Separeerkleding, cameraxe2x80x99s en visitatie

Op maandag 17 januari 2011 was de eerste vergadering van de M &M-commissie (Middelen & Maatregelen) in het bestuursgebouw van de GGzE. De vergadering ging over het nieuwe separeerprotocol, en het was voor het eerst dat het clientenbelangenbureau betrokken werd bij deze interne beleidsvergadering, samen met bestuurders, managers en hulpverleners. Sommige punten waren behoorlijk positief, maar er zijn ook pittige discussies gevoerd over bepaalde zaken.

Er is besloten om separatie op eigen verzoek niet meer te honoreren. Dit is besloten vanwege voortschrijdende inzichten, waarbij het idee dat een isoleercel prikkelarm en rustgevend is nu daadwerkelijk overboord gaat. Men ziet inmiddels in dat men geen cel nodig heeft om de client de gevraagde rust, een prikkelarme omgeving, veiligheid, comfort en afzondering te bieden. Dat kan immers ook op een andere humanere manier.

Bij een eigen verzoek om separatie zullen er dus alternatieven aangeboden moeten worden. In de praktijk moeten er dan dus ook alternatieve ruimten beschikbaar zijn, zoals bijv. een comfortroom op iedere afdeling, en andere rustgevende elementen die in samenwerking met de betreffende clientengroep geselecteerd kunnen worden (bijv. massagestoelen, WII-spelcomputers enz.). Het voornemen om alternatieven aan te bieden vraagt dus om een kwaliteits-scan mbt de huidige voorzieningen en een investering per afdeling.

Ook kwam er een flinke discussie op gang over het gebruik van separeerkleding; een degelijke lelijke unisex jurk die je moeilijk kapot kan scheuren vanwege de vele stiknaden. Verondersteld wordt dat separatiekleding minder suicide en automutilatie veroorzaakt, maar hiervoor is geen wetenschappelijke onderbouwing.

Mijn eigen ervaring is dat het juist averechts werkt. Een meerderheid van de geraadpleegde clienten/ervaringsdeskundigen denkt eveneens dat het extra vernederen van de client door het gedwongen uitkleden, en het verplicht aantrekken van de karakterloze scheurjurk, en de extra fysieke strijd die dit meeneemt, de drang naar suicide en automutilatie doet toenemen. Vanuit het clientenbelangenbureau werd er gevraagd om te onderzoeken hoeveel separaties er met scheurkleding en eigen kleding worden uitgevoerd, en hoe de verdeling van incidenten is.

Ik pleitte voor afschaffing van de scheurkleding, en ik vertelde over mijn eigen ervaringen. Het mag dan moeilijker zijn om de stevige scheurkleding kapot te scheuren, maar het gaat wel en het is daarom feitelijk WEL mogelijk om er zelfmoord mee te plegen . Ook is de kleding brandbaar. De scheurkleding is in de praktijk dus niet veiliger dan andere kleding.

Bovendien is de eigen kleding een onderdeel van de persoon, en vaak waardevol en belangrijk voor de persoon. De drempel om de eigen kleding kapot te maken is daarom doorgaans hoger dan het kapot willen maken van een vernederende, onpersoonlijke scheurkleding die negatieve gevoelens opwekt.

Daarbovenop komt nog dat er in feite toezicht zou moeten zijn op de persoon die in de isoleercel verblijft, waardoor men eigenlijk dus zou moeten kunnen signaleren wanneer iemand daadwerkelijk gevaarlijke dingen doet met de kleding. Het behouden en herstellen van contact en een respectvolle bejegening zijn zeer belangrijk bij het terugdringen van dwang en drang.  Als men de persoon niet ongezien achterlaat is de scheurkleding waarschijnlijk overbodig.

Er bleek helaas nog niet genoeg draagkracht binnen de instelling te zijn om de scheurkleding nu af te schaffen, want een groot deel van de medewerkers is nog steeds overtuigd van de noodzaak en heilzaamheid. Maar de organisatie is wel bereid om dit onderwerp op de agenda te zetten en de discussie over separeerkleding onder de aandacht te brengen, om zo te kijken of er draagvlak onder de hulpverleners kan ontstaan om de scheurkleding uit te bannen.

Voor het protocol is xe2x80x9chet nieuwe uitgangspunt om de persoon in eigen kleding te separeren, en alleen bij hoge uitzondering en bij een weloverwogen inschatting dat dit een gevaar oplevert voor hemzelf of anderen, wordt separeerkleding gebruiktxe2x80x9d.

Vanuit het clientenbelangenbureau maakten wij de aanbeveling dat het dan goed zou zijn als de scheurkleding dan ook niet langer standaard op het bed van de separeer ligt, maar ergens uit het zicht, zodat men ook in de praktijk op de werkvloer een xe2x80x9cnee, tenzijxe2x80x9d -situatie verkrijgt.

Dit werd een klein discussiepunt, met als argument dat er niet overal kasten waren, en dat het openen van extra kastsloten voor onwenselijke vertraging van de separatie zou zorgen, wat dan ook vervelend zou zijn voor de client.

De vergadering liep inmiddels op zijn einde, en de rek was er inmiddels een beetje uit. De discussie over de separeerkleding zal in een later stadium nog verder gevoerd worden. Het clientenbelangenbureau van de GGzE zal dit onderwerp niet loslaten.

Met het clientenbelangenbureau maken we ons ook grote zorgen om de inhoud en de toonzetting van het registratiesysteem van Vrijheidsbeperkende Interventies (VBI) , waarin bijv. het gebruik van scheurkleding niet is opgenomen, terwijl dit wel een ingrijpende maatregel is. Ook maken we ons zorgen om de termen afzondering, kamerprogrammaxe2x80x99s (kamertijd) en gestripte kamers, die vaak ook niet geregistreerd worden als dwangtoepassing. Het registratiesysteem heeft een overwegend negatieve en onvriendelijke toonzetting en roept daarmee indirect ook negatieve uitgangspunten op. Wij gaan met het clientenbelangenbureau dit registratiesysteem nakijken en evalueren, en zullen onze verbeterpunten terugkoppelen naar de organisatie.  Volgende maand zal er een voorlichtingsbijeenkomst zijn over het registratiesysteem, waarbij wij vanuit het clientenbelangenbureau zullen aanschuiven.

**

Op maandag 14 februari 2011 was de tweede vergadering van de M&M-commissie (Middelen & Maatregelen) in het bestuursgebouw van de GGzE, over het tweede deel van het nieuwe interne separeerprotocol. Het was nog heftiger dan de eerste bijeenkomst.

Het was nog steeds behoorlijk onduidelijk wat nou precies de functie van het nieuwe separeerprotocol is. De ene keer werd gezegd dat het richtinggevend zou zijn, en de andere keer zou het een minimum-kader vormen, en eventueel gebruikt kunnen worden voor klachten.
Maar in de praktijk staat het protocol vol met xe2x80x9cwenselijke doelenxe2x80x9d en het staat verder bol van de uitzonderingen (bijv. separatie in eigen kleding, tenzijxe2x80xa6). Vanwege de veelvuldige toevoegingen xe2x80x9cmits verantwoordxe2x80x9d en xe2x80x9ctenzij anders ingeschatxe2x80x9d  biedt dit protocol nauwelijks echte minimum-eisen, en is er dus ook nauwelijks rechtsbescherming voor clienten.

 

We hadden een discussie over de inzet van cameratoezicht in de separeer. Een camera zou de veiligheid van de patient in de separeercel vergroten, zo stelt men. Maar bij cameratoezicht moet er ook iemand achter het beeldscherm zitten, maar is dit haalbaar met de huidige werkdruk?  En wie zit er achter de camera, een beveiliger of een hulpverlener? En welke signalen hoopt men op te vangen met een camera?  Enkel noodsituaties?  

Een camera kan niet ingrijpen, en zal er na een signalering alsnog tijd verloren gaan vooraleer de hulpverleners da
adwerkelijk bij de client zijn.

Is het niet goedkoper, beter en effectiever om daadwerkelijk bij de persoon in de buurt te blijven en in contact te blijven?  Cameratoezicht is eenrichtingsverkeer, en daarbij heeft de client geen contact met degene achter de camera. De client wordt enkel bekeken, zonder dat hij/zij kan terugkijken. Dat kan paranoide gedachten voeden, en het is bovendien erg vernederend om tijdens een persoonlijk dieptepunt een camera op je gericht te hebben (als een attractie), terwijl je eenzaam tussen 4 muren zit, verstoten van de mensheid met alleen de wanhoop nabij. Dat geeft vaak zeer intense negatieve gevoelens, die vervolgens weer kunnen leiden tot extra problemen. Het blootstaan aan een camera is zeker niet rustgevend en prikkelarm, maar het maakt onrustig, en is voor velen niet comfortabel, en daarom is het onjuist om te denken dat cameraxe2x80x99s de veiligheid in isoleercellen in de GGZ vergroten.

Eenzijdig visueel contact is geen gelijkwaardig volledig contact, en zeker in de moeilijke situaties in de GGZ waarbij persoonlijke bejegening en het behouden/herstellen van contact en vertrouwen cruciaal zijn om de escalatie te doorbreken, is cameratoezicht geen kwaliteitsverbetering van de zorg.

Cameraxe2x80x99s geven vooral schijnveiligheid. Technologische middelen zijn niet altijd de beste oplossing. Veiligheid kan men immers het beste herstellen door de onrust te reduceren.

Het volgende punt: Bezoek tijdens separatie, sloot hier mooi op aan. Ten tijde van een separatie zou het goed zijn wanneer de client bezoek zou mogen ontvangen, zoals bijvoorbeeld van familie of naastbetrokkenen (vrienden) waar de client zich prettig bij voelt. Dit kan de rust vergroten, en een mogelijkheid bieden om het contact te herstellen.

Het nieuwe uitgangspunt in het protocol is dat bezoek tijdens separatie in principe mogelijk is, na zorgvuldige afweging en tevens met de mogelijkheid om dit niet toe te staan op bepaalde gronden.
Ook staat hierbij dat er dan minimaal begeleiding van 2 personen nodig is, en dat lijkt ons een struikelblok in de praktijk (en hierbij is dan weer geen mogelijkheid tot uitzondering aangegeven).

Nabijheid van vertrouwde personen kan de client enorm goed doen, en bijvoorbeeld angst en eenzaamheid verminderen, en acceptatie, rust en blijdschap stimuleren enz. Bezoek kan dus zeer heilzaam zijn. Bij personen die vanwege automutilatie of moeilijk hanteerbaar psychotisch of xe2x80x9cafdelingsontwrichtend gedragxe2x80x9d gesepareerd worden is er een ander gevaar dan bijvoorbeeld bij personen die agressief zijn onder invloed van middelen. Hiervoor kunnen dus ook nuances worden aangebracht in de regels voor begeleiding.

Vervolgens kwamen er een aantal punten over de standaard inrichting van de separeer. Er waren een paar punten waar ik me echt druk over maakte.

Zo stond er: Maandverband/tampons  (indien nodig en verantwoord)
Ik liet zeer duidelijk merken dat het echt ontzettend vernederend is als je geen maandverband of tampons krijgt, en alles er zo uitloopt en je in je eigen rotzooi moet zitten.. Ik zei dat ik dat echt belachelijk vond, en me niet kon voorstellen dat dit echt noodzakelijke maatregelen waren. Dit heeft niks met veiligheid of welzijn te maken.

En in de separeer zijn immers ook andere materialen aanwezig, zoals een kartonnen po, wc papier en plastic bekertjes, en krijtjes (als het goed is), en speciaal beddengoed en de scheurkleding. En de muren zijn ook hard van steen, dus er klopt niks van als tampons en maandverband opeens xe2x80x9cte gevaarlijkxe2x80x9d zijn. Dit is een scheve logica. Tampons en maandverband moeten gewoon worden toegestaan op grond van menselijkheid.

Ook stond er xe2x80x9cvoldoende bekers met vers waterxe2x80x9d.
Ik vroeg me hardop af waarom hier specifiek xe2x80x9cwaterxe2x80x9d staat vermeld, dat roept immers direct een beeld op van xe2x80x9ceen cel met water en broodxe2x80x9d. Waarom staat hier niet: drinken naar keuze.

Als antwoord werd gegeven dat het niet haalbaar was om iedereen vrije keuze van drinken te geven, want op de afdelingen heb je vaak niet veel keuze uit drinken. Dus dat was niet haalbaar zei men. En daar moesten we het dan weer mee doen.

Ook het onderwerp xe2x80x9cfouilleren en visiterenxe2x80x9d stond in het protocol. Men ging hier bijna aan voorbij, maar ik vond het niet kunnen. Visiteren is het nakijken van de lichaamsholten, en wanneer dit onder dwang gebeurt (met worstelingen en fysieke overmacht van een team) dan is het feitelijk net een groeps-aanranding of -verkrachting.

Ik schoot in een vurig pleidooi. Ik heb zelf heel veel visitaties moeten ondergaan toen ik 16-17-18 was en zelfmoordpogingen deed. Ik kwam langdurig in een isoleercel, en ik werd stelselmatig xe2x80x9cgecontroleerd op gevaarlijke voorwerpenxe2x80x9d zoals men dat destijds op de werkvloer noemde. Dat hield in dat ze in mijn intieme holtes keken terwijl ze me tegen de grond drukten. Ik was toen 16, en als puber lagen mijn problemen toen ook deels in mijn seksuele ontwikkeling. Maar ook al zei ik NEE DAT WIL IK NIET, toch werd ik steeds door de hulpverleners met geweld en overmacht gevisiteerd. Ik schreeuwde: WELK DEEL VAN NEE BEGRIJP JE NIET, IK BEN BAAS IN MIJN EIGEN BUIK, maar dat hielp niets. Ze deden het toch en zeiden dat het xe2x80x9cvoor mijn eigen bestwil wasxe2x80x9d. Dat was erg verwarrend, want mij is vroeger altijd geleerd dat niemand je tegen je wil in mag betasten, en dat je jezelf mag beschermen en moet opkomen voor jezelf. Ik kon het niet begrijpen dat professionele hulpverleners zo blind konden zijn voor gewone logica: HANDEN THUIS!

Zelfs vrouwen werkten eraan mee, dat kon ik niet begrijpen. Ik had meer begrip verwacht, juist van vrouwen. Maar het protocol schreef voor: bij voorkeur door vrouwen gedaan. Ik vond dat echt werkelijk verschrikkelijk. Ik had geen rolmodellen meer, en ik hoefde blijkbaar ook niet te rekenen op begrip. Zo raakte ik nog meer verstrikt in mijn eigen wanhoop, waardoor ik alleen maar meer zelfmoordpogingen ging bedenken en uitvoeren.

In eerste instantie belde men de huisarts voor het daadwerkelijke visiteren, want een inwendig onderzoek mag alleen door een erkende arts worden uitgevoerd.  De verpleegkundigen hielden mij dan in bedwang, en de arts stak dan zijn hand in mij, onder hevig verzet van mij, gillen, schreeuwen, huilen, proberen weg te komen enz.. dat was echt verschrikkelijk… Het ging van kwaad tot erger. Ik wilde echt niet meer leven zo, dus ik bleef pogingen doen.

Een keer heeft een arts zich gesneden aan een scherp voorwerp dat ik inderdaad in mijn intieme holte had verstopt. Toen kwam zijn bloed in mij, maar de aanwezige verpleegkundigen maakten zich vooral zorgen om de vinger van de arts: het was een bedrijfsincident waarvoor ARBO-formulieren moesten worden ingevuld, en de arts was xe2x80x9cslachtofferxe2x80x9d. Ik werd gezien als lastige client die hem (indirect) letsel had toegebracht… Het feit dat hij mogelijk bloed in mij had achtergelaten kreeg geen aandacht, maar stiekem was ik wel bang voor ziektes. Ik had feitelijk een ziekte op kunnen lopen, en de dokter ook. Met andere woorden: het is medisch gezien helemaal niet veilig om op zoxe2x80x99n manier in te grijpen.

Op een dag zei de arts dat hij het niet meer deed (hij ging liever echt levens redden), en toen besloot de verpleging dat ze het dan maar zelf moesten do
en, onder het mom van xe2x80x9cnoodzakelijke veiligheidsmaatregelenxe2x80x9d.

Destijds is mijn vertrouwen in de hulpverleners oa door het visiteren op een enorm dieptepunt gekomen, en juist ook het feit dat er met 2 maten gemeten wordt is onverteerbaar. In principe heeft iedereen in de maatschappij het recht op integriteit van lichaam en geest, en niemand mag zomaar onder dwang in zijn intieme delen gekeken of gegrepen worden. Echter tav hulpbehoevende mensen in een crisis en zonder strafblad wordt visiteren opeens xe2x80x9clegaalxe2x80x9d genoemd. NB. Psychiatrische patienten zijn geen criminelen. En zelfs in gevangenissen of op Schiphol mag men niet zomaar handmatig allerlei voorwerpen uit iemands lichaam verwijderen. Toch blijkt dat in de GGZ dus WEL te kunnen en te mogen (en ook in het nieuwe wetsvoorstel Verplichte GGZ wordt gedwongen visitatie niet verboden).

Ik ben zelf enorm getraumatiseerd door de visitaties onder dwang. Ik raakte dan ook behoorlijk overstuur toen de M&M-commissie het visiteren begon te verdedigen: xe2x80x9chet kwam heel weinig voor en je hoort er niet vaak van, en het kon soms noodzakelijk zijn voor de veiligheidxe2x80x9d zei een bestuurslid. Ik vertelde met veel emotie over mijn vreselijke ervaringen met visitaties en ik gaf aan dat ik er nog steeds last van heb, en dat het heel moeilijk is om erover te praten. De gevolgen van visitatie zijn enorm. Mijn ontwikkeling naar jonge vrouw, wat al niet gemakkelijk was, is totaal ontwricht door dit optreden van de hulpverlening. Tot op de dag van vandaag worstel ik met mijn eigen identiteit en mijn wereldbeeld, om wat er allemaal gedaan is, en ook omdat ik nooit een rechtszaak heb kunnen krijgen om dit te laten toetsen.  Ik voel me verkracht door de hulpverleners, maar zo mag ik dat niet noemen van hun… Ze zijn enorm hard over mijn grenzen gegaan. Ze hebben me met een groepje overmeesterd en hebben aan en in mijn intieme delen gezeten, en daarna hebben ze mij vervolgens in mijn eentje achtergelaten in die isoleercel, uren, dagen, maanden. (en voor mij was dat net zo erg als een ontvoering of zo). Ik ben ze toen echt gaan haten. Ik had echt geen leven meer, maar sterven mocht niet. Ik moest blijkbaar lijdenxe2x80xa6 Ik vond het echt verschrikkelijk.

Het is nooit erkend dat dit enorm schadelijk is geweest voor mij, sterker nog: men zei dat het voor mijn bestwil was, en een juridische toets blijkt niet haalbaar vanwege de verjaring.. (en mijn klachten zijn ongegrond verklaard omdat men zei dat er sprake was van xe2x80x9cgevaarxe2x80x9d en dan mag plotseling blijkbaar alles, hoe absurd ook..).

Het lijkt daarom alsof ik het maar moet accepteren dat men zo met mij is omgesprongen, maar dat is onmogelijk! Ik kan niet zeggen dat het OK was wat ze gedaan hebben, want dat was niet zo. Ook achteraf kan ik er geen vrede mee hebben, want ik kan mezelf niet verloochenen en mijn eigen zelfrespect weggooien. Ook ik heb het recht om vrij te zijn van visitaties, net als iedere burger in Nederland. Niemand mag aan mijn intieme delen komen als ik dat niet wil. Anders kan ik toch nooit gelukkig worden?! Dit soort praktijken moeten echt verboden worden.

Het visiteren heeft mijn leven zeker niet gered, maar juist verziekt, omdat het alleen maar voor meer problemen heeft gezorgd. Problemen die me op de dag van vandaag nog steeds bezighouden, en belemmeren in mijn vrije ontwikkeling en vertrouwen. Ik ben zo getraumatiseerd door de visitaties in mijn adolescentie, dat ik jarenlang heb gedacht dat ik aseksueel was, maar inmiddels zie ik dat ik vanwege de vele traumaxe2x80x99s maar heel moeilijk bij mijn gevoel kan komen. En nu, vele jaren later, probeer ik nog steeds om aan mijn eigen ontwikkeling toe te komen, maar het is nog elke dag een gevecht. En ja, dit is een enorm pijnpunt in mijn leven.

Wat betreft visitatie is het middel dus vele malen erger dan de kwaal.

Ik heb dit allemaal geuit in de vergadering van de M&M commissie (nota bene op Valentijnsdag). Dat was heel erg heftig. Ik was erg vol van emotie toen ik dit er allemaal uitgooide. Ik had deze dingen nog nooit eerder zo duidelijk uitgesproken, en dat maakte het ook heel erg heftig voor mij. Het werd eigenlijk doodstilxe2x80xa6  

Ik was inmiddels zo overstuur en aan het huilen, dat ik heb gezegd dat dit voor mij een onoverkoombaar punt was en dat ik de vergadering ging verlaten. Aan een protocol waarin visiteren wordt toegestaan geef ik geen medewerking. Vol emotie verliet ik de vergadering, die toch al tegen het einde liep en vervolgens ook meteen werd afgerond.

 

Er was dus geen consensus bereikt over het nieuwe protocol. Er zal op diverse themaxe2x80x99s nog meer vergaderd moeten worden om elkaar te vinden.

De klassieke tegenstellingen in de perspectieven van beleidsmakers, hulpverleners en clienten waren nog altijd aanwezig. Het was een erg heftige vergadering, waarbij iedereen duidelijk zijn/haar eigen emoties had. Maar we willen elkaar niet aanvallen, maar juist proberen toch in gesprek te blijven om samen te werken aan verbeteringen. Het is een zware dobber, maar het is belangrijk om bewustzijn te kweken en blinde vlekken bloot te leggen.

We hebben nog een korte evaluatie van de vergadering gehouden op het clientenbelangenbureau (met clienten en familie) waar ik ook weer een beetje tot rust kon komen. Ik kreeg nog complimenten over mijn uitingen. Het is soms nodig om de emotie te laten zien. Het was weliswaar erg heftig, maar er wordt in ieder geval wel over nagepraat. Ik heb dus toch weer een aantal mensen aan het denken gezet. En dat zie ik ook als mijn belangrijke taak.

Het was enorm heftig, maar dat is mijn werk. Ik ben trots op mezelf.

Advertenties

One thought on “Separeerkleding, cameraxe2x80x99s en visitatie

  1. Onmenselijk om iemand in de isoleercel te stoppen met als resultaat dat die persoon nog meer geestelijke en lichamelijke schade oploopt en de psychiater moet daar verantwoordelijk voor worden gesteld.Hoe ziek is dit dwangsysteem!!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s