VN levert kritiek op dwang in de geestelijke gezondheidszorg

Een paar weken terug, van 13-17 Mei 2013, was ik bij de Verenigde Naties (VN) in Geneve, bij een sessie van het VN-comite tegen Marteling (Committee Against Torture: CAT) .  Daarbij stond de mensenrechten-situatie in Nederland centraal.

Ik heb namens Stichting Mind Rights een rapport ingezonden naar dit VN-comite met een beklag over mensenrechtenschendingen in de geestelijke gezondheidszorg in Nederland.  Het volledige rapport (in het Engels) is hier te lezen
Torture and ill-treatment in mental health care in the Netherlands.

(Zie ook eerdere berichtgeving op:

Op 13 mei 2013 heb ik deze inzending toegelicht in Geneve, bij het CAT-comite .
(zie mijn reisverslag op http://punkertje.waarbenjij.nu/reisverslagen/443053/cat-review-of-the-netherlands-2013/1 )

Daar heb ik ter plekke nog aanvullend en samenvattend materiaal uitgedeeld.
Handout Mind Rights CAT 2013 NL final
 Forensic care psychiatry_CAT2013NL_final

Daarna was het enige tijd stil, omdat het CAT-comite tijd nodig had om de informatie van zowel de overheid als van NGO’te verwerken, en om tot conclusies te komen.

Op vrijdag 31 mei 2013 zijn de Concluding Observations verschenen. Dit is het eindrapport van het CAT-comite. Dit rapport (eveneens in het Engels) is te vinden in de uiterst rechtse kolom op: http://www2.ohchr.org/english/bodies/cat/cats50.htm

Helaas waren deze Concluding Observations maar matig geformuleerd op het vlak van geestelijke gezondheidszorg. Er is weliswaar duidelijke kritiek op dwang in de GGZ in Nederland, maar de aanbevelingen sluiten niet echt aan bij de meest recente internationale richtlijnen (zoals Mendez en het CRPD)

Hier volgt een vertaling van de VN conclusies mbt de mensenrechten in de geestelijke gezondheidszorg in Nederland (CAT Concluding Observations 2013):

Gedwongen opname in de geestelijke gezondheidszorg

21. Het Comite is bezorgd om de grote aantallen mensen die onvrijwillig in instellingen worden gehouden, vaak voor lange duur. Het Comite is eveneens bezorgd over het veelvuldige gebruik van eenzame opsluiting, fixatie en dwangmedicatie, wat kan bijdragen aan wrede en inhumane handeling. Op basis van de informatie verkregen tijdens de beoordeling van het rapport over plannen voor geestelijke gezondheidszorg, blijft het Comite bezorgd over het gebrek aan focus op alternatieven voor opname. Tenslotte is het Comite bezorgd om het veelvuldig gebrek aan effectief en onpartijdig onderzoek naar excessief gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen in instellingen voor de geestelijke gezondheidszorg (art. 2,11,13 en 16)
Het Comite raadt de Staat aan:
a. Ontwikkel alternatieven om het aantal gedwongen opgenomen personen met mentale/psychosociale problematiek te reduceren en verzeker dat onvrijwillige opname op plaatsen van vrijheidsbeperking, inclusief in psychiatrische- en sociale zorginstellingen, geschiedt op basis van een wettige beslissing met de garantie van alle effectieve wettige bescherm-maatregelen.
b. Versterk de mogelijkheden voor beroep tegen beslissingen en effectieve toegang tot klachten-procedures voor personen in instellingen.
c. Gebruik fysieke fixatie en eenzame opsluiting als een laatste redmiddel wanneer alle andere alternatieven voor controle hebben gefaald, voor de kortst mogelijke tijd en onder strikt medisch toezicht.
d. Voer effectief en onpartijdig onderzoek uit naar incidenten waarbij excessief gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen resulteren in verwondingen en/of dood van de opgenomen persoon, en
e. Voorzie in remedies en compensatie aan de slachtoffers.

Fysieke vrijheidsbeperking op plaatsen van detentie en dodelijke incidenten.
26. Het Comite neemt met bezorgdheid kennis van de verslagen van dodelijke incidenten in plaatsen van detentie waarbij in sommige gevallen verweten wordt naar een relatie met excessief gebruik van fysieke maatregelen, zoals isolatie-maatregelen.

Het Comite raadt de Staat gedegen onderzoek uitvoert naar sterfgevallen en verzekert of er een link bestaat tussen het gebruik van maatregelen van fysieke vrijheidsbeperking en de dodelijke incidenten in plaatsen van detentie.

Het is juridisch een sterk punt dat erkend wordt dat “het veelvuldige gebruik van eenzame opsluiting, fixatie en dwangmedicatie kan bijdragen aan wrede en inhumane handeling”, want wrede en Inhumane behandelingen vallen onder de juridische term “ill-treatment” en dat is per definitie niet toelaatbaar. (Nederland heeft de Convention Against Torture ondertekend).

Het is dan ook raar dat deze maatregelen niet sterk worden afgekeurd in de aanbevelingen van dit VN-comite, zeker gezien de recente ontwikkelingen bij de VN (CRPD, Nowak en Mendez). De aanbevelingen van het CAT-comite zijn daarom niet helemaal bevredigend.

Direct na het verschijnen van deze Concluding Observations ben ik aan de slag gegaan – samen met enkele andere personen uit de internationale clientenbeweging – om een weerwoord te geven aan het CAT-comite. Het rapport was immers een “voorlopige onbewerkte versie” (advance unedited version). Het leek ons goed om het Comite te wijzen op de tekortkomingen in de Concluding Observations.

Zie hier de pittige brief (met 2 bijlagen) die ik samen met anderen heb opgesteld. Deze brief is op maandag 3 Juni 2013 verzonden naar het CAT-comite.
letter to CAT_concerns about Concluding Observations_final version
Appendix 1 Reply to CAT COs on Estonia
Appendix 2 USPKenya letter CAT -Final

De aanbevelingen voor Nederland zouden in lijn met de internationale verdragen op enkele punten gewijzigd moeten worden, en daarbij zou onze suggestie zijn:

Punt 21.a) Verbied gedwongen opname en ontwikkel alternatieven om te verzekeren dat alle geestelijke gezondheidszorg, inclusief in psychiatrische- en sociale zorg instellingen, geschiedt op basis van vrije, geinformeerde keuze van de betreffende persoon zelf, met de garantie van alle effectieve wettige bescherm-maatregelen.

Punt 21.c) Verbied fysieke fixatie, eenzame opsluiting en dwangmedicatie in de context van alle gezondheidszorg.

Punt 21.d) Voer effectief en onpartijdig onderzoek uit naar incidenten waarbij gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen resulteren in verwondingen en/of dood van de opgenomen persoon,

We zijn nu inmiddels een week verder, het is maandag 10 juni 2013, en ik heb vooralsnog geen antwoord mogen ontvangen van het CAT-comite. Wel heb ik uit betrouwbare bron vernomen dat het CAT-comite de nieuwe normen van Mendez nog zal bediscussieren. Dat heeft men nog nu niet gedaan. Dat biedt dus in ieder geval hoop voor de toekomst.

Ik weet niet of het CAT-Comite de aanbevelingen in de Concluding Observations over Nederland nog zal aanpassen. Het zou erg jammer zijn als men dit niet doet.

Maar dan nog blijven de internationale verdragen ook direct van toepassing op Nederland, en ook al zegt het CAT-comite het niet expliciet: Dwang in de zorg is niet langer toelaatbaar onder internationale mensenrechtenstandaarden. (zie een vorig weblog-bericht, het rapport van de Special Rapporteur on Torture: Mendez A/HRC/22/53 en zijn samenvattende speech, en het CRPD).

Hoe dan ook is deze actie denk ik niet voor niets geweest.

De VN heeft in ieder geval zijn bezorgdheid geuit over dwangtoepassing in de Nederlandse GGZ, inclusief de gebrekkige rechtspositie voor clienten en de niet-onafhankelijke monitoring en bescherming van mensenrechten.
Dat moet dus allemaal beter worden de komende tijd!

Ook de nieuwe beleidsontwikkelingen in de GGZ worden door de VN geproblematiseerd, omdat deze niet in de wenselijke richting van alternatieven voor opname gaan. Uit de beschikbare achtergrond informatie blijkt dat het hierbij concreet gaat om:
• de wetsvoorstellen ‘Verplichte GGZ’ en ‘Zorg & Dwang’
• de ontwikkeling van Extra Beveiligde Kamers en andere zogenaamde “alternatieven” voor separeercellen.
• het stoppen van het specifieke budget voor de projecten Dwang en Drang voor dwangreductie in de zorg.

Het is goed dat deze zaken worden ontmaskerd. En het is hoopvol dat de situatie in de geestelijke gezondheidszorg nu op de prioriteiten-agenda van de mensenrechtenbescherming in Nederland staat. Laten we hopen dat dit een impuls vormt voor de verdere cultuuromslag in de zorg: Van beheersing naar intensieve aandacht.

Advertenties

8 thoughts on “VN levert kritiek op dwang in de geestelijke gezondheidszorg

  1. met mijn dochter gaat het nog niet goed wandt de instelling beleiding doet mijn dochter nog in de holding leggen en als dat niet gaat wordt er op de pieper getuwdt dan komen en meer beleiding die het kind rustig moeten krijgen daarna of politie wordt gebeld of in de isoleercel gezet worden ,het is nicks verranderd het is nog erger geworden , en william schrikker voogd doet nicks keurt het goed wat TRaayke doet lees dit maar eens ,@

    De kalender leeftijd is 14 jaar.

    Deze dag ,is ze verdrietig ,op haar been zijn schaafwonden.

    Die ik krijg te zien.

    Ik huil ,maar niemand ziet mijn tranen.

    Ze heeft pijn ,en waarom ?

    Ze is in de holding gelegd:

    en daarna geïsoleerd in een time-out ruimte.

    Dit is de gewone gang van zaken,als ze over haar toeren is.

    Over haar toeren ,om dat ze de wereld om haar heen ,zoveel onbegrip aan

    haar geeft.

    De wereld die haar boosheid niet begrijpt,en niet op weten te vangen.

    En ik sta machteloos ,en weet haar geen troost te geven.

    Want uit mijn gezinsleven is ze verbannen.

    Ik kan haar tranen niet drogen,op het moment dat ze me nodig heeft.

    Haar opvoeders ,weten wat goed voor haar is.

    IK HUIL MAAR NIEMAND ZIET MIJN TRANEN ,

    EN HAAR TRANEN WORDEN DIE GEZIEN?

    DE HOLDING EN ISOLEER DE TROOST DIE ZE KRIJGT.

    IS DE CAMERA…..ZE MOET IMMERS OP RUST KOMEN.

    (De prik pil werd al op haar 13 jaar gegeven)

    Omdat ze bang zijn dat ze zwanger word van een vriend die ze toen en nu

    nog niet had en nog niet heeft)

    Defence for Children wijst erop

    dat volgens internationale verdragen

    kinderen alleen als uiterste maatregel mogen worden opgesloten.

    “Nederland sluit veel kinderen op”

    Nederland sluit vergeleken met andere Europese landen veel kinderen op.

    Ook worden kinderen in Nederland snel in een isoleercel gezet.

    Dat staat in een rapport van Defence for Children.

    Volgens het onderzoek neemt in alle West-Europese landen het aantal

    opgesloten kinderen toe.

    In Nederland is het aantal plaatsen in justitiële jeugdinrichtingen in

    tien jaar verdubbeld.

    In 2006 werden 4700 kinderen opgesloten.

    Harder gestraft

    Volgens de onderzoekers wordt er steeds harder gestraft

    en lopen kinderen in justitiële inrichtingen grote kans om slachtoffer te

    worden van geweld.

    http://nos.nl/artikel/68599-nederland-sluit-veel-kinderen-op.html

  2. Pingback: Nieuw adres en jaaroverzicht van 2013 | Welkom op de weblog van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!

  3. Pingback: VN waarschuwt voor mensenrechtenschendingen in de Nederlandse psychiatrie | Welkom op de weblog van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!

  4. Pingback: Mijn reactie op de overheidsreactie- en de betekenis van mijn zaak bij de VN | Welkom op de weblog van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!

  5. Pingback: Zwaar gesprek bij College voor de Rechten van de Mens op 24 maart 2014 | Welkom op de weblog van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!

  6. Pingback: CAT-Follow-up meeting bij College voor de Rechten van de Mens – 8 april 2014 | Welkom op de weblog van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!

  7. Pingback: Je hoeft niet 100% gezond te zijn om mensenrechten te hebben | Welkom op de weblog van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!

  8. Pingback: verslag HIC platformbijeenkomst Soest | Welkom op de weblog van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s