelijk debat over mensenrechten en zorgkwaliteit, maar nadat alle sprekers hun steun hadden geuit voor wetsvoorstel Verplichte GGZ, besefte ik dat de aanwezige partijen de bedoeling hadden om dit wetsvoorstel spoedig aan te nemen. Dat deed vreselijk veel pijn. De eensgezindheid van de Kamerleden over deze verkeerde aanpak was weerzinwekkend. Ik voelde me zo ontzettend teleurgesteld, machteloos en wanhopig.

En ik was woedend!
Hoe kunnen ze onze acties zo glashard negeren?  Als burger zie ik het als mijn morele taak om op te staan tegen onrecht. Dat is mijn aandeel in de gezamenlijke verantwoordelijkheid om gerechtigheid en mensenrechten te waarborgen in de samenleving. Daarom voel ik me moreel verplicht om de situaties van onrecht die ik heb meegemaakt aan het licht te brengen, met als doel erkenning en remedie.

Maar de Tweede Kamer leden gaan echter geheel voorbij aan het feit dat wij vanuit onze ervaringen spreken, en dat onze acties een reactie zijn op het huidige systeem, en dat wij dit doen om dit leed en onrecht voor anderen te voorkomen, belangeloos, als vrijwilligers. De Kamerleden stappen zeer lichtzinnig over onze ervaringen en standpunten heen. En ze luisteren ook niet naar de VN.

Ik ben furieus!! Werkelijk furieus. Dit mag zo helemaal niet gebeuren in Nederland. Wij doen onze taak, maar de overheid verzaakt. OMG wat ben ik boos. Deze gang van zaken is echt respectloos.

Ik ben dan ook na de Eerste Termijn van vragen weggegaan, en ik heb de rest van het debat online gevolgd, via mijn mobieltje onderweg naar huis. Ik kon het gewoon niet aan om zo machteloos bij dat kille debat te zitten. Ik ben weggegaan. Het was een afschuwelijke ervaring.

Het debat ging op dezelfde toon verder. Afschuwelijk.

Geen enkele politicus vertolkte mijn visie, ondanks alle inspanningen die we hebben geleverd om ons standpunt over te brengen.
Er was weinig compassie. Het ging vooral over “tijdig ingrijpen”. En zolang de vrijheidsbeperkende maatregelen “zorg” worden genoemd, stellen de Kamerleden geen verdere vragen….
De politici kiezen er blijkbaar voor om de hardhandige, kille, kortzichtige, gemedicaliseerde benadering van levensproblemen in stand te houden. Alsof de GGZ zo goed is? Hebben de politici geen oren? Horen ze niet wat er in de samenleving leeft?

Het was een enorme teleurstelling! Ik voelde me als een platgeslagen vliegje.

Het debat eindigde rond half een ’s nachts.
Aangezien er in de Tweede Kamer inmiddels brede steun op hoofdlijnen was, wordt het wetsvoorstel Verplichte GGZ op 14 februari 2017 in stemming gebracht. De kans dat het dan wordt aangenomen is groot.

Ook dit maakte mij bijzonder boos.
Slechts een debat, een halve dag, had de Tweede Kamer nodig om te besluiten over wetsvoorstel Verplichte GGZ, terwijl ze wekenlang praten over een enkel bonnetje…. Het is me weer eens overduidelijk dat de politici meer bezorgd zijn om het papierwerk dan om de burgers. Walgelijk!

Vooralsnog heb ik weer een hele grote kater van de politiek in Den Haag.

Ik kan alleen maar hopen dat de nieuwe verkiezingen iets gaan veranderen.
Maar ja, op wie ga ik dan stemmen? Bij het debat over wetsvoorstel Verplichte GGZ vertolkte niemand mijn visie. Ik voelde me door geen enkele politieke partij of politicus echt vertegenwoordigd of begrepen. Een aantal kleinere partijen waren niet aanwezig bij het debat. Ik weet niet of dat komt door werkdruk, motivatie of standpunt. Ik hoop toch nog een partij te vinden waar ik me gehoord voel, maar ik weet het niet zeker. Ik ben dus een zwevende kiezer. En ik ben ook nog steeds echt woedend op de gevestigde orde… Hoe kunnen ze ons zo negeren? En hoe kunnen ze het pas-geratificeerde VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (CRPD) zo negeren? Dit is totaal onacceptabel.

Denk maar niet dat ik het hierbij laat zitten!

 

[1] Manifest 1 t/m 6 en diverse artikelen, zie www.mindrights.nl bij Doku & Info

[2] http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CRPD/Pages/CRPDIndex.aspx

[3] https://www.openpetition.eu/nl/petition/online/wetgevers-regel-zorg-in-plaats-van-dwang

[4] NB. diverse richtlijnen en jurisprudentie van de Raad van Europa zijn in strijd met het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (UNCRPD) en vormen geen toekomstbestendige basis voor debat en wetgeving.

Advertenties

2 thoughts on “Furieus om eenzijdigheid van Tweede Kamer bij wetsvoorstel Verplichte GGZ

  1. Wat een teleurstellend debat. Als ik het lees ben ik nog het meest boos omdat een maatregel tegen overlast wordt verpakt als ‘zorg’ of ‘behandeling’.
    Zoals ik al vaker heb gezegd: het echte probleem is de kunstmatige tegenstelling tussen ik (politicus, burger, familielid) en de ander (verward persoon, psychiatrische patiënt, overlastgever). Wie zou er niet verward zijn in verwarrende omstandigheden?
    Overigens vind ik die term op zich al illustratief voor het gebrek aan kwaliteit in de discussie. En dat in een maatschappij waar het sociale vangnet al lang geleden onder grote groepen mensen is weggetrokken.
    Heb je de film “I, Daniel Blake” weleens gezien? Die illustreert uitstekend hoe de menselijke maat uit de verzorgingsstaat is verdwenen. Dit gaat ons (om maar eens een populistische uitspraak te doen) allemaal aan, maar het lijkt vrijwel niemand te interesseren.
    Toch bedankt voor je aanwezigheid, je verslag en alle inspanningen die Mindrights heeft geleverd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s