High Care bij GGzE – veel cellen worden gesloten

Ten eerste een rectificatie.

In het vorige bericht schreef ik dat de KIB van GGzEindhoven binnen de TBS-hekken geplaatst zou worden. Dat is echter niet geheel juist. Het is niet de KIB, maar de Long-Care die binnen de hekken van de FPK komt (Forensisch Psychiatrische Kliniek). Op deze Long-Care komen mensen die ook op de KIB niet geholpen kunnen worden, het is dus feitelijk wel het uiterste stukje van de GGZ die binnen het forensische gestel wordt ondergebracht. Men kan wel zeggen dat het geen straf is, maar het 4 meter hoge, dreigende hek kan niet worden vergeten door de clienten, familie of de hulpverleners. Het zal elke dag een stempel drukken op de sfeer. Ook voor de forensische clienten is dit onwenselijk, omdat ook zij hierdoor gestigmatiseerd worden, terwijl zorg juist bedoeld is om nieuwe kansen te creeren. Ook bij de TBS-afdeling moet er meer diepgang in de bejegening komen. De bouw van de Woenselse Poort (de nieuwe TBS-kliniek in Eindhoven) blijft al met al een zeer zorgelijke ontwikkeling.

Maar er is ook goed nieuws vanuit de GGzE in Eindhoven.

Ik was gisteren, op maandag 9 november 2009, wederom bij de GGzE. Ditmaal voor de miniconferentie xe2x80x9cDe ontwikkeling van High Carexe2x80x9d van het Zuidelijk Netwerk. Het Zuidelijk Netwerk is een samenwerkingsverband van 5 psychiatrische instellingen in Noord-Brabant en Limburg, bedoeld voor kennisuitwisseling mbt de kwaliteit van zorg.

Het was een interessante dag. Het begon met een werkbezoek, waarbij we konden kiezen uit 3 locaties: de Kliniek voor Intensieve Behandeling (KIB), de Acute Zorg/Opname (bij Catharina Ziekenhuis), en de Crisisunit van het Centrum voor Psychose. Deze 3 afdelingen waren geselecteerd voor een werkbezoek, omdat alleen deze afdelingen in de toekomst over een separeer zullen beschikken. Vanaf 2010 gaat namelijk bij de GGzE de xe2x80x9cHigh Carexe2x80x9d van start, en dan wordt separatie een voorbehouden handeling. Dat houdt ook in dat er dus een groot aantal cellen op het terrein van de Grote Beek in Eindhoven niet meer gebruikt zal worden. Dat is natuurlijk een fantastische ontwikkeling. Er is de laatste jaren hard gewerkt aan een cultuuromslag en een nieuwe dimensie van crisishantering in de zorg. Men ziet dwang niet meer als oplossing, maar als probleem. Er wordt actief gewerkt aan het terugdringen van dwang en drangmaatregelen. Men is zich bewust van waarde van contact, vertrouwen en gastvrijheid, en de zorg wordt nu werkelijk innovatief. De werkbezoeken van vandaag illustreerden die nieuwe aanpak van High Care.

Ik koos ervoor om naar de Acute Zorg (GGZ opnameafdeling) bij het Catharina Ziekenhuis te gaan. Daar werden we rondgeleid en kregen we de Comfort-room (relax-ruimte), de Afzonderingsruimte en de Separeercel te zien. We hebben ook de huiskamer en een slaapkamer gezien.

De comfortroom leek op een gewone kamer, met een zithoek, een TV, een DVD-speler en een Playstation (niet hufterproof dus). Hier kunnen mensen zich even terugtrekken om tot rust te komen. Ik vond het persoonlijk wat teleurstellend om te zien dat het eigenlijk gewoon een gewone kamer was. Ik dacht meteen terug aan het congres in Zweden waar ik laatst was, en waar een veel diepere theorie werd gepresenteerd over xe2x80x9ckalmerende stimulixe2x80x9d. (Dat zal ik verder uitleggen aan het einde van dit bericht)

De afzondering was een omgebouwde separeercel, maar wel gezellig aangekleed, met wat stoelen, een tafel en een kast, maar deze ruimte was wel xe2x80x9chufter-proofxe2x80x9d (dwz de materialen zijn bestand tegen geweld en agressie). Bij afzondering wordt de deur vaak open gelaten, zodat de client ook de voorruimte en de besloten binnentuin tot zijn beschikking heeft, en diegene dus wat meer ruimte heeft om zijn/haar kalmte terug te vinden.

De separeer was een kale cel, met een bed, met 2 gaten om 2 benen doorheen te doen, zodat de client niet (snel) op kan staan als de verpleging de cel uit gaat. Het blijft een gruwelijke aanblik.

De slaapkamers waren redelijk ruim en schoon. Alle kamers bleken op slot te kunnen voor een xe2x80x9cKamerprogrammaxe2x80x9d, dat houdt in dat de client op zijn kamer wordt opgesloten op vaste tijden van de dag, om xe2x80x9ctot rust te komenxe2x80x9d. Kamerprogrammaxe2x80x99s zijn ook al een oud middel in de psychiatrie. Kamerprogrammaxe2x80x99s moeten ook gemeld worden als xe2x80x9cvrijheidsberovende interventiexe2x80x9d en worden ook meegenomen in de Dwang en Drang cijfers. Bij Acute Zorg worden Kamerprogrammaxe2x80x99s vaak geregistreerd als xe2x80x9cdrang-maatregelxe2x80x9d (drang is min of meer vrijwillig zegt men, maar in de praktijk is de keuze: wil je naar je kamer of de afzondering/separeercel.. en dan is die xe2x80x9cvrijwillige keuzexe2x80x9d voor je eigen kamer vaak wel logisch, maar niet echt vrijwillig). We blijven dit soort maatregelen scherp volgen, want het is een variant van eenzame opsluiting, en dat vinden wij nog steeds geen echte zorg.

Persoonlijk vond ik dat deze Acute Zorg-afdeling, die slechts 2 jaar geleden gebouwd is, en model staat voor een andere benadering van xe2x80x9cStepped Carexe2x80x9d, toch minpunten scoorde op clientveiligheid. Er blijken namelijk geen automatische brandveiligheidsmaatregelen te zijn op de kamers, zoals automatische deurontgrendeling. Dat vond ik afschuwelijk om te horen. Hoe kan dat nou? De deuren kunnen van buitenaf op slot gedaan worden en de client is dan totaal afhankelijk en kan zichzelf niet bevrijden. Er gaan mensen dood door opsluiting (zoals de man in Eckartdal in Eindhoven een paar weken geleden, die overleed als gevolg van brand in een afzonderingsruimte). Ik vind het onacceptabel dat mensen aan een dergelijk risico worden blootgesteld. Een zorginterventie moet veilig zijn. Een kamerprogramma zonder brandveiligheids-maatregelen, is als een chirurg zonder handschoenen. Er kan zomaar iets ernstigs gebeuren met desastreuze gevolgen.. Er zijn voorbeelden genoeg van ernstige incidenten (zoals de Schipholbrand). Ik vind het echt niet meer van deze tijd om mensen in te sluiten zonder aanvullende veiligheidsmaatregelen. Fixatie en brand gaan ook niet samen, en dat vind ik ook zeer bezwaarlijk. Ik vind dat men ook verplichtingen heeft om voor de echte veiligheid van de client te zorgen (wederkerigheid), en brandveiligheid is een algemeen punt. Dat kan men niet laten liggen. Er is recentelijk al een dode gevallen in Eindhoven. Het is tijd om te leren van dit soort vreselijke incidenten!

Toch was deze opname-afdeling Acute Zorg niet xe2x80x9cslechtxe2x80x9d. Er waren veel verschillende ruimtes, en de ruimtelijkheid van de afdeling geeft ook ruimte voor een betere persoonlijke benadering tussen hulpverleners en clienten, die hebben namelijk meer opties om een prettige omgeving te kiezen, en een balans tussen afstand en nabijheid te vinden. Verpleegkundigen worden creatiever in de omgang met clienten, doordat er meerdere mogelijkheden zijn, en de verschillende gradaties van comfortroom, afzondering en separatie zorgen er voor dat men niet meteen het zwaarste middel (separatie) in hoeft te zetten bij onrust, maar ook op een andere manier rust kan bieden. Dit is veel vriendelijker en gastvrijer dan het vroeger was. Het gaat wel de goede
kant op.

Daarna gingen we terug naar het terrein van de Grote Beek (GGzE). Na de lunch begon het conferentiegedeelte met presentaties en discussie.

Tineke Abma legde de opzet en doelstelling uit van het Zuidelijk Netwerk (kennisvergroting door samenwerking). Elk van de 5 deelnemende instellingen heeft een eigen thema gekozen om verder uit te diepen in de ontwikkeling van High Care, en zal een miniconferentie daarover organiseren. Vanuit de universiteit (VUMC Amsterdam) wordt de voortgang op de deelthemaxe2x80x99s gemonitord en gexc3xabvalueerd. GGzE beet het spits af met deze miniconferentie over het thema Personeel en Organisatie.   

Eric Kuijpers vertelde over de High Care plannen van de GGzE, en dat separatie in de toekomst voorbehouden zou zijn aan 3 afdelingen. Alle verpleegkundigen krijgen een extra cursus om hun beroepshouding te innoveren, en met High Care te kunnen werken (dwz iedereen moet goed zijn in het voorkomen van crisissituaties). Er is dus veel aandacht voor preventie, vroegsignalering en de-escalatie. Er zal weer een nieuwe DDG-training gegeven worden (DDG = Dreigend Destructief Gedrag), met de nadruk op preventie en communicatie. Ook komt er een crisis-consultatie-team dat ondersteuning kan bieden in ernstige crisissituatie, dat doen ze o.a. door te reflecteren op het handelen van de betrokken verpleegkundigen. Als het dan nog niet lukt, dan kan er eventueel een plaatsing op een High Care unit volgen (1 van de 3). Bij de High Care komt de nadruk ook te liggen op het herstellen van vertrouwen en contact. Het ultieme doel van de GGzE is om xe2x80x9czo goed te worden in het voorkomen en de-escaleren dat de High Care unit leeg staatxe2x80x9d. Dat is een zeer mooie ambitie. Het is erg fijn om te horen dat het roer nu werkelijk om gaat bij de GGzE. Volgend jaar worden er vele cellen gesloten. Een grote stap in de goede richting!

Yolande Voskes benoemde in haar presentatie de meer concrete vragen die er nog liggen mbt de specifieke competenties die een verpleegkundige zou moeten bezitten om xe2x80x9cHigh Carexe2x80x9dte kunnen leveren. Is High Care een ander woord voor Goede Zorg? Is het hetzelfde als de reeds bestaande Intensieve Zorg? Kan High Care ook ambulant vormgegeven worden, zoals in de Rapid Response Teams in New York (maar dan minder dominant en beheersmatig)? Dit waren vele interessante vragen, maar het antwoord is echter nog niet duidelijk.

Er volgde er een diepe discussie over de definitie van High Care (ongeveer dezelfde discussie als bij het GGz Nederland-congres). Het begrip High Care is nog in ontwikkeling, en de skills en competenties van het specialisme zijn nog niet benoemd, dus deze discussie had een soort open einde. Het enige dat echt duidelijk was, is dat High Care veel meer is dan fysieke voorzieningen, en vooral zit in de bejegening van mensen.

Daarna was het afgelopen en heb ik nog even staan kletsen met diverse bekenden uit mijn netwerk. Het was een erg interessante dag.

Tijdens het werkbezoek aan de Acute Zorg had ik een idee gekregen over de inrichting van de comfortroom, afzondering en de separeer, en het gebruik van xe2x80x9ckalmerende stimulixe2x80x9d in deze ruimtes. Het idee komt uit een presentatie die ik heb gevolgd op de 1e dag van de 6th congress on Violence in Clinical Psychiatry (Stockholm, Zweden, 22-24 oktober 2009). Hier volgt een korte samenvatting van de presentatie:

De tweede presentatie, keynote 2, van Afshin Meymandi (USA) was een beetje tegenstrijdig voor mijn gevoel. De titel was xe2x80x9csoothing while secludingxe2x80x9d (geruststellen tijdens separatie). De doelstelling van dit project was het leveren van traumavrije zorg (geen hertraumatizering) en het implementeren van herstelgericht werken (model of recovery). Patienten geven aan dat ze zich het best voelen in een huiselijke omgeving (comfort, veiligheid, privacy enz.), en een separeercel wordt meestal ervaren als straf.

Het is bekend dat de biochemische werking van het menselijke brein gebaseerd is op associaties (bijvoorbeeld bij een afbeelding van de zee associeert men ook een zoute geur en het geluid van golven en vaak ook rust). Het is biologische gezien dus belangrijk om de zintuigen positief te prikkelen en te ondersteunen om een kalmerende ervaring op te wekken. Op basis van die kennis is er een alternatieve separeer ingericht die xe2x80x9cRetreatxe2x80x9d genoemd wordt, waar aangename positieve prikkels zijn, zoals muziek, aroma, licht en muurschilderingen (van natuur enz.). Deze ruimte wordt echter zowel vrijwillig als onvrijwillig gebruikt, en verschilt daarom wel van de xe2x80x9cComfortroomxe2x80x9d zoals we die in Nederland kennen waarbij de deur niet op slot kan. Clienten krijgen door de aankleding van de Retreat het gevoel dat ze het waard zijn dat er moeite voor ze gedaan wordt en dat is een grote vooruitgang ten opzichte van de klassieke separeercel.

Toch voelt het niet helemaal goed om te pleiten voor een xe2x80x9cgouden celxe2x80x9d en het stoorde mij dat de Retreat uitgerust was met een observatie-wand met spiegelglas, waardoor de client niet kan zien of hij/zij wordt bekeken, en er ook geen visueel contact mogelijk is (contact werkt 2 kanten op). Toen ik hiernaar vroeg werd uitgelegd dat het nog niet gelukt was om alle bouwvoorschriften aan te passen aan de nieuwe zorg-inzichten, en dat men op dat vlak concessies had moeten doen.

Nu lijkt het me erg interessant om separatie minder straffend te laten overkomen, door de theorie van de xe2x80x9cretreatxe2x80x9d uit te werken mbt technologie (Philips/TNO enz.), met bijv. een keuzemenu voor het decor aan de muur: zee, bos, haardvuur, drukke winkelstraat, achtbaan, enz.. inclusief geluid en muziek opties, en geuren indien gewenst.

Het lijkt me een nieuwe variant of tussenvorm van comfort-rooms en afzondering/separatie. Ik kan me voorstellen dat het prettiger is voor de client dan separatie, vooral bij bepaalde zeer verwarrende situaties. (en de deur hoeft niet per se op slot natuurlijk, maar de xe2x80x9cgastvrijheidxe2x80x9d van afzondering en separatie kan hiermee aangepakt worden.)

Toen ik dit idee aan Eric Kuijpers vertelde, raadde hij mij aan om een artikel over de GGzE te lezen, dat toevallig vandaag in de krant stond over bezuiniging, innovatie en de inzet technologie bij de GGzE. Het sluit wel op elkaar aan. Ik heb mijn idee inmiddels al doorgemaild.

Hier is het artikel:

GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG
GGzE wil grenzen gaan verleggen

Bron : Eindhovens Dagblad

Datum : 9-11-2009

De geestelijke gezondheidsxc2xadzorg in Nederland staat onxc2xadder druk. Terwijl steeds meer mensen met een psyxc2xadchiatrische aandoening hulp zoeken, hangt de sector een forse bezuiniging boven het hoofd. Bestu
ursvoorzitter Joep Verbugt van GGzE Eindhoven/ De Kempen blijft echter strijdvaardig.  xe2x80x9e Juist in moeilijke tijden moeten we innovatief zijn.xe2x80x9d

Minister Klink van Volksgezondheid wil volgend jaar 119 miljoen euro bexc2xadzuinigen op de geestelijke gezondxc2xadheidszorg. Wat betekent dit voor GGzE? xe2x80x9eHet gaat hier om een korting voor kortdurende zorg, die minder dan xc3xa9xc3xa9n jaar duurt. Als het plan doorgaat, moet GGzE het in 2010 met een kleine twee miljoen euro minder stellen, op een budget van zeventig miljoen euro voor kortduxc2xadrende zorg. Bovendien is op dit moment nog volstrekt onduidelijk hoe de bezuiniging op de AWBZ voor de langdurige zorg uitpakt.xe2x80x9d 

Hoe kan GGzE deze klappen opvanxc2xadgen?  xe2x80x9e Aangezien het om substantixc3xable bedragen gaat, is het onmogelijk om deze bezuinigingen alleen op te vangen door zaken slimmer te organiseren en te snijden in de overhead. De kans is aanwezig dat we voor bepaalde activiteiten minxc2xadder mensen kunnen behandelen, met als gevolg langere wachttijxc2xadden. Maar de exacte consequenties zijn nu nog ongewis.xe2x80x9d  Verwacht u dat uw organisatie moxc2xadgelijk noodgedwongen afscheid moet nemen van medewerkers?  xe2x80x9eNee, daar gaan we vooralsnog niet van uit.xe2x80x9d  Gaat GGzE door de bezuinigingen en nieuwe ontwikkelingen in de zorg (zoals marktwerking) de komende jaxc2xadren een andere koers varen?  xe2x80x9eGeen andere koers, maar we gaan wel accenten verleggen. We moexc2xadten nog nadrukkelijker het accent op de zxc3xb3rg leggen. Die moet menxc2xadselijker worden. En dan heb ik het niet alleen over de verzorging van patixc3xabnten, maar ook over de bejexc2xadgening, de informatie-voorziening, het nog meer betrekken van famixc2xadlieleden bij de zorg en de gastvrijxc2xadheid van ons terrein.xe2x80x9d 

xe2x80x9eDe laatste jaren draaide het ook bij ons teveel om geld, budgetten en de verantwoording ervan. Onxc2xadze medewerkers moeten zich meer met de directe zorg bezighouxc2xadden.xe2x80x9d  U klinkt strijdvaardig.  xe2x80x9eWe moeten niet alleen kijken naar de bedreigingen die op ons af komen. Meer dan ooit dagen de veranderingen in de zorgsector ons uit om zaken te verbeteren en kansen te grijpen.xe2x80x9d  Waar ziet u nog meer kansen?  xe2x80x9eWe voorzien een groeiende zorgxc2xadvraag, ook buiten onze oorspronxc2xadkelijke regio. GGzE heeft zich de afxc2xadgelopen jaren gespecialiseerd in de zorg voor mensen met meervoudixc2xadge, complexe problemen. Zoals clixc3xabnten met een verstandelijke bexc2xadperking plus een verslavingsproxc2xadbleem.

Deze specialistische zorg gaan we de komende jaren ook elxc2xadders in Zuid-Nederland aanbiexc2xadden. Vxc3xb3xc3xb3r 2013 willen we op drie locaties buiten Eindhoven/ De Kempen actief zijn.xe2x80x9d  Gaan u nieuwe klinieken openen of betreft het puur ambulante zorgverlexc2xadning?  xe2x80x9eMogelijk beide. Maar het is nu nog te vroeg om hier nader op in te gaan.xe2x80x9d  Afgezien van een potentixc3xable zorgxc2xadgroei ziet GGzE ook veel toekomstxc2xadperspectief in het gebruik van technoxc2xadlogische hulpmiddelen?  xe2x80x9eJa. We gaan intensief samenwerxc2xadken met leveranciers van kennisxc2xadtechnologie in de regio.

Op dit moxc2xadment zijn we in gesprek met onxc2xadder andere Philips, TNO en de TU/e.  We willen de mogelijkheden gexc2xadbruiken die in deze Brainportregio voor handen zijn. Landgoed De Grote Beek moet een xe2x80x98Breinpoortxe2x80x99 worden.xe2x80x9d  Kunt u een concreet voorbeeld noexc2xadmen waarin GGzE en de technologiexc2xadsector iets voor elkaar kunnen betekexc2xadnen?  xe2x80x9e Denk aan de bouw van zogexc2xadnoemde high-care units voor menxc2xadsen die tegen zichzelf en tegen anxc2xadderen beschermd moeten worden. Deze units moeten binnen anderxc2xadhalf jaar enkele isoleerruimtes verxc2xadvangen.

Dankzij een warme inrichxc2xadting en het gebruik van licht en sensoren zullen prikkelgevoelige patixc3xabnten hier rustiger worden. Boxc2xadvendien zijn de sensoren in staat bepaalde stressfactoren te meten, zoals hartslag en bloeddruk, waarxc2xadop onze medewerkers kunnen anxc2xadticiperen.xe2x80x9d  In hoeverre kan de entree van technoxc2xadlogische innovaties personeel vervanxc2xadgen?  xe2x80x9e De zorgvraag groeit zo snel dat het aantal medewerkers nooit evenredig kan meegroeien. Dit zal deels worden gecompenseerd door innovatieve ontwikkelingen. Zoxc2xaddoende kunnen we de zorg toeganxc2xadkelijk en betaalbaar houden.xe2x80x9d 

Bron: www.ed.nl

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s